Napocznol sie marzec!  / na 5 marca 2005r
Ojgyn z Pniokow 05.03.2005

No, toz momy juz lod poruch dni tyn marzec. A ze marcym skuplowane jes ci pora gryfnych powiarkow, powiadaczek. I niy godom sam lo tym, ize „we marcu, nikiej w garcu” abo, co we marcu bol ci kiejsik (a mozno jes?) „dziyn kobiyt”, nale tyz lo telkich zdziebko inkszych, deczko juz zaboczonych, przepomnianych powiadaczkach:
A po lutym marzec biyzy, szlus tyj zimy wszyjskich ciyszy.
Co we marcu urosnie, to we moju zmarznie.
A dyc i we marcu woda zmarznie w garcu.
I tak bych jesce dugszij, nale po co? Kiej styknie co rzykna, ize:
Kiej marzec ze mrozym slajzi, to moj ze sniygiym wlajzi.
Nale marzec to tyz miesionc kiej ludzie sie tropiom, co jejim tyn rocek ze sia latos przismycy. Jedne miarkujom co mozno jejim pynzyjo dzwignom, inksze juzas co kiej przijndzie wiesna, to jakosik lekszij bydzie zyc, niy trza bydzie chabic drzewa lebo wongla ze cudzyj pywnicy. Tela, co te nasze, tam na wiyrchu, tam we syjmie majom inkszo utropa: jak to zbajstlowac coby jesce aze do pazdziyrnika jejich niy lodchlastli tych jejich srogich, festelnie srogich geltakow. Wiycie! Te co som bezmac we „opozycji” sciepujom to na tych, kiere reskiyrujom, kiere rzondzom. Te, kiere jesce niy tak downo byli nojwazniyjsze, godajom co ino skuli  naszygo dobra niy kcom sie lod tych zesli lodchlastnonc. Jedyn mondrok pedziol co rzyknie wszyjsko dziepiyro piontego moja. Jak to zawdy u nos jedyn sciepuje na drugigo, nale zodyn lod tego grotka – podwiyl co – nie kce lodyjnc, bo mozno go juz na drugi roz niy wywelujom, nie lobierom. A godajom, myndzom, szkryflajom, tuplikujom ci we roztomajtych cajtongach bele co i kozdymu snich sie zdo, ize nikiej tyn Kolumb „lodkrywo” Hamerika i szprynguje downo juz lozewrzite na losciyrz dzwiyrza.
Bol telki Julian Wieniawski, kiery tyz blank mondro szkryflol (to tak na isto nikiej lo mie tyz ):
„Z gryzmoleniem tak jak z trunkiem; zakosztujesz – wstrzasnie toba albo i zemdli; pociagniesz drugi raz – milo ... trzeci raz – blogo ... czwarty – bardzo milo ... piaty – jeszcze milej! .... i anis sie spostrzegl, jak ni stad, ni zowad nalogowym zastales pijakiem.”
I jak to godajom:  jedyn mo rod grziby, inkszy logorki a nojlepszyjszy – lod lorganisty cery. Nale, spomniolech przodzij, ize bali i szkryflanie, godanie moge byc nikiej lopara. I dzisioj rzykna deczko lo gorzole. Niy, niy chichrejcie sie, niy smiyjcie, bo to niy ma nic do smiychu; gorzola to niy wic ani szpas, to je blank na richtik, choby bali i nasz downiyjszy kapelonek inakszij godol, a i te gryfcoki lod „walki ze alkoholizmem” tyz godali cosik inkszego. No, bo przeca to je tak, co trza nojprzodzij bela gorzoly wyslepac, coby niyskorzij ze tom gorzolom sie smozyc, coby sie sniom sie kymfowac. A, ize prowda godom to mom sam telki gryfny fal (moznoch go juz godol?):
Bezludno wyspa a na nij chop, brodziaty i kudly na lebie aze do pasa, festelnie zchacharzony, borajstwo ledwa na szlapach styrczy, klara nad niym swiyci choby sto dioskow i grzeje nikiej starzikowy bimber; no nic, ino idzie lo gowa przijnsc. Lorozki do tyj bezludnyj wyspy prziszwimowala, przikludziyla sie bez woda telko jedna gryfno, modo i wizgyrno frela. Knap lodziono, cycki na wiyrchu (polno szostka), giyry choby Klaudia Schifer, polrzitkoma gibie, no ... cudo niy kobiyta. Ujzdrzala tego boroka i stropiono pyto sie go:
– A dugo to wy sam chopecku jezdescie na tyj wyspie?
– Bydzie kole piytnoscie lot.
– Jezderkusie, i niy mierznie wom sie sam samymu?
– A dyc, co mi sie mierznie.
– No, toz terozki bydziecie mieli to co wom cheba nojbarzij brakowalo, juz moja w tym gowa i niy ino gowa!!!
– A dyc niy godejcie, richtik? We tyj kiscie na kieryj wos sam paniczko prziwiolo na isto jes ... PIWO?
Machmol, gorzola, lopara a tyz i piwo, to som festelnie wazne rzecy w zyciu niy ino chopow. Bezmac juz wteda, kiej malupice z drzewa slazowali i napoczli sie ludzmi mianowac, wynolejzli logiyn, lodziywek, ring, znacy kolo i ... gorzola.
Nale, blozny na bok. Trza napocznonc podle raje. Fto wiy jak godomy na picie, wiela znocie slowek, kierymi mozno to mianowac? No? ...  No, toz dejcie pozor. Mozno: slepac, szlukac, tintac, tutac, duldac, wyzric, hornonc, luchnonc, kropnonc, no i ... jesce pora inkszych. I tak cowiek moze byc: nabity, fest nabzdryngolony, naprany, natintany, lopity, lozarty, nazgany, urznyty, ululany, chycony, siekniynty, tyrpniony, lobelany, no i zasik ... jesce pora.
Terozki deczko lo gorzole, machmolu, jabolu i inszych loparach.
Trza napocznonc lod tego, ize moja staro ciyngiym mi dziura w basisku borowala po jakiymu chopy durch slepiom ta gorzola. Kiejsik zech niy szczimol. Kozolech ji sie zicnonc na zesliku, zawrzic japa i dac pozor. No i napocznolech ji to gynal tuplikowac choby nasz kapelonek we tym miesioncu ze szperom na gorzola, we siyrpniu. Bo to je baji tak:
Som roztomajte zorty lozyrokow i mozno jejich wszyjskich niy byda poradziol zrachowac – bo mie tyz juz ta sklerolza dopadla – nale byda to, podwiyl jezech jesce trzyzwy, pomalusku sklodac.... I niy byda jejich sam gynal rachowol, bo jesce ftosik rzyknie, co jo ino lo gorzole, i lo lochapusach godom. A mie idzie lo blank cosik inkszego, blank inkszego.                                          >>>>
Som miasta, dziydziny, no ... mozno downij, kaj kozdy chop miol robota a jejigo babeczka, jejigo staro, lepo slubno dowala pozor coby jodlo, coby lobiod bol na czos a dziecka byli lobrobione, zalopatrzone, loprane i pachnionce. Terozki to mozno jes inakszij, bo te zabrane, bogocze to majom jakiesik slozki, jakiesik dziolchy do dziecek, fater ino miarkujom jak betki nasciubic a baby to tela, coby mieli czos abo do golaca, abo kajsik na „solarium” lebo jakisik „fitnes” cy inksze gupoty. A inksze, te, kierych juz ze roboty wytrzasli, te, kierym gruby lebo werki zawarli, te, kierych pieron szczylo, ize niy majom roboty a baby ciyngiym we chalpie wyrcom ... te idom ... kaj indzij. Kaj ? Ano, do szynku!
Niy je to nowe. Mozno niy lo tym medikowol nasz Jan Kochanowski, kiej szkryflol ci juz blank, nale to blank downo tymu telkie gryfne sztrofecki nikiej ta, co terozki sam wciepna:
Nie dbalem nigdy o zloto,
Alem tylko prosil o to,
Aby kufel stal przed mna,
A przijaciel pijal ze mna.
Jesce roz kca sam rzyknonc, ize jo niy mom rod gorzolecki (no, mozno lostanio, kiej mi juz ta plompa, te serce drzistlo na amynt), tela co niy ma tak, ize kiej sie lo tym niy godo, to tego niy ma. Jes, i jesce dugo, dugo bydzie. I wszyjskie ci to miarkujom, ino co niy kcom godac, coby to niy bolo namowianie, coby to niy bolo „propagowanie” tego diosectwa. Bo przeca „niy kozdy pijok, fto slepie” nale zawdy bezmac: „naprany godo, co trzyzwy medikuje, mysli”, pra?
No, i terozki spomniol mi sie  Karlik z „Kocyndra”, kiery ci bol kiejsik tuplikowol co to jes cowiek. Mozno niy Lon som, nale tak jak to miarkujom , mozno ci ino downij miarkowali, nasze bajtle. No, bo co to jes cowiek? Cowiek, krom gorzoly?
„Cowiek mo jedna gowa, kiero  styrcy na karku, na gnyku podwiyl je trzyzbo. Ze prawyj zajty i na lewyj zajcie som na tyj gowie dakle, a we pojstrzodku gowy, we pojstrzodku  fresy  prziflostrowany jes kichol, kiery moge byc festelnie cerwiony, modry, kalny i ... to na isto niy lod wody!
Na wiyrchu tyj palicy, tyj gowy zicli sie slypia, znacy locy a juzas na spodku jes ci gymba. Niyftorzi majom festelnie srogo gymba nikiej moj kamrat „Jerzol” kiery mo chudy pychol a rycy choby miol gymba nikiej „hipopotam” (jak godo). I to terozki jes nojwazniyjsze: nad gymbom i ze spodku kozdy chop mo kudly. Bezmac baby tam wosow niy majom, nale znom telkie, kiere je sie tam wyrzinajom, znacy „depilujom”choby na gicalach. Na zadku kozdyj (no, niy zadwy) palicy ploncnom sie tyz kudly. U niyftorych som biole, corne, cmawe lebo ryze. Na niyftorych palicach rosnom – jak to godol Edek lod Foryski – wosy glacate nikiej u mojigo kamrata Antka. Tego niy tak na zicher miarkuja, nale som telkie, som. Na babskich palicach ploncnom sie wosy duge, chocia terozki to tyz loberzniynte do skory – somech to ujzdrzol – tyz glacate. Mozno to jes terozki we modzie?
Gnyk, kark jes u niyftorych ruby, spasny, nale krotki, abo tyz moge byc telki szpiterlokowaty, znacy chudy i wtynczos sie godo: co jes telki dugi i chudy choby autobany, „autostrady” zbajstlowane bez tego colkigo Pola. Nale, to wszyjsko tak by tak niy jes gryfne.
I terozki jadymy dalszij. Kole palicy, na spodku lod karku, lod gyniku wisi na spodku rest, znacy rompf, „tulow”. Na wiyrchu tego rompfa, tego „tulowia” som cycki. Ja, i to niy ino u babow, nale u chopow (telkich tak kole sto kilo wogi) tyz. Niy byda sam godol lo sia, nale mom kamrata Francka, kiery musiolby miec telki jedyn cycynhalter – polno piontka... nale jejigo staro mo to festelnie rada. A ze zadku – kiejby fto niy maiarkowol cowiek smycy plecy, pukel, no ... mozno niy kozdy jes puklaty, nale plecy mo, a kiej niy mo, to mo przesrane we tym kraju. I terozki  jesce tak: ze prawyj zajty wisi prawo graca, a ze lewyj – lewo, znacy mantyka. Zawdy tyz lewo graca niy poradzi zmiarkowac co bajstluje prawo, cheba co biere cosik dlo sia, na „lewo”. I beztoz momy terozki roztomajte „afery”, i to niy ino we Warszawie, nale lo tym niy godom, bo to jes polityka. Same przeca miarkujecie, ize to jes loszklistwo, a rest to bydymy dziepiyro sztudiyrowac, kiej bydzie na podzim welonek.
Jadymy dalszij: We tyj klocie z piersioma tak jakosik ze lewyj zajty klupie te nasze syrce. Te syrce jes ino po lewyj zajcie. Ta klota po prawyj niy mo syrca, a zol, bo kiejsik moja Swiekra godala co ludzie niy majom syrca. Niyftore to ci je mozno i majom, a niyftore udowajom, co majom, kiej ino zbiyrajom betki, zlocioki na jakiesik tam „akcje charytatywne” (choby ta naszo Ochojsko, dlo kieryj na isto  wazniyjsze som dziecka we Kongo lebo kajsik we Azyrbejdzanie cy inkszyj Tajlandii). No, i terozki dejcie pozor! Pod piersioma  lobieszone jes ci basisko.  Kiejsik sie godalo, co ino te zabrane, bogate majom srogie basisko. Nale, to cheba niy jes prowda tak gynal, bo jo tyz mom srogo wampa, nalech bogaty niy jes. We tym basisku cowiek mo trownica, znacy zolondek, kiery kiej niy erbnie zdziebko jodla to bucy i wyrcy, i ciyngiym by kciol coby cowiek ckol i slepol. A, ze drugij zajty tego basiska, tyj wampy jes ... no, to niy byda godol, bo ... lo rzicie sie niy godo, i mi sam zarozki bydom godac co jo jes loszkliwiec i gupoty prawia. No, i terozki tyz miarkujcie gynal. Pod wampom wiszom ... aze do ziymi, i to niy ino u chopow ... dwie szlapy, a dyc i niyftorzi majom holcbajn, nale to niy jes te same. Wiyncyj juz lo tym co pod basiskiym niy byda rzondziol, boch niy jes na katyjmusie, ani na „wychowaniu zeksualnym”. Moga pedziec ino tela, ize kiej cowiek yntlich kipnie, switnie to naszo duszycka godo jimu: pyrsk, miyj sie, i trefiymy sie tam kaj nom to kapelonki snochwiajom”.               >>>>
He, he! A mozno miarkujecie co jo przepomniol lo tyj gorzole? A dyc niy! Bo jo to tak nikiej Kochanowski szkryflol:
Ja inaczej nie pisze, jeno jako zyje;
Pijane moje rymy, bo i sam rad pije!
Bo to juz kiejsik jedyn mondrok godol, ize: fto pije, tyn zyje, fto niy pije – tyz nic niy mo! A dyc i tyz tak: Fto niy slepie i niy lyko, to jes lobroz niyboszczyko.
Dobra, dobra, jo niy kciol tak, jo kciol sam zdziebko pedziec lo naszych chopach, lo naszych sam u nos na Pniokach (a i we kozdym inkszym naszym miescie, we kozdyj samtyjszyj dziedzinie tyz).
Szynk, bele jaki i bele kaj, tela coby na pomp, na krycha, na heft dowol. Jes telki jedyn, kiery zawdy jes jankorny. Wyslepie dwie trzi sety i idzie do dom bez godki. Jes inkszy, gryfny, wysztiglowany, faflok i beblala. Podwiyl niy szluknie dwie-trzi achtle nic niy godo ... niyskorzij to mu sie fresa nie zawiyro. Abo telki gryfcok Waldus. Gryfny, szykowny chocia kurdupel i ... trzi sety „Zubrowki”. Terozki to ci lon jes perzolna, wszyjskie prezidynty, wszyjskie ministry, wszyjskie... a co tam, to ci som jejigo kamraty. Rzykniesz lo komputrze – lon miol piyrszy; rzykniesz lo jakisik knipsaparatach (terozki modernych, „cyfrowkach”) – przeca lon juz je miol, lebo bydzie miol, bo przeca colki bank to lon mo we kabzi. Abo telki moderny „biznesmen”. Co tam „biznesmen”? Golac, tela co niy telki nikiej downij, ino golac we „salonie” (bo terozki sam u mie na Pniokach jes kole dziesiynciuch „salonow” a ani jednego golaca). Wyslepie telki dwa piwa (kamrat lobsztaluje) i jedzie! Colko polityka mo we jednym palcysku, wszyjskie polskie „reformy”- we jednym palcysku, polityka tego loszkliwca Busha – we lewyj gracy. I rzyknij ino inakszij? „My byznesmyny” to somy na isto lepszyjsze lod tych sam (sam we tym samym szynku, tela co na pomp) lepszyjsze. I jesce inkszy. Synecek, kurdupel, do styruch niy poradzi porachowac, nale kiej szluknie tyz dwie-trzi sety ... to hura, jo jes „gieroj”, hojrok, buc. Na mie niy ma mocnych. A i stolkiym poradzi prasknonc we szynkwas, a i forsknonc kierymus na szaket (bele, kiej jes srogszy, tego niy widziol). Znocie telkich? Znocie. Tela co jejich jes corozki wiyncyj, bo na heft idzie szluknonc, a na jodlo dlo staryj i dziecek niy zawdy styknie, pra? I, ino idzie sam pedziec za telkim istnym Waclawem Potockim, kiery juz kajsik tam we siedymnostym wiyku naszkryflol bol:
Nie budzic pijanego, dosyc juz naszalal,
Niech wyszuma, co wina w glowe z brzucha nalal.
Jesli milczy swarliwy, szkoda dzwonka tracac,
Szkoda klarownej wody bez potrzeby zmacac.
I coby mi sam zodyn blank niy przeciepowol, co jo ino lo gorzole szkryflom, chocia to je naszo, na isto narodowo wycwika, to byda jesce rzondziol sztrofki naszygo biskupa Ignacego Krasickiego, kiery we „Myszeidzie” pedziol bol:
Z miodu sie pierwszy Piast, ksiaze, wylega,
Za nim syn idzie, odwazny i chciwy,
Toz dalsi, jedni smieli i potezni,
Drudzy rozpustni, gnusni, niedolezni.
Trunkiem sie wielkie dusze upodlaly;
Leszkow i Mieszkow on na zle przemienil,
Boleslaw, z mestwa okrzykniony Smialy,
Miodem kijowskim cnoty wykorzenil; (...)
Kazdy w pijanstwie dziwne rzeczy broil,
August zas Polske do reszty rozpoil.”
A Ruskie (takech lonski tydziyn wyczytol) bezmac wypokopiyli ci telkie pile po kierych cowiek jes bez colkie dwa dni jesce naprany. Tela, co zodyn niy pedziol ezli katzynjamer tyz zetrwo bez te colkie dwa dni. Nale, Polok i Rus zawdy poradziyli zmiarkowac, wysztudiyrowac cosik telkigo, co slepanie robiolo tonszym. I, nikiej to moj Starzik godali: kiej cowiek juz niy moge slepac – gawcy chocia nikiej inksi tintajom. Gynal nikiej JO! Nale, wazne coby niy bolo nikiej we latosnyj polityce: Niyftory godo blank ze uwazowaniym lo przocielu: „swinia, kiery jesce wczorej bol kamratym”. No, toz mozno by to bolo na tela a lozprawiol, myndziol i wynokwiol nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow