Piytnostego, geltak / na 15 stycznia 2005r
Ojgyn z Pniokow 15.01.2005

No, toz momy juz pola stycznia; piytnostego. Boczycie jak to bolo kiejsik za tyj loszkliwyj „komuny”? Wszyjskie hajery, berkmony, szmelcyrze, walcyrze i fto tam jesce jaki fach miol, zawdy we lostatnigo dostowali „zaliczka” a piytnostego geltak. To jesce bolo wtynczos, kiej nom tyn iglok „Srogi Ed” snochwiol co to my som dziesionto (! Boczycie)„potega” gospodarczo we swiycie. Niyskorzij ci to wszyjsko prasklo, zbulolo sie i terozki mocka ludzi erbnie abo jakosik zapomoga, lebo „swiadczynie przedemerytalne”; kozdy jes skuplowany ze ZUS-ym lebo inkszym MOPS-ym, abo sznupie ino po hasiokach. Za staryj Polski tyz bola mocka elwrow nale, tela co ci jes jejich terozki tela, coby zodyn planeciorz niy poradziol wypokopic. Bo downij lo niyftorych to i wice lozprawiali:
Kiejsik deptol telki elwer, bezrobotny ze synkiym kole srogij hali targowyj we Chorzowie i tak jimu rzondziol:
– Wiysz! Kiej juz ustanymy te wongle na holdzie zbiyrac, kiej ino jakosik robota erbnymy, to zarozki sie jakigosik kormika, jakosik swinia lajstnymy. Niyskorzij zaszlachtujymy, narobiymy krupniokow, zymlokow, preswusztu, i pojyme sie aze nom sie chepnie!
– Tatulku, tatulku! A jak to bydymy ckac? Ino same krupnioki i preswuszrty!
Lojciec chlast tego synka bez pysk i godo:
– Ty gizdzie! Chleba sie wez, a niy ino same krypnioki i preswuszty.
To, downij a sam terozki, naobkolo ciyngiym idzie ujzdrzic jak to roztomajte politykiery, jejich utrzidupskie chabiom dlo sia colkie milijony. Jedna „afera” majto za drugom a zodnych za to niy idzie do pierdla wrajzic (no, mozno jedyn-dwioch – jak to sie godo – capow, „kozlow lofiarnych”, kierzy sie na czos niy spokopiyli). Tela, co dalszij niy byda jamrowol bo to juzas polityka. A polityka – jak pedziol jedyn mondrok, a jo za niym  – to jes telki srogi knif: lyknonc zaba, a ku tymu fresy niy skrziwic i niy porzigac. I tak sie miarkuja, co tyn Carlos Fuentes, kiery to wypokopiol, blank ci niy znol samtyjszych politykierow. Przeca juz terozki wszyjsko momy spaprane, popsnione a juz cheba nojbarzij lazaryty i ta colko „sluzba” (ha,ha,ha) zdrowio. Jako suzba, jakigo zdrowio ? Kaj?  Nikiej we tyn starym wicu: Dochtor sie pyto niymocnego:
– Cy loni sie same logolom lebo mo to zrobic naszo flyjgera?
– A po jakiymu jo sie mom som raziyrowac, som sie golic?
– Bo mozno mocie jakisik lepszy raziyraparat lebo lepszyjsze ziletki.
– A dyc, razinku mom lepszyjsze ziletki, nale rzyknijcie mi dochtorku jak wyglondo ta flyjgera?
– Aaa, ta naszo flyjgera jes gryfno, szykowno, no nicego sobie, mo przed sia, mo za sia tela, co jak lona biere sie do golynio, to tak nikiej by sie juz blank ta colko operacjo napoczla!
Jedno ino sam u nos festelnie sztramsko fonguje. To te wszyjkie „super-,hiper-„ i jak je tam jesce mianowac – „markety”. Niy byda rzondziol lo nich nic zlygo bo kiej zrychtowali tyn srogi market we Piosnikach moja Elza pedziala co sie tam pojndymy bo sie musi dlo sia i dlo swiekry nowe canbyrsty, nowe szczotecki do zymboli lajstnonc. Wlazujymy rajn, kukomy a sam we fachach, we tych gysztelach jes jich cheba ze dziesiync tysiyncy, abo i wiyncyj.
– Kuknij ino Elza, przeca u nos na colkich Pniokach ani pola z tego niy ma zymbiskow !!!
Nale, tak by tak jo chocia dobry gyszeft na tym zrobiol ... lajstnol zech sie dwa gryfne wozki za ... styry zlote.
A bydom nom te politykiery snochwiac i snochwiac; juz napoczli snochwiac jak to po tym latosnym welonku dziepiyro nom bydzie dobrze, jak my to dziepiyro narychtujymy ta colko Unia Ojropyjsko. Jedne godajom lo wiesnie, inksze miarkujom na lato a zolwizol zodyn sie niy do lodchlastonc aze do lostatka, aze na podzim. Gynal nikiej we telkij powiarce:
„Kiej my sie zbierymy w kupa, pokozymy swiatu ...” – Wiycie przeca co, pra?
Kiej tak wszyjskie juz napoczli godac to idzie sam terozki przelonacyc to co kiejsik pedziol bol tyn szalszpiler Groucho Marx:
„Niy miarkuja, jakim tyz to prezidyntym (prymierym, poslym) lon bydzie, bo lon godo, godo, godo ... pewnikiym nale bolby dobrom ...zonom”.
Ha, ha gawca w telewizyjo i policajt  „dziylnicowy” godo co niy do zwolu coby go ftosik lobejrzol jako mo fresa (bo po robocie to lon juz niy jes policajt ino telki nikiej jo Ojgyn). Sro w galoty ze strachu – niy to ci jes jejigo „prywatnosc”. Nale my za sztrom muszymy bulic corozki wiyncyj, a juz terozki jes tela chopa (styrnoscie tysiyncy), kierych kiejby kcieli ze roboty wyciepnonc (bo som gowno we wercie) to trza jejim – kozdymu – zabulic kole milijona zlociokow. Cy kierys nasz elwer, nasz hajer, nasz smelcyrz widziol kiejsik tela betkow??? A  niyskorzij tyn ze tom konskom fresom, kiery sie nackol ze Kulczykiym we Czynstochowie godo, co lon dziepiyro pokoze kaj ta kiszka (kwasne mlyko) rosnie. A jo bocza ino jedno. Za bajtla, za karlusa, kiej bez droga szol moj „dziylnicowy” to my srali do galot i byli monter, i zodyn niy wyrobiol. A terozki, kiej widza telkich dwioch „szwejkow”, kierzy deptajom po Krojcce (nale ino we polednie) to bali i nasze bajtle ze lochronki sie snich chichrajom.
Nale tak sie miarkuja, co styknie – podwiyl co – tego jamrowanio bo to jes tak by tak psinco we wercie. A Wiycie? Skuli jednego sie sam werci we Polsce zyc. A to ino beztoz, ize kiej cowiek switnie to ... mu niy jes ZOL!
Przeczytolech kiejsik jedna telko gyszichta, kiero naszkryflol jedyn moj kamrat ze „internytu”. Gryfny, szykowny karlus. Zodyn tam jakisik „gutynmorgyn”, znacy Miymiec polski ze lodzysku. Bola tam godka lo niyftorych angyjberach, co to przikludziyli sie do Miymiec, i niy ino. Za sia lostawiyli mozno ino gnoj, larmo, lostuda i bele co, nale przi jakisik srogszyj przilezitosci, przi ludziach, kierzy jejich blank niy znajom  – napoczynajom sie asic cym to tyz sam u nos kiejsik we Polsce byli. Jake to tam za szkoly pokonczyli, co to snich za persolny niy byli i take tam inksze chwolby, kierych jes corozki wiyncyj im barzij jejim po gorzole we palicy sie belonce. I tu mi sie spomniol tyz telki jedyn istny, kieregoch poznol dobrych pora lot tymu nazod. W tych gryfnych (dlo mie, i dlo mojij Elzy) czasach spatrzeli my sie we „Orbisie” telkie szykowne wywczasy, telki wander bez Bulgario, Turcja do Grecji. Przi piyrszym lobiedzie, kiej my ino przifurgli do tyj Bulgarii, siednol sie ku nom do stola telki karlus (Jorg mu bolo) ze jejigo babom. Lon ci bol fest wygodany (faflok i klyta nikiej jo), lona chnet blank nic niy rzondziyla, nikiej moja Elza. I tak juz lostalo, co my lod terozki wszandy sie do kupy wiybiyrali, bele kaj na szpacyr, do knajpy, na plaza i kaj tam jesce. Zdalo mi sie, co my dobrze trefiyli na tych wywczasach, bo i jakosik flaszecka „Pliski” lebo „Slonecznego brzegu” poradziyli my do kupy wyslepac, i kajsik pojnsc na tancowanie. Tak bolo cosik bez loziym dni, tela co ciyngiym – tak po piyrszyj flaszecce – lon ci sie asiol co to lon tam we tyj Warszawie niy jes, jakie to szkoly mo, co za interesy robi; sztyjc ci poradziol ci sie herzic; jedna ino ciyngiym chwolba. Loziym dni slecialo i trza sie bolo przekludzic do Turcji. To byli lata siedymdziesionte, i ta granica ze Turcjom bola festelnie wachowano, bo to bol juz inkszy swiat lod tego gryfnego, naszygo „socjalistycznego”. Niy byda lozprawiol, ize juz na dziesiync kilomyjtrow przed tureckom granicom bulgarskie wojoki ciyngiym nom tam papiory loglondali. Styknie co powia, ize te pora kilomyjtrow jechali my bez trzi-styry godziny. Granica turecko, przejechali my na drugo zajta. Tam juz na nos niy poradziol sie doczkac mody Turek ze biura turystycnego „Ha ta ” do kupy ze gryfnom Polkom, naszom dolmeczerkom, kiero sie Aleksandra mianowala. Turek wloz, gryfnie sie prziwitol i zarozki kozol nom do kozdego paszportu wrajzic rajn piync dularow, to nom celniki niy bydom gracac we kofrach. A Wiycie przeca, co wtynczos smycylo sie ze sia pora kofrow na handel we Stambule, tela co ino jo ze mojom Elzom byli telkie ciubaryki, ipty i nic my ze sia niy mieli. Wiym, co niy mom sie cym kwolic, nalech nigdy nikaj nic niy szmuglowol i beztoz mozno zawdy, kozdy rocek dostowolech bez nicego paszport. Rajza do Stambulu bola gryfno, szofer naprany jak bela i ino co dwadziescia-trzidziysci kilomyjtrow sztopowali nos policajty, szofer wylazowol, dowol do gracy pora tych ichnich dinarow (lirow tureckich) i gzuli my dalszij.
Piyrsz wieczerzo we hotylu. My sie juzas do kupy ze tymi Warszawiokami zicli tela, co kiej jo piwo lobsztalowol, to tyn istny, tyn Jorg pedziol, ize juz zodnyj gorzolecki ani piwa tukej slepac niy bydzie. Niy, to niy, jo sie tak by tak dlo sia lobsztalowol. To zdziebko ze inkszyj zajty.
Zawdy sie godalo (podwiyl my jesce do tyj Unii Ojrpyjskij niy wlejzli), ize tyn Stambul (Bizancjum, Konstantynopol, Istambul) to ci jes miasto – jak mondroki godajom – „metropolia”, kiero kozdy Ojropyjcyk lobejrzec musi. To jes na isto gryfne miasto, szykowne. Kiejby tak ftosik przikludziol sie do Sultanahmet. To ci jes telko dziydzina choby Pnioki, tela, co siedymnoscie razy wiymkszyjszo. Nojwazniysze to ci tam jes Hagia Sofia i „Blekitny meczet”. Fajrant ze stawiyniym tego meczetu bol kajsik kole 1616 roka, kiej tyn sultan Ahmed miol dwadziescia siedym lot. A tyn istny godo mi sam ciyngiym:
– No, mozno to i gryfne miasto tela co jo mom lepszyjsze kachle w doma nizli te, kiere nom sam we tym muzyjom pokozali.
Ta colko Hagia Sofia, to ci bol kiejsik kosciol nasz, katolicki zbajstlowany Izydora z Milety i Anthemiosa z Tralles (a fondnol ci jom cysorz Justyniana I), kajsik we szostym wiyku. Niyskorzij Arabery zbajstlowali styry wieze, telkie „minarety” i jes to terozki  arabski kosciol lod piytnostego wiyka. Jakech sie tak juz rozgodol, to trza jesce rzyknonc, ize we Bazylice sw. Pyjtra we Rzymie na zoli jes ci nacechowane, naszkryflane, kiere koscioly som nojwiynkszyjsze. I jes to bazylika sw. Pyjtra, kosciol sw. Paulka we Londynie, katyjdra Duomo we Mediolanie i ta gynal Hagia Sofia we tym Istambule (jak godajom Turki). Terozki to tyz jes myzyjom nikiej Topkapi Sarayi, kaj niy idzie knipsowac (a jo knipsnol).  We tym Stambule jes ci festelnie srogi most (wiynkszyjszy i to mocka lod naszygo downiyjszygo Germania Brücke). To jes most na Bosforem, kiery kupluje ojropyjsko tajla Stambulu ze azjatyckom. I kiej sie tak altokiym bez tyn most przejedzie aze do ichniyjszyj, szykownyj „stacji telewizyjnyj”, idzie erbnonc telki „certyfikat”, ize cowiek juz bol we Azji. We tym miejscu to ci jes telki gonek miyndzy  Morzym Marmara a Morzym Cornym.
A tyn Jorg, tyn pofyrtany Warszowiok godo mi we tym altoku:
– No, my to momy u nos we Warszawie dziepyro mosty. Telki ...na tyn prziklod ..
– Dobra dej pokoj – godom jimu, bo kciolech sie wszyjsko gynal loberzec – rzykniesz mi lo tyj Warszawie przi wieczerzy.
Jes tyz we tym Stambule nojwiynkszy torg na swiycie (no, mozno krom Khan Khalili we Kairze, tela co niy byda sie wadziol), kiery sie mianuje Kapali Carsi, kiery fonguje juz lod piytnostego wiyka.
– No, wiysz Ojgyn – pado mi tyn Jorg-Warszawiok – u nos na Kiercelaku, a terzoki mozno i na sztadijonie Dziesiynciolycio momy jesce wiynksze targi.
Mozno mi ftosik przeciepnie co jo tela, i po jakiymu fandzola lo tym Stambule. Nale to je dlo mie wazne, i to niy ino skuli tego dupnego angyjbera-Warszawioka. Chocia? Mozno? Piontek, rano, u tych Turkow napoczlo sie jejich swiynto, sklady pozawiyrane a sam z ranca po sniodaniu wszyjskie nasze (Ponboczku lodpusc mi tyn grzych) „turysty” ze koframi niy poradzom sie doczkac aze nasz altok ze tego biura „Ha ta ” sie przikludzi. Jo ze mojom Elzom blank logupiol, bo wiedziolech co jesce dwa dni momy byc we Stambule a sam loroz wszyjskie ze koframi styrcom kole hotylu. Autok przijechol, wszyjskie sie zaladowali i jadymy. Tyn gryfny pilot ze tego „hastasia” miol dwioch bracikow. Jedyn bol handlyrz, telki u kierego szlo wszyjsko skalic a i lon sprzedowol ino telkie kozuchy, i inksze pelcmantle a drugi bracik bol zlotnik, jubiler. U tego piyrszego colko naszo wycieczka wszyjsko gryfnie skalyla, erbli zdziebko tych inchich pijyndzy, kiere niyskorzi udali abo na te pelce, abo na piestrzonki u trzecigo bracika. I tak ci sie to jakosik kulalo, chocia tam bol swiynto i wszyjsko bezmac bolo do imyntu zawarte. Kiej juz wszyjskie Poloki posprzedowali te jejich kofry jechali my dalszij. Wiycie! Tyn moj kamrat Jorg-Warszawiok miol ci aze trzista nagelfajli, telkich fajli do pazurow. Kupiol je we Warszawie za 30 cyntow we „Pewexie”, a po jednym dolarze skalol we Stambule. Werciylo sie, pra? Nale na sznapsa tak jak we Bulgarii to juz niy miol, bo przeca „waluty” niy bydzie na gupoty wydowol.
Styknie, styknie, niy byda go dalszij lobgadywol, tela co ino rzykna, ize juz niyskorzij, we tyj Grecji zawdy ze lobiadu lebo wieczerzy przelywol sie woda, kiero styrcala na stole do plasikowyj flaszki, bo mu bolo zol lajstnonc sie jako Coca-Cola lebo piwo. Nale Sleciol rocek, dwa i jo kiejsik pojechol do Warszawy. A, izech miol mocka czasu, posznupolech kaj tyz tyn moj wczasowy kamrat miyszko. Nie zetrwalo dugo i zech go naszol. Wiycie, co godolech lo jejigo snochwianiu, chwolbie i herzyniu sie, boczycie, pra? I malo mie diosi niy wziyni i pieron niy szczelol!!! To bol stolorz, kiery robiol drzewniane zole do holcokow i do babskich trepow (telkie byli wteda we modzie). A jo sie medikowol co to jakisik inzinier, mondrok, „przemyslowiec” lebo cosik telkigo.
Dziwocie sie? Niy, pra? Bo tyz telkich znocie. Jo mom telkigo „gutynmorgyna” u mie we szynku, u „Breka”. Tak ze trzi-styry razy do roka sie sam do nos nazod przikludzi na pora dni a lozprawio choby tam we Miymcach bol Erikom Steinbach lebo kanclyrzym Gerhardym, tela co mu zawdy grochowionka ze szczewikow wylazuje.
A skuli tego co my som i przi elwrach i przi roztomajtych miglancach spomnialo mi sie kiej do szynku, do Pyjtra przikwanckol sie jedyn karlus, elwer (Adi mu bolo) siednol sie przi szynkwasie, lobsztalowol kwarytka gorzoly i kiej jom juz blank wyslepol pyto sie gospodzkigo:
– Suchajom loni, panie Pyjter, a cy loni juz zaplaciyli za ta gorzola co jo jom sam miol na szynkwasie????
– A dyc zech zaplaciol! Zawdy bula, kiej mi gorzola przwozom do szynku – godo karczmorz – przeca kiej sztaluja towor to tyz musza za niygo zabulic, pra?
– No, toz widzom loni, jo zech kciol ino wiedziec, co kiej loni za ta gorzola juz bulyli, to jo cheba niy musza placic, bo na pierona momy placic dwa razy, pra?
No, to mozno na lostatek cosik ze Szwejka: coby sam niy godac, to wszyjsko jes do porzondku, i nic sie niy stalo, a ezli bali i sie cosik stalo, to zolwizol jes do porzondku, ize iberhaupt, razinku cosik sie jesce dzieje!!!
Bo cosik sie tam dzieje. Dejcie sie ino pozor! To ino kapelonki nojlepszi wiedzom. Wiela przi kolyndzie do telki hajer, berkmon, szmalcyrz a wiela te dupne przezesy lo kierych we telewizyji godali co niy poradzom sie pochytac wiela tak richtik przi geltaku bierom. Nale to juz by bola jakosik lostuda i tak sie miarkuja co na dzisioj styknie a berol jamrowol, lozprawiol nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow