Polterabend
A.K. 24.01.2006

Co to je polterabend, kozdi Slonzok wiy. Jedni goudajom, ze zwyczaj polterabendu zanikou, jak siyla inkszich tradycyjnich zwyczajow, na chtore w dzisiejszich czasach w modernich spolecznojsciach nie ma juz placu. Tak ryjchtich ciynzko pedziec, czy zanikou, czy niy. Czynsto trefiajom se wesela bez polterabyndow, ale tyz czynsto widac, zwlaszcza na slonskich wioskach, larmujonce umcugi przebiyrancow. Prouda je takou, ze zwyczaj tyn je tam, kaj Modzi Panstwo majom kamratki i kamratow chyntnich do zabawy. Dzisiej polterabend niy mou juz douwnich magicznich znaczyn. Tera to je okazjou do wesolygo imprezowaniou. Korzyni ty tradycjy idzie szukac u pradouwnich ludow, chtore bantowaniym odgonialy od sia zly duchy. Taky praktyki stosowali zarowno Germany jak i Slowiany.
Zwyczaj tyn prziszol na Slonsk z Niymiec. W doslownym tumaczyniu Polteranbed znaczi wieczor larma. Je znani tyz w Austrii, Danii i Szwajcarii. Podug powiydzynia, ze potrzaskany szkorupy przinoszom szczejsciy, kedys dziyn przed weselym, terazki poura dni przed, zgodnie z tradycjom w doma Pani Modyj trzaskou se talyrzy, szoulki, bunclouki, gliniany donicy, ceramiczny umywalki i take tam. W Niymcach trzaskaniy szkla i uchowej Panie Boze zdrzadlow, je zabroniony, bo tam wierzom, ze potrzaskany szklo przynojsi pecha. Na Slonsku niy ma tygo przesondu. Kromie talyrzow i buncloukow trzaskou se krauzy, i flachy. Jyno zdrzadla som zakouzany.

Na polterabend se nie zaproszou zoudnygo. Polterabendnicy sami se sprouszajom i moze przisc kozdy: przouciely, kamraty i kamratki, i somsiady, bele se przeblekom Nouczynsci dziouchy i kobiyty se przeblykajom za chopow, a chopy i mode synki za kobiyty. Czynsto tyz Paniom Modom je chop, a Modym Ponym kobiyta. Zawczasu szykujom chwanty do przebleczyniou, muzyka, szkorupy i szklo do trzaskaniou, a niekedy tyz i miech podrobionygo styropianu abo konfetti. Robiom to niby w tajymnicy, ale zawsze tak, coby Modzi se dowiedzieli, ze majom se spodziywac w tym a tym dniu polterbendu.

To nie je tak ajnfach przijonc calou chalastra polterabendnikow. Modzi tyz muszom se naszykowac: muszom miec przeca mietla, sipa i wieli kontener na mil. Przeca tyn maras trza poskludzac. To je robota od Pani Modyj, a Modi Pon moze ji pomoc. Jak pomogou, to je znak dlo niy, czy baje ji bez caly zyciy pomogol. A jak ni, to zarouzki wiadomo, ze caly zycie baje se szwarcowol. Przyjylo se, ze Pani Modou szykuje poczynstunek dlo rozbawionych gojsci. Menu je rozmajty, nouczynsci se trefiou kartoufelzalat, bigos, upieczoni wuszt, koloucz weselni, napojy bezprocyntowy i z procyntoma.

Polterabend moze zaczynac se dwojako. Jak polterabendnicy przyjyzdzajom z inszkich miejscowojsci, to zwykle zaczynou se pod chaupom Pani Modyj, ale jak majom „baza wypadowou” w ty samy miejscowosci, to cisnom niekedy bez calou wiejs piechty i wesolo larmujom. Na dworku w wyznaczonym miejscu trzaskou se talyrzy, bunclouki i szklo. Jyno nie wszysko na rouz. Trza se zostawic cojs – nie za wiela- na zajs, coby bylo jeszcze na potyn, jak Modzi banom myjsleli, ze juz som fertich z porzondkym. Przi tym trzaskaniu trza douwac pozor, coby przy okazji niczygo w obejsciu nie zniszczyc ani zoudnymu nie ublizyc. Modzi skludzajom maras. Inkszi se smiejom, pogoniajom i doroudzajom. A potyn je fajer, muzyka, tancowaniy i spiywaniy. Jednym slowym do nocy bantowaniy.

Karlubiec, 24.01.2006

Ania