Balanga!!! / na 14 stycznia 2005r
Ojgyn z Pniokow 14.01.2005

No, toz momy juz dzisioj drugo sobota karnawalu. Juz drugo sobota balowanio, tancowanio i wyrobianio aze do strzody popiylcowyj. Lod Trzech Kroli, kiej jes juz fajrant ze „swiyntymi wieczorami” (a napoczyno sie tyn colki karnawal) i som downiyjsze, gryfne – i niy ino staropolskie – zapusty. Kajsik zech znoloz gryfne sztrofki, kiere mi sam terozki gynal klapujom:
Miesopusty, zapusty,
Nie chca pany kapusty,
Jeno sarny, jelenie
I zubrowe pieczenie,
Miesopusty, zapusty,
Nie chca panie kapusty,
Pieknie za stolem sieda,
Kuropatwy jesc beda (...)
Miesopusty, zapusty,
Nie chca panny kapusty,
Wolalyby zwierzyne,
Nizli prosta jarzyne.
I ciyngiym ci sam u nos jes zwada, ezli zapusty to te trzi lostatnie dni skorzij strzody popiylcowyj abo tyz colki karnawal lod Trzech Kroli do tyj samyj strzody popiylcowyj? Jo tam niy byda godol ani tak, ani siak; mie tam jes blank jedno bele sie ino szlo festelnie zabawic, potancowac, nackac i naslepac, choby i niyskorzij flyjgowac leberka i nyry. Mie sie zdo, co nojbarzij sam sztimuje to, co kiejsik naszkryflala telko istno Hanna Szymanderska (tyz mozno po kimsik inkszym?):
We telkij „Mitologii slowianskiej” stolo, co te Slowiany, norod pamponi i siedlokow mogli sie loddychnonc nikiej colko natura we te krociuskie zimowe dni. Tyrali wtynczos po lasach, borach za zwierzynom roztomajtom a na lodwieczerz juzas te, kiere pomiyszkiwali kajsik nad wodom knoltlowali nece, plotali ograbczoki, waszkorby, koszyki abo juzas przi zbonkach piwa i miodu lozprawiali modziokom wszyjsko co sie downij dziolo, co sie downij przidarzilo. Nale, zawdy jesce lostalo mocka czasu, proznego czasu, beztoz tyz wypokopiyli cosik telkigo jak bozka „pustoty” i pijackij uciychy; cosik telkigo na szimel Dionizosa-Bachusa, coby sie jejim bez ta zima tak blank niy mierzlo. Loblykali ci telkigo jednego wsiowygo ipty we telkie uciyszne lachy, sodzali go na sonkach pogarniyrowanych astami jedli lebo inkszygo drzewa, dociepowali do tego kaliny i telki na gibko zbajstlowany „pust” fyrtol co kon wyskocy lod jednyj dziydziny do drugij. A te wszyjskie naobkolo ryceli choby nojynte: pust, pust, za pustym, hejze ha, hejze ha ... za pustym!!! Wiela bolo chichranio, wiela bolo wolanio a za tymi sonkami corozki wiyncyj biesiadnikow, corozki wiyncyj tych, kierzy mieli nojwiynkszo uciecha, aze do nojmajyntniyjszego, do nojbarzij zabranego pamponia. I kaj, we nojsrogszyj izbie, we swiytlicy balowali aze do ranca a przigrywali jejim i troltle, cymbaly, szlagcojg i inksze insztrumynta, kiere kupa larma poradzom robic.
Ezli bol tyn „bozek” PUST, eli niy, to jes mi blank jedno, nale spominajom mi sie downiyjsze „kuligi” ...eeee. Cosik zech sie cheba sam za tela rozfechtowol ze tym miynsopustym, ze tym karnawalym a przeca wszyjskie my samtyjsze poradzymy sie na isto bawic, i to niy ino we karnawal.
Ludzie! Fto niy boczy wszyjskich naszych downych gracek, downiyjszych zabawow ? No, mozno ino modzioki ze tych „dyskotekow”, „hip-hopow” kaj juz niy trza baby trzimac coby dobrze potancowac. Somech kiejsik ujzdrzol, kiej muzyka festelnie grala a na zolu byli trzi karlusy i ze trzinoscie dziolchow. |I wiycie? Zodyn snich sie niy kapnol ze kim tak na isto tanciyruje. I terozki niy miarkuja, fto mo barzij prawie, te co niy poradzom spokopic, ize same tanciyrujom lebo te stare knakry, kiere ciyngiym szkacom, kierym ciyngiym we gowie abo dupek krojc, abo szel cyjna abo grinny ober. Tak, nikiej we tym starym wicu, kiery juz moj starzik lozprawiali:
Baba lezy we prykolu ze cudzym chopym. Loroz glingo telefon. Baba biere ta suchowka, sucho gyszpant a zdziebko niyskorzij godo:
– Ja moj ty roztomiyly, ja mosz prawie, ja, ciebie sie tyz cosik przinolezi, ja, ja, bow sie dobrze i ... niy musisz sie blank uwijac.
Tyn istny co sniom we tym prykolu kasprowol pyto sie fto tyz to glingol terozki.
– A niy trop sie, to ino moj stary – lodpedziala ta istno. – Lon mi godol co ci jes terozki u ciebie i festelnie do kupy szkacicie.
Nale, nale. Downiyjsze bale, gracki, zabawy i inksze wyrobianie we karnawale. Downiyjsze, downiyjsze? Mozno niy telkie downe, chocia juz pora lot slecialo. Spominom sie moj piyrszy maskenbal. Ha, fto jesce boczy jakisik maskynbal? A u mie to bolo iber piyncdziesiont tymu nazod. Miolech kajsik ze szejsc lot, kiej u mie we lochronce zbajstlowali telki szykowny maskynbal. Jo bol przeblecony za formona, boch we tyj lochronce spiywol telko spiywka: „Hej wio, hejta wio, hejta stary mlody jary, hej wio, hejta wio, hejta wista prrr”. A miolech ci wteda rod telko gryfno dziolcha Ewa, cera lod drogisty, lod starego Krysztawkiewicza. I juz, juz mieli my zatancowac, coby wszyjskie nos uwidzieli a ta flalma, ta szcziga i fest loszkliwo dziolcha pedziala, co niy bydzie ze telkim szmaciorzym, ze formonym lebo inkszym lebrym tanciyrowac. To bol moj piyrszy maskynbal. Niyskorzij bola szkola muzyczno u nos we Chorzowie na Dabrowskiego (tam i Grzesiu Spyra, i Jasiu Goik deptali) i tu moja Mamulka (bola we „komitecie rodzicielskim”) pedziala co jo moga byc za Jontka, ze „Halki” Stanislawa Moniuszki. I ... bolech. A na klawiyrze grala jedna telko festelnie gryfno dziolcha (niy byda cheba loszkliwy, kiej rzykna, ize terozki mo juz jakiesik sto kilo wogi) i jo sie tak miarkowol co, niyskorzij, kiej zawiskom ta „ario” Jontka – a spiywolech szykownie u nos we siedymnostce u Balcarka we chorze) to juz do lostatka byda ino sniom tancowol. A jeji sie barzij spodobol moj kamrat Jasiu, kiery grol na szlagcojgu. I juzas psinco. Nale to dziepiyro podwiyl zech niy miol dwanoscie lot. Niy byda dalszij eklerowol co jesce mie trefiylo na roztomajtych balach, zabawach, nale musza pedziec lo jednym. Momy ze kamratami po dziewiytnoscie lot. Kiejsik – to miarkujecie – to bol okres poborowy. Bolo nos styruch kamratow i trzech erblo bilety do wojska (ino niy jo). Kurde, bajstlujymy telko „prywatka”, bal na lostatek, na pozygnanie przed wojskiym. Trefiomy sie wszyjskie u jednego naszego kamrata we chalpie. Kozdy ze jakomsik mamzelom, jabole, jakiesik mozno piwo, muzyka ... muzyka ze jakichsik plytow plastikowych (bo niy wszyjskie mieli normalne, corne). Chubby Checker, Tom Johns, The Beatles, Domenico Modunio ze jejigo „Come prima”, lebo Czeslaw Niemen ze spiywkom: „Czy mnie jeszcze pamietasz” lebo „Czas jak rzeka”. E... tam, niy ma co spominac, bo modzioki tak by tak niy spokopiom, a te starszyjsze pedzom, co jo lo „wykopaliskach” godom. I jak miarkujecie? Juzas cosik mi niy tak jak mialo, wylazlo. Po tym colkim „balu” (prziszolech ze inkszom) wyloz zech ze jednom telkom dziolchom, kiero bola ze mojim kamratym DYZIYM. Miarkujecie to miano? Juz mi sie zdalo, co ta colko tragedyjo, tyn colki „pech” mie przepasowol, juz smiot zech mu spodle kichola, a sam ... za dwa lata bola to moja babeczka, moja Elza, kiero mie do dzisioj poradzi dopolic, i zawdy wachuje cobych cosik gupigo niy zbajstlowol.
Bale, balangi i telkie tam roztomajte uciychy. U nos we werku bajstlowali telkie bale, telkie NOT-owskie zabawy. To byli fajery bajstlowane kiejsik jesce we downiyjszyj „Przystani” we panaziyntkowym Wojewodzkim Parku Kultury i Wypoczynku a bawiyli sie wszyjskie, kiere byli, abo jejim sie tak ino zdowalo, „kadrom tego naszego werku, tyj naszyj Huty „Kosciuszko”. Na telkij tyz zabawie, na telkim srogim fajerze styrcy dwioch karlusow we antryju, kole gardyroby i kurzom se cygarety (mozno jejim jejich babeczki niy dowali zwolu przi stole?). Loroz kole nich pokozol sie jejich majster. Kuko tak i sznupie (bo niy miol rod cygaretow, a bol loszkliwy nikiej kozdy gorol ze altrajchu) i godo:
– Cosik mi sam capi, cosik sam telko smrodlawo wonio!
– Nale, kaj tam panie majster, kaj tam cosik capi, cosik smrodlawo wonio – pado jedyn ze kamratow.
– Jo, jo sam tyz nic niy czuja chocia mom woniacka dobro – pado drugi.
– Ja, sam cosik capi, cosik jes smrodlawego!!! Choby to gnojym wonialo, abo co?
– No, ja panie majster, tak na isto to sam richtik gnojym capi, cuc tym gnojym ... nale dziepiyro wtynczos, kiej wyscie sam panie majster ku nom prziszli!!!
He, inksze bale. Byli my ze Elzom na Kubie i tam ci nos napytali na telki bal, na telko zabawa we grotach, kiere sie Bellamare mianowali. Podciepli ci nos altokiym tak jakosik na lodwieczerz. Chopy wszyjskie we ancugach, baby wysztafirowane, i we klajdach (kiero co tam sie ze Polski przismycyla) i jadymy. Nojprzodzij cosik dlo lepszyj lalny dlo lepszego sztimongu. Jakiesik tam „daiquiri”, „cuba libre” lebo „mejito” (wszyjsko to na rumie „Bacardi”, mocnym nikiej sto dioskow). Kiej juz szlapy napoczli pomalusku zwyrtac, kiej juz muzyka te ichnie kubanskie rumby napoczla grac, biera sie i jo do tancowanio. Piyrszy konsek – jak to mom we zwyku – ze mojom Elzom. Tela, co tam niy miarkowali – tego co sam u nos we knajpach na „dansingach” – ize ino trzi, styry konski i ... fajrant dlo muzykantow. Tam, kiej napoczli te rumby, to poradziyli je grac i ze trzinoscie razy ze raji. Nale to jesce nic. Bola ci snami jedna telko dochtorka – zydowka, pani Rotmann, kiero bezmac juz we siedymnostym roku (tak kole, lebo przi rewolucji pazdziyrnikowyj) bola kuspikiym, znacy felczerym (a wszyjsko to sie dziolo we siedymdziesiontym losmym roku), kiero tak ci miala rada tancowac, ize kiej mie ino uwidziala jak wywijom ze mojom starom, tak mi tyz juz aze do lostatka niy dala pokoj. Ludzie! I czamu jo mom zawdy telko tragedyjo, telkigo pecha? Szlo sie tak gryfnie na tyj Kubie pobalowac, a jo musiol bez pora godzin tancowac ino ze tom starom babom, kiero ci jesce poradziyla zwyrtac na zolu nikiej jakosik terozki loziymnostka we diskotyce. I kiej my ino nazod do Polski przifurgli poszli my, napytali nos na telkie srogie „party” do przocieli. Po poruch dniach trefol ci mie jedyn kamrat, kiery tyz znol tych mojich przocieli i pyto sie:
– Suchej ino Ojgyn, a jak tam bolo u tych Pospiychow?
– Ano, bolo festelnie gryfnie tela co fest szporobliwie, pomiyrnie.
– A co podano na stol ?
– Aszynbecher i ... tela!
Mieli my tyz ze mojom Elzom i inksze bale. I niy – coby jo sie sam kciol asic – nale byli to bale i we Budapeszcie we Hotelu „Budapest” i telkim wywolanym szynku „Dunapark”, i we Lucha owicach we downiyjszyj Czechoslowacji, i we Leningradzie, kiery terozki przemianowali juzas na Petersburg, i na Cyprze we Limassol kaj sie slepalo telkie „ouzo” „muscaty” i inksze „champino”, i we piyrwyjszyj Jugoslawii (podwiyl sie lona niy rozpyrskla na pora konskow) we Dubrowniku, i kaj tam jesce ... niy byda mianowol, bo by to bolo za tela. I ino mi zol – lo tym zawdy moja starka lozprawiali i Swiekra, kiero bola cera lod telkigo wywolanego nadfesztera kole Czynstochowy – tych sonkowych kuligow, lod tyj staropolskij i slonskij uciychy we zima, na sniygu, i lo kierych naszkryflali poranoscie gryfnych sztrofek telkich choby jak ta:
Juz cug siwkow zaprzegniety,
Kopna droga pedza sanie,
A snieg plonie jak diamenty,
Jak ocz cudnych migotanie.
A do wszyjskigo musiol byc szykowny krupnik, gorzolecka Starki Jadzi lebo krupnik litewski i na lostatek bigos staropolski !!!!
No, ja. Idzie pospominac choby i te targanie bez zima wonglo (u mie na trzeci sztok) coby we chalpie po telkij srogij zabawie, po telkim balu bolo by sie kaj logrzoc, i kaj jesce na lostatek szlo z ranca szluknonc dobryj, staryj nalywki, kiero rychtowali nasze starki i staroszki..
No, i to by bolo mozno na dzisioj fertik a berol, spominol (i jesce to bydzie robiol) nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow