Ojgyn z Pniokow 29.01.2005

No, toz momy – i to sie cowiek ani niy pozdol – tyn blank (do lonskij soboty) niy zimowy styczyn forbaj, za sia. No i pionto „karnawalowo”, balangowo sobota. Tak po prowdzie lod lonskij soboty malo-wiela ci nasulo sniyga, nale kaj ci tam jesce do jakisik srogij zimy. A jo sie sztyjc lo to pytol kaj ta zima, i bez ta lonsko sobota, ci zdziebko nasulo, a i we niydziela to tak gryfnie tego sniega sie zebralo na tych  stromach, ize uciecha bolo gawcyc; no ... te co niy musieli ze chalupy wylazowac. Jes yntlich ta zima, chocia na lostatek stycznio, nale jes; i podwiyl co – gryfno ta zima. I tu mi sie spomnieli moje mode lata. Bolech ci harcerzykiym (loszkliwce godali na nos „hajociki”, nale to niy jes te same) i wykludziyli my sie na zimowe fereyje do Wisly. Gryfnie ci tam bolo (Wiycie jak to jes, kiej dziolchy i synki do kupy we jednyj chalpie, we schronisku bez dwa tydnie sie roztomajte gracki bajstlujom, a jesce we szulach kapelonki niy godali lo „wychowaniu we rodzinie” ino modzioki sie na sia wszysjkigo ucyli? – niy godom lo grackach we dochtora, bo to bolo we lochronce). Tela, co bez colkie dwa tydnie niy bolo ci blank sniyga.

 Bali i telko spiywka my wiskali:

Come prima,

Co za zima,

Klara swiyci ,

Sniega niy ma!!!.

I terozki, (wtynczos, a niy terozki!) zielono noc. Boczycie co to jes, pra? Do dzisioj dziecka telkie cosik dlo uciychy zawdy ci to wypokopiom. Tela, co przed wieczerzom przijechol srogi autobus, kiery miol nos na drugi dziyn zakludzic nazod do Chorzowa. Wstowomy z ranca, a sam nasulo tela sniega, ize tyn srogi autobus blank niy poradziol ze tego placu sztartnonc. Musieli my wszyjskie, ino  chopcy,  tyn sniyg lodszalflowac i dziepiyro wtynczos szlo ze tego zimowiska wyjechac. I to ci bol jedyn, jedyny roz kiej my bez te zimowisko sniyg uwidzieli. Tak sie miarkuja, co te nasze szkolorze, kiere chnet bydom mieli feryje za sia chocia bez te pora dni uciechy ze sniyga mieli i niy przepomnom jak lon richtik wyglondo.

Lonsko sobota godolech lo mojim Tatulku i lo Loswiyncimiu, lo tym Auschwitz-Birkenau. Musza sam – chobych niy kciol zdziebko dopedziec. Terozki u nos we szczwortek, dwa dni tymu nazod przikludziyli sie roztomajte ludzie, roztomajte polityki (i mocka inkszych angyjberow) sam do tego polskigo Oswiecimia, kiery za miymca mianowali Auschwitz. I drugda poradzi cowieka na isto pieron szczelic. Nojprzodzij we tym colkim ONZ-cie festelnie dyszkutiyrowali cy to byli polskie lagry, lebo miymieckie? Przijechol nasz Ujek Geremek i cosik tam klyciol, tela co te Nyjgry, Amerikony, Kitajce i jesce tam inksze, mieli to wszyjsko we rzici bo co jejich loblajzi co sie sam we Polsce bez wojna dziolo. Cy ftosik za szejscdziesiont lot bydzie miarkowol, co te wojoki polskie skuli tych naszych dwioch gryfcokow: Flipa i Flapa (Zemke i Szmajdzinskiego) robiyli we tym Iraku? Zodyn, nalena isto zodyn, tela co jakiesik „archeologi”, kierym nasze i amerikonskie wojoki tyn colki Babilon  zbulyli, popsniyli i jesce udowajom, ize to jes ino skuli „demokracji”na kiero te Arabery niy poradziyli sie doczkac. Nale, to  jes inkszo pora galot, i niech sie tropiom jakiesik nasz „komisje sejmowe” tych poslow, kiere tak by tak nie majom juz nic do roboty we tym  hampelmanowskim, naszym syjmie, krom  styrcynio przi kasie i slepanio „drinkow” we syjmowych szynku.

No, mocka sie sam we tym Oswiecimiu we szczwortek dziolo, aze mocka. Niy byda wszyjskigo sam tuplikowol, rzykna ino tela co we jednym telkim fylmie pedzieli, ize tyn „blok” kaj sztaplowali, chamstrowali, sciubiyli Miymce wszyjsko co lapsli, co erbli lod tych, kierych do Oswiecimia przikludziyli – mianowol sie KANADA. I terozki mozno miarkuja, ize my sam na naszym Slonzku godali, co tam kaj jes nojlepszij to na isto musi byc razinku Kanada. Juzas inkszy chop, kiery we tym Auschwitzu tyz pora lot straciol tuplikowol, co we tym bloku XXIV (kaj siedziol moj Faterek, lo cym zech godol lonsko sobota) lagrowe muzykanty mieli telki plac, kaj mogli sie turnowac, kaj mogli sie rychtowac to wszyjsko co niyskorzij tym heresztatom grali.

Nale, nasze zbajstlowali srogi fajer we zeszly szczwortek i trza sam tela ino jesce rzyknonc, ize na tyn fajer do Auschwitz, przikludziylo sie mocka ludzi: prezidynty Rosji, Miymiec, Francji, Polski, Izraela, Austrii. Bol tyz krol Belgii i krolowo holyndersko; nasz Lojciec swiynty poslol swojigo kardynala coby przecytol nom wszyjskim listecek lod NIYGO. A tyn Bartoszewski, kiery siedziol we tym lagrze pora tydni, i to na samym napoczniynciu, polozprawiol lo wszyjskim, lo Zydach, Cygonach, Ruskich i Zabojadach, kierych  same jejich przociele wygnali do lagru, ino malusko, na isto blank malusko lo naszych sam Polokach i Slonzokach.  A po jakiymu miol godac lo Slonzokach, kierych przeca – tak jak to wypokopiyli nasze Posly – blank niy ma. To som ino (boczycie tyn film?) „Duchy Hopkirka”. Co tam ci jesce we tyn szcwortek godali, niy byda rzondziol, bo niy kozdy spokopiol, i niy kozdy miarkowol co tam we tym Losiwyncimiu na isto sie przidarzilo. Tela jesce ino, cy ludzie, we tych krajach kaj ta naszo telewizyjo wciepnie tyn colki „program” lo tym lagrze (leciol telki bez piync dni, i niy bol to polski fylm ... mozno niy poadzymy telkich bajstlowac?) bydom tak na zicher miarkowac, co to niy bol POLSKI lager, ino miymiecki , we Polsce nale kiero tyn diosecki fusiasty Adolf wtynczos prziflostrowol do tyj jejigo „tysionclatowyj” Rzeszy?

Wiycie! Som ludzie, kiere ino skuli tego coby lo nich szkryflali, lo nich godali, coby jejich we telewizyji pokazowali zbajstlujom wszyjsko, choby i na lostatek na malupice wylejzli. Boczycie? Kiejsik godali co we tym Auschwitz, we tym colkim lagrze, we tym Loswiyncimiu zakatrupiyli chnetka i colkie szejsc milijonow ludzi. To bola psinco prowda, i terozki sie godo ino lo milijonie trzistoch tysioncach  ludzi („La Nouvel Observateur”). A zawarli we tym Auschwitz-Birkenau wiyncyj nizli 5,2 milijonow ludzi, i kiejby tam na to niy kuknonc, jakby niy pomiarkowac, jes to tela ludzi, ize we palicy sie normalnymu cowiekowi niy kce sie pochytac. I, mozno kiejby tak juz wtynczos bajstlowali by ta colko „Ksiega  Guinnessa” to by ci mieli co tam w nij naszkryflac. Bo ftosik mondry, jakisik angyjber wypokopiol ci telki alsdruk:

„Jako jes roznica, cym sie lodroznio Biblijka lod Ksiyngi Guinnessa? Ano, tym co biblijka sprzedowo sie lepszij na colkim swiycie, nale ino zdziebko, a do „Ksiegi Guinnessa” moze trefic kozdy snos!” I, coby mi sam juzas zodyn niy przeciepowol co jo sztyjc godom lo naszych (Ponboczku lodpusc mi tyn grzych) politykierach. Przeca do tego na podzim (na isto, na podzim bo kozdy snich kce tyn geltak aze do lostatka erbnonc) welonku, do tych „wyborow” jesce cheba ze trzi komisyje zbajstlujom i kozdy snich, ze tych poslow bydzie ino wtykol fresa pod kamera, i pod te mikrofolny coby jejich ludzie niy zaboczyli, coby jejich ludzie juzas do tego grotka wywelowali. I sztyjc bydzie jedyn ze drugim, bali i te co dziepiyro „matura” zbajstlowali  (ha,ha) na „tajnych kompletach” co loni jesce niy rzondziyli, i trza jejich terozki wywelowac (bo jesce niy nachabiyli). No, toz rzyknijcie mi co lone we tym syjmie bez lostatnie lata robiyli. Przeca niy ino ciyngiym tyrali po swiycie lebo slepali ... coca-cola we syjmowym szynku, pra? A tu mi gynal klapuje, na isto sztimuje jedne:

Kajsik, we jakimsik wywolanym cajtongu zech ci przeczytol co terozki we Francji, we Normandii ludzie majom we modzie cichtowac yjzle (po ichniymu „bourricot znacy losiolek). Te co zdziebko po swiycie tyrali pewnikiym niy przeponieli telkich yjzelkow we Bulgarii, Rumunii, downiyjszyj Jugoslawii lebo we Grecji. Gryfno ta gadzina tak na isto skuplowano bola ze starodownym wandrowaniym do Betlejym. Terozki tyz coroki wiyncyj roztomajtych wandrusow, turystow biere sie za kamrata yjzla i poradzom tak na niym fyrtac wiela, wiela kilomyjtrow nikiej za starego piyrwyj. Som i telkie, kiere zachwolajom tego naszygo gryfnego losiolka co lon jes lepszyjszy lod psioka przi wachowaniu lobyjnscia. Kiej lon napocznie rycec, to pewnikiym telki zlodziyj przodzij pitnie nizli by go miol postraszyc jakisik konda, psiok na kecie przi budzie. Te colkie Zabojady, i to niy ino jakiesik chaderloki, to bierom sie telkigo yjzelka i wandrujom, tyrajom po Pirenejach lebo po colkij Prowansji. A i mlyko lod nich tyz jes bali i lepszyjsze lod kozigo, a ku tymu jesce idzie sniygo robic gryfno, wonionco zajffa, jakiesik telkie terozki fest  moderne mydlo. A yjzel, nikiej cowiek niy mo rod byc som, musi sie kamracic ze ludzioma abo ze inkszom gadzinom we lobynsciu. Ino mi sam terozki wlazlo cosik gupiego do palicy. Przeca my Poloki zawdy cosik przodzij wypokopiymy, pra? Styknie kuknonc na tyn nasz Syjm (jezderkusie, juzas polityka).Widzicie tam tyz telkich, kiere terozki prziszli do mody we Francji, u tych Zabojadow? Tela, co my sie same telkich wywelowali, a i latos na podzim wywelujymy mozno (mozno? Na zicher) jesce gorszych. Byda miol prawie? Byda miol! He, he terozki mi sie spomnialo co mi kiejsik lozprawiol jedyn kamrat ze Warszawy, sznajder, znacy szwoc. Bol to fest wywolany krojczy we colkij Warszawie, u kierego sprawiali sie ancugi wszyjskie nasze wsiowe posly. Prziszol ci tyz do niygo jedyn telki posel (niy godom co sam lod nos, niy!), kiery lostatni, i jedyny ancug miol, kiej sie zyniol i kciol sie lobsztalowac, lajstnonc terozki nowy, coby go inksze posly i synatory za wsioka niy mieli. Prziszol do tego mojigo kamrata, kiery sie zarozki kapnol co to jes za borok, i tyn mu napoczyno snochwiac:

– A jo sam mom gynal telki gryfny, szykowny i moderny sztof, razinku dlo wos panie posle – godo tyn sznajder. – Mom i inksze, nale dlo wos, to ino tyn, kiery wszyjskie nojbarzij szykowne, herskie chopy sie winszujom.

– A wiela tyz tyn ancug ze tego sztofu bydzie kosztowol? – pyto sie tyn  angyjber.

– A, jak dlo Wos to ino jakiesik trzi tysionce zlociokow, i to ze tuplowanymi kneflami do galot, i do szaketa, i ze kabzom na taszyngeld, kiery kcecie skukac przed waszom starom – godo tyn szwoc. No, ... moga jesce sciepnonc jakiesik sto zlociokow, bo miarkuja coscie som richtik miastowy „elegant”.

– Aze tela? – pyto sie tyn istny i napocznol sciskac, miyntolic tyn sztof. – Moga dac za tyn ancug nojwyzyj dwa a pol tysionca zlociokow. Abo – i jesce popuczol, poskurcol tyn sztof – dwa tysionce dwiesta, i ani ceskigo wiyncyj.

– No, niech straca – godo tyn moj kamrat-sznajder. ....

– Niy, niy, moga zabulic no ... jakiesik, ... dwa tysionce zlociokow – godo tyn fynikfiker-posel krojczymu.

– Dobra, sztimuje, leje mi to, niech bydzie dwa tysionce! – godo na to dyznie, zgodliwie tyn moj kamrat. – Wiycie, panie posel, jo to mom festelnie rod bajstlowac interesy ze telkimi „biznesmynami” nikiej wy. Bez zwady, bez jarmaczynio, bez torzynio, no „konkretnie” nikiej ze srogom perzolnom.

Kiejsik zech snochwiol, lobiecol co niy byda za tela godol lo tym modernym, a mozno i dioseckim „internycie”. Nale lecy kedy na tym mojim komputrze tam ci wlazuja i kukom bele kaj. Kiej staro niy miarkuja, to sie i sage baby pologlondom, nale tyz i pora gryfnych, mondych  i festelnie gyszpant rzecy moga sie lobejrzec. Choby i lo tym wiela geltu chabiom te nasze ... dobra, niy byda godol! I fto tak kogo mo we familiji, i kaj sie wykludziol ze jakom ... jezderkusie... przeca niy moga, bo mie jesce , nikiej Urbana do gyrichtu zasmycom ... Tela moga pedziec, ize jes ci to gryfne, tyn colki „internet”. Do mie ci jakiesik pometlane baby szkryflajom na Gadu-Gadu, niyftore to i napolone choby  jungferki i telkie tam. Nie idzie pedziec, jes to gryfne nale niy zawdy i niy dlo kozdego, chocia tyz juz idzie pora wicow lo tym pedziec a tym tuplym lo modiokach, kiere chnet i dziecka bydom bajstlowac bez tyn internet a synek do jejigo libsty bydzie szkryflol SMS-a ezli moge jeji dac kusika. I tu zech kajsik usuchol telko godka:

Malo dziolszka dziwuje sie starecce i starzikowi:

– Niy poradza spokopic jako wyscie tam kiejsik sie poznowali i zolyciyli bez tego „interneta”?

Starecka podropali sie po gowie i rzondzi:

– A wiysz dziolcha, to niy bolo tak. To tyz nikiej we tym waszym loszkliwym „internycie”. Nojprzodzi starzik „czatowol” ci na mie kole kosciola, po wielkim a niyskorzij to juz bolo „gadu-gadu”.

A jesce niy tak downo, no zarozki po wojnie lozprawiali telki wic:

Jedyn pieronym szporobliwy karlus, kiej juz sie lozyniol, erbnol lod majstra  prymio, przilazuje do dom i godo lod proga do jejigoi staryj:

– Dziubeczku ty moj roztomiyly, skuli tego co nom sie terozki dobrze darzi, niy muszymy aze tela szporowac, tak sie miarkuja co mogymy pojnsc dzisioj do kina.

– Nale, moj ty roztomiyly – godo baba i dziwuje sie jak sto dioskow – przeca my niy tak downo byli we kinie, pra?

– No, ja byli my, tela ize terozki pojndymy na film „dzwiynkowy”!!!

A jesce na lostatek, cosik telkigo .. jo wiym? Mozno i gryfnego, a mozno ino jo to mom rod. Zemrzilo sie styrdziysci lot tymu, gynal we 24 stycznia  srogimu chopowi, srogimu politykowi Winstonowi Churchillowi.. I niy bolo by sam lo cym godac, chocia to tyz i Lon podszrajbowol fal, co my byli u rusa bez colkie styrdziysci pora lot. Lon mi sie zdol skuli inkszego grontu. Lon festelnie miol rod slepac „whisky”, i to ino ta nojlepszyjszo irlandzko, nale niy zodno amerikonsko. Jo tyz jom mom rod, tela co niy godom, izby mie ludzie niy mieli za srogigo angyjbera, kiery sie ino poradzi asic. Styknie i terozki jesce, cby niy bolo tak jankornie – wic:

Stary Jolzel rybiorz, wyndkorz wybiyro sie we sobota na ryby, na „Amelong”. Bydzie chytol we przerymblu, pod lodym.

– Stasiek! A pojndziesz ty symnom na ryby we sobota?

– A kaj tam! Przeca jo blank niy mom anongu jak sie to robi, ich jesce nikandy i nigdy zodnyj karaski niy chyciol. Jo przeca na isto niy poradza chytac rybow.

– E, tam. A co mosz poradzic. Ty ino lejesz i szlukosz, lejesz i szlukosz ... poradzisz, pra?

A jo, nikiej zawdy jes festelnie loszkliwy i bodlawy, i beztoz zech sie pytol blank na napoczniynciu: Kaj ta zima? A jes, a mocie jom za loknym, a mocie szczaskane autoki, i (nale to niyftore ino) polomane grace i szlapy. I to jes zima, nale jak jesce dugo, to jo niy miarkuja, a i te we telewizyji, i gorole ze Zakopanego, tyz ci blank nie kapujom, i kozdy lozprawio cosik inkszego. I zawdy kierys snich trefi, pra?

No, i niy gorszcie sie coch pometlol Auschwitz, ze dioseckom zimom i ze szpasym, kiery blank mozno to tyj przilezytosci niy klapuje.

A lozprawiol, klyciol, fabulol nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow