Ojgyn z Pniokow 04.07.2005 

No, toz momy juz piyrszy blank latowy miesionc, chocia ze tym latym we lipcu (krom dugszejszych dni) jes juz lod poruch lot roztomajcie. Niyftorzi, kierzy sie juz drzistli, to ani sie wteda nikaj ze chalupy niy wybiyrajom na wywcasy, coby kajs loddychnonc, bo mozno trefic bali i ze dwa tydnie ze chlapakom, plutom cy ulichom – jak ci to tam fto bydzie mianowol. Chocia musza pedziec, ize na isto som i telkie ludzie, kierym zawdy – kiej ino na luft wypolom – wszyjsko sie popsni i zolwizol, choby we telewizyji „Chmurka” (he,he, nale mie sie spomnialo!) lebo inksze zapowiadocze – kurde, nale sie jejich naplonclo we telewizyji! – Bog wiy co snochwiali, bydzie kropic, bydzie usmolono pogoda. Miolech ci telkigo kamrata, ize kiej lon sie ino wybrol ze familijom na wywcasy (ganc egal eli nad morze, ezli we gory) zawdy pralo z niyba choby ze giskany. Kiejsik – a bydzie to jakiesik trzidzisci lot tymu nazod – lajstli my sie ze mojom Hazbiytkom wcasy we Rumunii. Pofurgli my fligrym ze Warszawy nad te corne morze, przikludziyli nos do telkigo szykownego hotelu i podwiyl jesce moja staro kofrow niy wylonacola, poszolech sie zdziebko luftnonc. I wiycie, jescech sie piwa ani ichniego sznapsa niy lobsztalowol, jesce mi ober nicego niy przismyczol a tu jak niy gichnie z niyba, jak pierony niy napocznom gruchac choby ze kanony. Niybo ci sie blank zacionglo i telach widziol ta latowo klara nad tym zmazanym, cornym morzym.

Ludzie roztomile! Toz to bola wycwika. Z rana posniodac, kuknonc bez lokno na morze – ja, ja juzas siompi – deptac do hotylowygo szynku po halbecka, kiero musiala styknonc do lobiadu (abo i niy?). Niyskorzij ta sama lajera: za loknym ulicha, morze rompluje choby nojynte, halbecka ze szynku, a ize niy ma trzecigo do szkata, cyckanie tyj flaszecki do wieczerzy. Na scmiywku festelno wieczerzo i zasik malowiela do chyrtonia.

I tak bez colkie dwa tydnie, boch jo na isto colkiym zaboczol. ize tyn moj kamrat z walcwerku, lo  kierym zech przodzij pedziol (gizdowi choby ino na lostuda tyz ci  Ojgyn bolo) wykludziol sie bol razinku ze jejigo familijom tyz na wywcasy tela ino, ize nad nasz przeziombniynty Baltyk.

Kiejech ino ze tych wywcasow przikludziol juz nazod do dom, to mi moje grace tak durch dyrgotali (lod tyj gorzoly), izech zawdy pola z glaski wychlistnol, pokiel zech sie niy szluknol. Lod tego tyz casu mi lostalo, ize kiej ino siompi wartko tyrom do Pyjtrowego szynku. A kiej zasik niy sipi to ... tyz  tam lejza, bo mozno, ize napocznie sipiec. I zawdy tyz, kiej sie mie fto spyto godom, ize mom ci jedyn fyjler: slepia gorzola. Nale, mom tyz i jedna dobro zajta: poradza mocka wyslepac (no, ino do lostatnigo hercszlagu). Lozprawiol ci tyz kiejsik Bercik lod Majzlinyj, ize mu sztyjc pieronym leberka i inksze tam fizymatynty we basisku sztinkrowali.

– A cy loni slepiom, duldajom gorzola? – spytala sie go dochtorka.

– A dyc, ize slepia, ciyngiym slepia, ino mi to nic niy pomogo !!!

Jo, to ci mog sie ino lo gorzole polozprawiac pokiel mie ci te dochtory i flyjgery ze lochojeckigo lazarytu niy scapiyli i niy poflikowali tyj mojij plompy i richtik do  porzondku niy zrychtowali, choby te co jakiesik styrdziysci lot tymu nazod fyrtali po placach i ryceli: garce lyjtuja, boncloki drutuja, i telkie tam inksze alsdruki. Nale, jakech bol pedziol, jes terozki lipiyn, lo kierym tyz jes mocka powiarkow:

Kiej lipiyn z dyszczym, to zima bydzie ze wiatrym.

Kiej we lipcu klara dopiyko, chnetki rzgmoty niydaleko.                    

Kciolech terozki sam lopedziec jedna gyszichta, kiero naszkryflol bol kiejsik nasz szykowny Karlik z Kocyndra. Byda to rzondziol tak jakech to juz lod smarkatego  bajtla spamiyntol  i skuli tego moge to niy byc gynal tak jak to downij we radijoku tyn Ligon berol. Nale dejcie pozor!

Moja staro spatrzala ci jakosik tam wywczasy we Wisle. Jak, to niy kciala pedziec styknie co rzykna , ize znojdli my sie we gryfnym „Relaksie” u Francika i lod ranca, pokiel zech ci te slypia lozewrzil, napoczyno ci lona przimilnie jamrowac:

– Wiysz Ojgyn, podz, syndymu wartko na sniodanie a niyskorzj wybierymy sie na Rownica. Mosz sam lodymmie jesce jedne jajco przi tym sniodaniu, nale gibej sie wartko bo niykorzij moge byc juz srogo hica.

Nale, kaj mie tam deptac na ta Rownica, kiej sam tyz jes gryfnie. Beztoz tyz godom jeji przimilnie:

– Wiysz dziubecku, niy gorsz sie, nale mie sam jakosik heksa we krziz wlazla i jo cheba dzisioj by byda mog ze cia we te gory deptac. Idz sie ze tymi twojimi nowymi kamratkoma i bow sie gryfnie. A jo ze cia pojnda mozno na inkszy roz.

– Ty gizdzie diosecki, ty lochyntolu – pado lona zdziebko zalfryjgowano, fest znerwowano – na inkszy roz padosz, ja? To mogesz inkszych za bozna robic, nale niy mie, ty stary cygonie. Jakes lonskigo roka bol som na wywczasach ze werku tos tyrol choby mody synek po tych gorach ze jakimis Trudkami, Agnyskami lo kierych do dzisioj we sniku lozprawiosz. Nale, kiej niy, to niy, ida z kamratkami. Wziyna sie paryzol lod klary, taska, praskla dzwiyrzami aze we pojstrzodku Wisly bolo slychac i poszlaaaaa!!!

Niy zetrwalo dugo i widza co wszyjskie lone choby te kacyce jedna za drugom poszli na basing. Jakosik mi sie gorko zrobiylo, izech medikowol co mie zarozki pieron prasknie, gowa mi sie jakosik gorko zrobiyla i kiejech sie tak po tyj palicy macol, to mi sie zdowalo, co mi jakiesik rogi, jakiesik horny  rosnom na nij. Wielach niy medikowol ino wartkoch sie logolol, naparfinowol, rest kudlow brilantinom przilizol i popyndalowolech za tymi mokwami tyz na tyn basing. A ... tam ci uciychy ze dwa miechy, gracki, smichy-chichy a we wodzie styrcy telki jedyn karlus corny choby nyjger, zymbiska luftuje i rycy do mojij staryj:

– Podz sam do mie moja luba, dej skosztowac tego dziuba!

Kukom na wiyrch a tam na tyj „trampolinie” moja staro we badykostimie, kiery sie lajstla latos, a kiery chnet ino nikiej tyj rajski listecek figowy wyglol. Chichro ci si na colki karpyntel, amizyruje ci sie do tego szekuladowego karlusa, wyciongo ci  przed sia grace i juz, juz miala fuknonc ku niymu, nalech jo tego juz  niy szczimol. Anich zdziebko niy slynczol, niy medikowol ino prasknolech tego gizda flaszkom piwa, kieroch sie bol przodzi sprawiol.

Karlus kwiynknol, wrzesknol i straciol sie po wodom. Ludzie, co sie terozki napoczlo. Moja staro kwicy choby modo dziolcha na jakimsik tam rockowym koncyrcie i wrzescy choby nojynto:

– Ludzie, retong! Chytejcie drabko tego chachara co to prasknol bez leb mojigo nojmilyjszego i cheba ci go zakatrupiol na amynt.

Ludzie napoczli mie gonic, rynce ... co jo godom? tysionce gracy ci sie do mie wyciongajom coby mie yntlic dopasc, capnonc, zdybac i loroz ... drzist .. prask i  sleciolech ze mojigo prykola na dyliny aze mi we palicy zaglingalo. Sztreknolech ta moja rzic ze dylinow, kukom tak naobkolo i miarkuja co to ino bol – mozno niy telki gryfny – nale zawdy ino snik. Lozewrzilech lokno do mola a sam sie ku mie kiwajom jedle lebo inksze chojny, ptoszki ci gryfnie cwiyrkajom, klara corozki barzij grzeje choby kwaterka starzikowygo bimbru, wonio ze francikowyj kuchyni i co nojwazniyjsze ... mojij staryj niy ma, a jo mom colkie przedpolednie fraj.

Czyrwiyn i lipiyn to tyz miesionce we kierych nojwiyncyj fyrto, krajzuje utopkow, utopcow, strzigow i inkszych telkich naszych slonskich stroszkow. Mom kamrata, kiery mocka lo telkich gizdach poradzi lozprawiac a jo sam ino spomna lo jednym telkim naszych chorzowskim, a kiery sie i bezmac we Bytoniu i we Piekarach pokazowol. A bolo to podle raje tak:

Kajsik jesce tak przodzij piyrszyj wojny swiatowyj, kiej rychtowali piyrsze foncle na cestach na drodze lod szachty, lod szybu „Maryna” sam u nos na Pniokach stola telko srogo laterna, ino jedna na colkij cescie. A ze popoledniowyj szychty szol ci sie berkmon do dom. Kiej juz doszol do jejigo ulicy kuko, a sam blank kole jejigo familoka styrcy, gynal przi ajnfarcie jakisik chop. Na lebie miol bomba lebo cylinder nikiej to downij galantne karlusy nosiyli. No, i styrcy ci lon tak jakosik folglowato kole tyj foncli. Berkmon sie tak medikuje, co tyz tyn cudok sam tak niyskoro styrcy? Nojprzodzij mu sie zdalo, co tyn istny na niygo niy poradzi sie doczkac. No, toz tompie dalszij i kiej tak szol, to tyn chop, tyn istny robiol sie corozki srogszy. Berkmon bol blank monter, blank trzyzby. Szol przeca direkt ze szychty i nikaj niy wlazowol, do zodnego szynku. Toz tompie dalszij i cym jes barzij podle niygo, to lon sie robi jesce barzij srogi. Kiej juz tak przikwanckol sie ze dwie siynie lod swojij, miol ci tyn hajer corozki barzij miyntkie szlapy, bol ci corozki barzij zlynkniony. A przeca, jak to nasz chorzowski berkmon bele cego sie tam niy strachol. Nale, sztopnol i na isto miol bobki. Zahaltowol i napocznol tak we jednym miyjscy przebiyrac szlapami a tyn istny we tyj bombie dalszij sie robiol corozki barzij zwality, wieli. Miol juz cheba iber trzi myjtry. Loroz tyn chop, tyn istny we tym cylindrze gibnol sie choby szol ku niymu.... zetrwalo to jakiesik pora sekundow i tyz loroz tyn srogi chop majtnol sie nazod i poszol kajsik han tam bez holda i pieron wiy kaj sie podziol? Telkie same gyszichty lozprawiali i ludzie, kiere miyszkali kole „Rozbarku” we Bytoniu i we Piekarach. A moj starzik, kiej to berali to zawdy na lostatek godali telko gryfno powiadaczka:

„Niy strosz stroszku, niy strosz, bo sie som ze strachu zesrosz!”

A terozki suchejcie! Fto poradzi wyeklerowac co majom do kupy ze sia Tatary ze naszym latowym miesioncym lipcym?

Niy wiycie? To jo sam wyloza, wytuplikuja. Kajsik we XVI-ym wiyku pokozali sie miyndzy naszymi polskimi wojokami Tatary ze Litwy. Niy bolo tego wiela cosik kole piytnoscie chorongwi, znacy jakiesik 1400 chopa na koniach. We 1672 roku te gynal litewskie tatary wyzdradziyli naszo Rzeczpospolito i przekludziyli sie do Turkow. Losiedli byli kiejsik kole Kamienca Podolskiego i mianowali jejich LIPKAMI, skuli tego co byli festelnie loszydliwi i mocka szklodziyli. Zdziebko sie niyskorzij lopamiyntali sie i juz we 1683 roku snochwiyli krolowi Sobieskimu, co bydom mocka sie ringowac ze Turkami i inkszymi Tatarami. I sam terozki same poradzicie zmiarkowac co majom ze sia Tatary ze lipiyniym: tych Tatarow mianowali Lipkami!!!

Ja, lipiyn, lipiec, lebo wielgi moj (jak kiejsik godali kole Zakopanego), to na isto tyz gryfny miesionc, tela co jo latos juzas nikaj sie na wywczasy niy wykludza skuli moji niymocnyj Swiekry i bydzie ino kajsik na plantach lebo we zegrodkach grzola klara we te moje kostyry. Jakech pedziol nikaj sie ze mojich Pniokow niy wykludza nale ... zdziebo mie chyciol jankor.

I tak terozki na lostatek. Dzisioj to bol moj sto dwadziescia losmy konsek we tym Radiu Piekary. Chnet trzi lata zech Wom sam berol , klyciol i lod dzisioj ... to jes szlus, to jes fajrant. Dyrechtor pedziol co terozki mom Wom wszyjskim ze mojim fandzolyniym dac pokoj. Bezmac to ino bez lato, bez feryje, nale jak znom zycie to mozno blank juz te klachy z Pniokow ze radijoka wyciepnom.

No, toz tym wszyjskim, kiere mie radzi suchali winszuja gryfnego lata, mocka zdrowio i coby Radijok bol zawdy dlo Wos, i zawdy telki gryfny, szpasowny jak do siela, nikiej do terozki.

Pyrsk juz lostatni roz

Ojgyn z Pniokow