Kwiyciyn  / na 11 kwietnia 2005r
Ojgyn z Pniokow 11.04.2005

No, toz momy juz kwiyciyn lebo, nikiej to za pieronym starego piyrwyj godali: Lzykwiot abo Ludzikwiot. Tela, co latos tak jakosik sie tyn miesionc jankornie napocznol, wszyjsko sie blank pometlalo. Bo we „prima aprilis” napoczlo sie na dicht te dioseckie chorobsko naszygo Lojca Swiyntego, papiyza Jana Pawla II. I ani sam jakisik bloznow „primaaprilisowych” bajstlowac, kiej tam, we Watikanie nasz nojsrogszy Polok jes ci festelnie niymocny, i zodyn niy poradziol wtynczos zmiarkowac co sie dalszij bydzie dziolo. Wszyjskie rzykali, i we Krakowie, i we Wadowicach, i jakiesik siedymdziesiont tysiyncy ludzi na placu swiyntego Piotra. Rzykali Zydy i Arabery, tela co ino nasze „dziynnikorze” (Ponboczku wybocz jejim tyn grzych) fandzolyli telkie gupoty, ize cowiekowi sie chepalo. Niy, niy byda sam godol co zech we tyj telewizyji slyszol, a co – blank inkszego – widziol. Niy szlo przeca ze naszygo Lojca Swiyntego robic cyrkusu, to sie niy zdo, tak niy idzie ... trza mu dac pokoj, pokoj ... i  ... jesce roz pokoj. A tych naszych Lisow, Rymanowskich ... to trza by bolo na Ksiynzyc wyprasknonc. Niy, niy byda wiyncyj lo tym szkryflol, bo sie niy zdo ... nasz Lojciec Swiynty miol, i mo byc we zocy, mo byc telkim, jakim bol krom tych naszych gupielokowatych, iptowatych „zurnalistow”! Dugi to bol piontek, merski i ze srogom mankulijom, jankorym.
No, i prziszla ta sobota, wilijo swiynta Milosierdzia Bozego. Ta kole dziesiontyj na lodwieczerz swiynty Pyjter lozewrzil do mola, do korzont tyn niybiyski ajnfart i zakludziol ci tego naszygo Lojca Swiyntego do stolca lojca nos wszyjskich, do Ponboczka. Tak sie medikuja, ize nasz dobry Ponboczek pohajol ci po gowie  duszycka naszygo Papiyza i pedziol mu, co jest juz yntlich szlus ze jejigo utropom i terozki Loba ze wszyjskimi swiyntymi bydom kukac sam do nos na dol ezli ludzie robiom wszyjsko tak jak Jan Pawel II godol lebo bydom wekslowac i na swoji lonacyc te papiyskie nauczanie, nikiej to we modzie majom nieftore sam u nos loszkliwce. Ja, rzykajom i slimtajom wszysjkie, a kiej cowiek kuknie tan naobkolo, to fto tak na isto sucho (a i czyni) to, lo czym nasz Lojciec Swiynty bez colki pontyfikat godol?  Bo przeca niy jedyn roz suchaliscie cheba, ize tam na tyj Wiejskij to som telkie, kiere tuplikujom inkszych co tyz tyn nasz Lojciec Swiynty kciol pedziec, i co jejim lepszij klapowalo. A i sam, nasze somsiody tyz rano do „Jozefki” a po poledniu dowej drugimu na lostuda bajstlowac i ... przepomniec downe dziesiync przikazow boskich.
Niyskorzij to sie rozhustali gloki we wszyjskich kosciolach, i to niy ino we Polsce. Bali i tyn srogi „dwon Zygmunta” glingol  cheba ze pol godziny. Lozslimtol sie colki plac swiyntego Piotra, lozbeceli sie ludziska we colkij Polsce a rzykanie lo zdrowie przemiyniolo sie we rzykani za dusza tego nojsrogszego Poloka i jejigo zbawiyni. Zgasnol po cichusku, miyndzy swojimi, Polokami, dziyrzol za rynka swojigo nojlepszyjszego, nojwiyrniyjszego przociela arcybiskupa Stanislawa Dziwisza i ino na lostatek pedziol jedne slowecko: amynt, niych sie stanie! Nale, to juz wszyjskie miarkujecie, samescie to wszyjsko loglondali, samescie rzykali bez colko noc, toz tyz niy byda sam wiyncyj lo tym rzondziol. Bo, co tyz jo, telki ino  beblala ze Pniokow, moga jesce dociepnonc do tego co te wszyjskie wywolane mondroki juz pedzieli bez colkie dwa tydnie? Wszyjskie miarkujom, co cowiek musi umrzic, nale nom sie zdowalo, ize nasz Karol Wojtyla, nasz Papiyz bydzie zol wiycznie. Bo przeca telkigo srogigo Poloka to my jesce niy mieli i pewnikiym miec juz niy bydymy. Bez te Jejigo chnet dwadziescia siedym lot we Watikanie przewekslowol sie colki swiat i nic juz niy bydzie telkie nikiej bolo do tego pazdziyrnika 78 roka. Tela jesce ino rzykna, ize my ze mojom Elzom mieli ci tyz przilezytosc byc na mszy we Rzymie, we Watikanie, juz we loziymdziesiotym roku, kiero Jan Pawel II lodprawiol we bazylice sw. Piotra. I festelnie, fest  dugo bydymy lo tym boczyc i zawdy spominac nikiej i te milijony ludzi na colkim swiycie, kiere przilazowali na jejigo msze kiej pontowol lod Ojropy, bez Afrika, Amerika aze do Azji. A terozki doczkali my na tyn piontek kiej Go pochowali we tyj cedrowyj, cinkowyj i lorzychowyj truchle. I zdo sie ino winszowac, idzie sam pedziec tela:
Wieczne lodpoczywanie rocz mu dac Panie!                           
Wiycie! Tak jakosik jankornie sie terozki zrobiylo i jakosik cowiekowi slowecek za knap coby lo czymsik inkszym terozki szkryflac, terozki berac i lozprawiac. Som Papiyz pedziol do tych polskich pralatow i klosztornych pannow, kiej sie juz przekludzol na ta drugo zajta zycio: „niy smuccie sie, niy tropcie sie”. Na isto, niy trza sie tropic, kiej Lon juz jes we tym lepszejszym swiycie a my sam muszymy jesce tyz nasz krziz smycyc podwiyl i nos niy napyto Ponboczek na tyn drugi kraj. I – jak to pedziol kardinal Ratzinger – kuko ze Ponboczkowego lokna coby nom borokom sam poblogoslawic. Pogrzyb, mszo na naszego Lojca Swiyntygo ... nale to wszyjskie na isto uwidzieli i niy mie sam terozki lo tym godac. „Cicho nad tom truchlom – jak kiejsik jedyn mondrok godol.                                               >>>>
Beztoz tyz terozki cosik ze inkszyj faski. Na kwiyciyn jes mocka roztomajtych powiarek, powiadaczek. Choby i te:
„Kiej we kwiytniu piscoly niy furgajom, to  festelne jesce zimnisko zapowiadajom”. Abo i tak: „Kwiyciyn dyszczym plecie, moj wysztigluje w kwiycie!”
No, i jesce telkie: „Piyrszy kwiytnia – bajow plytnia” lebo „Prima aprilis, niy wiyrz, bo sie lomylisz!”
Kiejsik to my na isto mieli gryfny tyn „prima aprilis”. Wiycie, downij to kozdy miglanc niy poradziol sie doczkac na tyn dziyn coby mog trocha inkszym chocia zdziebko nazgobic. Bolo ci uciechy na dwa miechy kiej starce kierys rojber skludziol gybis ze szolki abo starymu Hertlowi ftosik za wertiko jego holcbajn wraziol. A kozdy sie przi tym zurym lol. Wol niy wol, kozdy chycony musiol taki szpas sztrzimac. A terozki co ? Jak kierymus sie cosik wyrychtuje na blozny to zarozki sie zafucy i lozjargo, i niyroz do tego spieronuje. Kiej sie na takigo bucatego trefi to ci colko uciecha diobli bierom.
Nale, wiosna to wiosna i wszysko musi majtac podle raje. Ino, ize tak na isto, tak po prowdzie ta wiosna to nom sztyjc robi roztomajte breweryje i beztoz niy wszysko klapuje jak w buksioku. Chocia boczonie kajniykaj juz przifurgli to jesce moge byc, co ciepnie sniegiym i cesty zasuje.
Bez ta zima to cowiek zdziebko loklapuciol, zgnioly sie zrobiol i kapka fetu na basisku przibrol. Trefiolech niydowno Ecika, kieregoch ze trzi lata niy widziol. Lon ci zawdy lobstol u wszyskich dziolchow bo ci bol szlang, sztramski i fest wizgyrny. Terozicki filuja a lon ci sie zrobiol telki pieronym zabrany, bachraty.
– Ecik ! Cozes sie taki spasny zrobiol ?
– Wiysz Ojgyn, jo niy jes taki fetowny jak ci sie zdowo, ino moja staro tako rubo jakla na zima mi  lajstla – lon mi na to i poszol dalij.
A jo tam swoje wiym. Kiej nasza Krista seblykla lonskij niydzieli jeji pelcmantel, to jako ci tam wampa miala, tako jeji na wiosna lostala chocia godala bez zima, co to tyz tak wyglondo skuli jeji pelcmantla. Przeca wiycie i znocie, ize dziepiyro kiej sie nasze baby na letnisko rychtujom to jejim sie spomino lo fecie, kiery przibrali i zacynajom na gwolt jakiesik „fitnesy” cy „dzogingi” lonacyc.
Wylezli ci tyz na ulice roztomajte dziady, wandrusy, fechciorze, cygany i fto tam jesce. Somech widziol, kiej na Wolce fechtowol taki jedyn, kiery przigodol do takigo zabranygo:
– Panocku, dajom mi tam co, bo jo juz mom dziesiync dzieckow.
– A co ? Jesce malo mocie ? – pado na to tyn istny.
A – jakech to juz lonski tydziyn godol – downij, kiej ino przikulwitala sie wiesna to zarozki na sztreki, na cesty wylazowali roztomajte miglance, kiere ryceli po placach: skorki skupuja, skorki !
Lebo inakszij: garce lyjtuja, garce drutuja, pitwoki i nozycki szlajfuja!!!
I bolo zawdy szpasownie i gryfnie, tela co mie sie spomniol jedyn fal, kiery my mieli ze mojim Faterkiym juz jakiesik piyncdziesiont lot tymu nazod.
Jakech juz sam godol moj Lojciec to bol we latach piyncdziesiontych dupno figura sam u nos na Slonsku. Niy byda godol gynal, bo niy prziszolech sam sie asic, rzykna ino tela co mieli my autok „warszawa” (miala numer 1039”), kierym my ze Faterkiym pokludziyli sie do Rybnika, kaj Lojciec jechol ci na jakosik kontrola. Jadymy sie tak gryfnie i paradnie (jesce przeca na cestach za tela altokow niy bolo a i milicjanty jesce zodnego na sztrekach niy szterowali) aze dojechali my kajsik kole telkij dziydziny Kamiyn kole tego Rybnika. A, ize sie juz cmiylo trza bolo dowac pozor na cescie bo latarniow, zodnych foncli ci tam jesce niy bolo. Lozor tyz wyparzol ci ze telkij lesnyj przecinki chop na kole. Tak ci nogle wypolol, ize faterek letko lynkiyrom lobrol i praskli my tm naszym autokiym na telki srogi strom. Jo piznol lebym lo szyba a Tatulek  lostol lezec na lynkiyrze. No, i wylandowali my we jakimsik rybnickim lazarycie. Ludzie! Jako ganba. Mogecie sie wystawic jak sie u mie we szuli dziecka chichrali, bo przeca wszyjskim nom sie zdalo co we Rybniku jes ino jedyn lazaryt, tyn dlo tych co to wiycie? A czamu jo tym szkryflom? Ano, skuli tego co tyn chop na kole to bol naprany skorkorz. >>>>
Cni mi sie ino, ize juz terozki zodyn najduch niy poradzi grac w klipa na placu pod klopsztangom, bo terozki lojce co nojwyzij take moderne rolery dzieckom fodujom, a dlo swiyntego spokoju jesce komputry. Nojwazniyjsze, ize chnet i flider bydzie kwisc i to juz bydzie wiosna na colki karpyntel. Pra ?
Tak jakosik po swiyntach przeglondol zech sie kasety na tym pieronskim magnytowidzie i wiycie, zasucholech sie w te wszyjskie spiywki biesiadne, kiere nagrala ta Maryska lod Rodowicki. Boczycie, zodno bibka, zodno rodzinno balanga, gyburstak cy fajer niy mogly sie dobrze skoncyc kiej sie niy zaspiywalo „Goralu czy ci nie zal”. Te prowdziwe gorole lod Tater, to ci tyz niy mieli letkigo zycio. Slonzoka to gnalo za chlebym abo na Saksy, abo na fedrowanie wongla do Francyji. Gorola zasik gnalo aze do Ameriki. I tak ci sie rozplyniola ta spiywka, kierom niyskorzij mianowali hymnym pijokow. A niy jes to zodno prowda. To ino zol wylazowol po gorzole a cowiek wtynczos chciol gosno wyspiywac to co mu na sercu gniolo. I cy to Slonzok, cy to gorol, jednako zle mu sie dziolo, kiej musiol dom, lojcow i starzikow, kominy, gruby i gory lostawic dlo chleba. Ta chync zbiyranio sie do kupy i beranio, to jeno ze tego ckniynio, tyj tynsknoty sie brala. Gorole juz downo urzondzajom take publicne granie, spiywanie i beranie. Dobrze, ize chocia i we naszym „Slowoku” take konkursy robiom. No i lod poruch lot tyn „Zwiazek Gornoslaski” robi te „Gody Slaskie” na kiere bali i arcybiskup Zimon festelnie rod  przijyzdzo. To wszysko dobre, bo tak po prowdzie to juz coroz mynij do sie lodroznic Slonzoka lod gorola, i to niy ino po lachach (to ci dziepiyro bol cyrkus kiej gorol szlips i lakiyrki loblyk, i takigo intyligynta udowol). Chocia musza pedziec, ize gorol pryndzyj na swoje wyloz jak Slonzok.
Boczycie, jak to goroli za Giyrka gnali do nos na gruba abo do werku? Telkigo, istnego Jontka tyz staro wygnala na Slonsk do roboty. Bol ci w jednym werku, drugim i bali we Hucie Katowice a wszyndy sie go pytali cy umi cytac i pisac. A tyn istny niy poradziol. Skuli tego pojechol ci lon bol do Ameriki.
Kiej sie juz w tyj Americe lobrobiol, przidubol tych dularow, chciol kupic swojij staryj jakisik gyszynk. Wloz do jubilera, wybrol sie tako rubachno keta ze goldu i zacyno bulic tymi dularami. Jubiler, tyz taki Amerikon z lodzysku, no Wiycie, Zyd lod nos, kiery jesce naszo godka spokopiol, colkiym logup, wystraszol sie na fest i pado:
– Jezderkusie! Chopie, fto terozki w Americe tela betkow nosi we kabzi? Przeca mogom lobrabowac, lokrasc i niy dej Ponboczku, zaciukac. Terozki to sie ino taki „czek” wyciongo, szkryflo sie wiela sie nolezy, podszriftuje i fertik.
Jontek tak sie gawcy na niego, cerwony sie robi na gymbie i blank nerwowy godo do Zyda:
– Kiej bych, pieronie poradziol  cytac i pisac, to bych terozki we Hucie Katowice robiol a niy tyrol we tyj wrednyj Americe.
No i mocie colkigo gorola!
Terozki, tak juz blank na lostatek beztoz, ize berolech sam i lo smiyrci, i lo werku musza jesce spomniec, co we prima aprilis pizlo 59 lot, kiej we werku, we Hucie „Kosciuszko”  (kaj zech tyz przebakol 37 lot) bol srogi wypadek we kierym zatrzaslo szesciuch szmelcyrzy. Piynciurka jejich pochowali na kiyrhowie kole naszyj „Jozefki”. Na jejich tam dynkmalu jes naszkryflali, co polegli „tworzac Polske stalowa”.
 
I tak sie terozki medikuja, co to by bolo na dzisioj fertik a berol jak terozki juz zawdy we  pyndzialek

Ojgyn z Pniokow