Komu sie ckni?    / na 15 pazdziernika 2005r
Ojgyn z Pniokow 15.10.2005

No, toz momy po piyrszym  prezidynckim welonku. Lostalo dwioch, kiere sie terozki festelnie we telewizyji i we cajtongach ringujom, fto snich wkludzi sie do  tego prezidynckigo palacu. Nale, niy byda sam za tela lo tym sam fandzolol, bo kozdy mo swoj filip, i kozdy podle swojigo miarkowanio bydzie juz za tydziyn welowol ... abo i niy! Bo syjm i synat juz my sie lobrali, chocia na colkim swiycie lo naszych to sie roztomajcie godo. Spomnialo mi sie co tyz to lo nos godajom. Ano godajom, ize dziwoczno to dziydzina, tyn kraj, ta Polska:  Ze olbrym we dobrym szynku idzie pogodac po anglicku, ze  kucharzym po francusku a ze ministrym, poslym lebo prezidyntym,kiery by tam za tydziyn niym lostol, ino bez ... dolczmeczra, bez tlumacza”!!!
Bo u nos (rzykna to po polskimu): „Ludzie zajmuja sie polityka aby ukryc to kim sa i czego nie wiedza!!!!” I cego jesce bez te nojblizszyjsze lata tak by tak niy naumiom. A wszyjskie polityczne partyje som nikiej towor we zupermarkycie – ustali sie tak na isto miynic miyndzy sia, som blank jednakie, blank. A coby my mieli snich uciycha, muszom snochwiac (lobiecywac) wszyjskim nom byrki na wiyrzbie!!!!
Nale, pokiel co styknie lo polityce, bo sie na tym mozno festelnie kiolzdnonc i szlapy sztalchnonc, a mie sie niy zdo, bo jo jesce kca sam we radijoku godac.
Przeciepowol mi jedyn istny co jo lonski tydziyn berol lo naszych chorzowskim AKS-ie a nic zech niy spomniol lo inkszym fuzbalklubie, lo RUCH-u, kiery fajrowol loziymdziesionty pionty gyburstak (i colkie siedymdziesiont lot, kiej lozewrzili sztadion na ulicy Cichyj). We szczwortek dwadziestego dziewiontego wrzysnia we chorzowskim kinie „Panorama” fajrowali te dwa gyburstaki. I coby bolo wicnij zbajstlowalo to Stowarzyszenie KS RUCH, kiere juz lod tego fajeru ustalo fongowac. Terozki sie to bydzie mianowalo  RUCH SSA. Piyrwyjszy prezes Stefan Mleczko przekozol nowymu prezesowi Henrykowi Sliwinskiemu gryfny bal. Dwacet chopa erblo (bo ino chopy to erbli) telkie goldowe, gryfne lodznaki. Wszyjskich jejich tam niy miarkuja (boch niy bol kibic RUCH-u) nale dostol to i Gerard Cieslik, i Antoni Piechniczek a ku tymu moj kamrat Hyniu Wieczorek i jesce – to juz po tym kiej mu sie zemrzilo – Marek Ligeza. A bolo ci to wszyjsko we kinie bo jesce jejim pusciyli telki film „Gra o wszystko”, kiery nakrynciyli kajsik we latach siedymdziesiontych  ze smarkatym Krzysztofem Warzychom (udowol Gerarda Cieslika), kiej zodyn jesce niy miarkowol, ize bydzie Lon chnet telki wywolany jak nasz Gerard. Cosik jesce. Kajsik zech wyczytol, co nasz srogi profesor lod naszyj godki, chop ze Tarnowskich Gor Jan miodek naszkryflol ci bol listecek coby tyn sztadijon we Hajdukach mianowac na naszego Gerarda Cieslika. Po tym wszyjskim jedyn ci sie wystawiol (mozno we sniku), ize gryfnie by bolo coby kiejsik szlo lobejrzec we telewizyji telki szpil „Ligi Mistrzow” we kierym na naszym Ruchu wylazujom fuzbaloki ze Liverpoolu a nasze chopcy ze Chorzowa jejim festelnie wklupiom. Nale, przodzij sie trza jesce pozganiac dziywki, locucic sie ze sniku. I tu mie sie spomniol jedyn fal, kiery sie przidarzol Franckowi jesce za „komuny”. Wteda chopcy niy ryli sie – nikiej dzisioj – do wojokow, kozdy kciol jakosik sie ze tego wykuglowac. Francek udowol, markiyrowol telkigo co blank niy widzi, co jes slepok. Bercik mu pedziol coby gracami ino macac, slypia prziwiyrac i telkie tam. Dochtor ze tyj komisyji kozol mu pojnsc do tego dochtora lod bryli, a tyn go sie napocznol pytac:
– Jako to jes literka?
– Kaj panie dochtorze?
– No, a dyc sam!
– Nale kiero, panie dochtorze?
– No, przeca na tyj tabulce, sam – pado dochtor.
– Kiej jo sam panie dochtorze zodnyj tabulki niy poradza ujzdrzic – godo Francek.
– No, toz mi sie zdo panie Francek co wy przi wojokach niy mogecie byc.
Na lodwieczerz loba kamraty, Francek i Bercik lod Majzlinyj podeptali do kina, zicli sie gryfnie, a sam loroz kole nich siupnol tyn dochtor, kiery rugowol Francka.
– A wy panie Francek co sam robicie we tym kinie? Przeca wy blank nic, nale to nic niy widzicie i przikwanckaliscie sie do kina?
– Jak to do kina? Jak to? To to niy jes banka do Bytonia?
– Bercik, kajs ty mie sam przikludziol rycy Francek.
Na dugi dziyn tyn dochtor dol mu bilet do .... LEGII Warszawa !!!!  
dziebko czasu juz slecialo lod kiej jakech ustol deptac, jakech wyloz ze tyj naszyj „siedymnostki”, ze tyj mojij szuli we kieryj jesce moja Starka sie ucola, tyz moja Mamulka i pora jesce inkszych szykownych i wywolanych ludzi. Ta szkola bydzie miala na bezrok sto lot, kiej sam u nos na Pniokach (no, mozno niy blank na Pniokach, nale ... wele Pniokow) fonguje.
A napoczlo sie to wszyjsko podle raje tak: we 1889 roku we „prima aprilis” wykludziyli ze szkoly nr VII (kaj terozki jes gimnazjom nr 5) dziolszanno i ku tymu katolicko szkola nr VIII. We 1906 roku przeciepli to wszyjsko do nowyj szuli, kiero zrychtowali we terozniyjszym stawiyniu na Lagiewnickij 17. Roztomajcie to ci sie tam dziolo, roztomajcie to wszyjsko mianowali: styknie co rzykna, ize przed 1922 rokiym we miymieckij zajcie Gornego Slonska niy bolo polskich szuli. Lod 23 czyrwiynia 1922 roka, kiej Königshütte przemianowali na Krolewsko Huta tyz i we tyj naszyj szkole zbajstlowali trzi zorty: polsko, polsko-miymiecko i miymiecko. Nale to bolo za starego piyrwyj i malo fto jesce terozki lo tym tak na isto boczy. Po styrdziestym piontym roku juzas we samtyjszych, naszych chorzowskich szulach napoczlo sie godac po polskimu. Tak jakosik we roku szkolnym 1945/46 zbajstlowali cosik telkigo, ize jedna szkola mianowala sie siedymnostkom, a drugo, ta dlo dziolchow – loziymnostkom. Nale lobie byli we tym jednym stawiyniu na Logiewnickij. Wszyjsko to juzas zwekslowali sam we 72 roku, lod kiej jes ino jedna szkola, moja siedymnostka, kiero juzas lod piyrszego wrzysnia jes szesciolytnio Szkola Podstawowa nr 17. Po jakiymu jo tela lo tym fandzola. Ano dyc skuli tego co lod trzinostego pazdziyrnika (nale dobrze, co niy bol to piontek) ta moja szula mianuje sie terozki tak: Szkola Podstawowa nr 17 im. Jana Pawla II. I terozki somy przi tym co tyz sie tam we tyj szuli, we tyn lonski szczwortek dziolo.
Jak to sie napoczlo? Szesnostego pazdziyrnika we 1978 roku nasz Karol Wojtyla lostol papiyzym Janem Pawlem drugim. Wszyjskie Jejimu pszoli, wszyjskie suchali co tyz Lon godo (mozno mynij sie tak na isto brali do syrca te jejigo kozania, mozno suchali nale niy czyniyli), nale Lon bol. We tyn szczwortek przikludziol sie do nos do „Jozefki” biskup Biernacki (dziesiync lot bol we Watikanie) chocia miol byc nasz arcybiskup Damian Zimon. Gryfnie to bolo. Mszo ze srogom asistom (szesciuch farorzy i biskup), pokropiynie fany (nowyj fany) tyj szuli , niyskorzij  procesyjo ze „Jozefki” do szkoly, kaj biskup pokropiol telko gryfno tabulka, kiero spomino lo naszym Papiyzu, lo tym kierego miano bydzie terozki tryjgowac ta szula. A niyskorzij gryfno izba, kaj nasztaplowali, posklodali wszyjskie nasze stare slonskie rzecy, stary byfyj, romple, „singerka”, waszbrety, biglozka i co ci tam jesce. Jesce srogo parada: godo nasz dyrechtor Stasiu Gmyrek, godol biskup Biernacki, godol Prezidynt Chorzowa i jesce tam poruch, kierych juz ze mojom sklerolzom niy miarkuja. No, srogi fajer. Szlo by sam mocka lozprawiac, nale niy tyn czos i plac na to.                      
Spomnieli mi sie inksze czasy, czasy kiej zech sie na gibko uczol tego (terozki modernego ) „marketingu”, a niyskorzij tyz zech tuplikowol inkszym.
Mieli my na „Miedzynarodowych Targach Poznanskich”, na naszym sztandzie, na kierym bolo colkie polskie hutnictwo (ja, nojprzodzij colkie) jednego szykownego karlusa, dolmeczra (ze miymieckigo, ruskigo, anglickigo i szpaniolskigo) Jozka ze Huty Zobrze. Jo juz lo niym godol, nale przi inkszyj przilezitosci. Wszyjsko bolo gryfnie, nale jo  (piyrszy, drugi roz na tych targach) niy wszyjskoch ci  miarkowol. Napytali ci nos ze telkij fyrmy British Steel Corporations na srogie „party”,fajer, na telko wyzyrka tela, co bez polednie. Tyn Jozek szol symnom do kupy i tak po drodze godol ci mi jak jo mom tam fongowac.
– Ojgyn, suchej, nojprzodzij te wszyjskie mondroki bydom mocka godac. Niy suchej ino zarozki ston sie kole stola kaj jes jodlo, mianuje sie to „szwedzki stol”. Musisz tak sie tak lostac  stoc, cobys swoji elbolgi, swoji lokcie nojbarzij na ci  wszyjskie zajty sie roztopiyrzyc; musisz stoc rozparzisto, szyroko, coby twoje grace mieli kajsik kole jednygo kwadratmyjtra szyrzki . Te wszyjskie angyjbery bydom przodzij mocka godac, mocka wynokwiac, mocka sie kwolic a ty ... styrcysz kole stola, bo tam jes jodlo (gorzola bydom olbry zolwizol kozdymu wtykac do gracy). Styrcysz, styrcysz, i loroz tyn nojwazniyjszy godo;
– Pytomy, proszymy do stola!
A ty juzes tam jes, i napoczynosz ckac wiela ci ino do rzic wlyjzie.
Tyn kamrat tak poradziol bez dwa tydnie (wtynczos tela to zetrwalo, bo terozki ino styry dni) miec festelny kust i niy wydowac zodnych betkow na „delegacyji”.
A po jakiymu jo to terozki spominom? Ano, dyrechtor tyj mojij „siedymnostki” tyz na lostatek tego fajeru napytol wszyjskich byzuchantow na telki „poczestunek”. Kozdy sie tam zdziebko ganbiol, kozdy kciol doczkac na inkszych, zodyn niy kciol byc piyrszy, coby niy byc soroniym. Nale, dziolchy (rechtorki i niy ino Lone ze tyj siedymnostki) kozali kozdymu deptac na dol do tego zolu, kaj ci bolo juz narychtowane jodlo (i cosik do wyslepanio – ustawa lo wychowaniu we trzyzwosci – beztoz niy godom). Slejzli  my na dol a sam ... juz ckajom nasze „dzialacze”, kiere jak zawdy byli piyrsze przi grotku!!!
Terozki juz miarkujecie po jakiymu jo godol lo tych poznanskich targach. Jo ci sie tak miarkowol, co ino jedyn moj kamrat tak poradziol, nale styknie co cowiek bez pora lot jes rajcom miyjskim, to juz poradzi to wszyjsko spokopic. Wszandy jes piyrszy. I niy jes to tak, nikiej we tym jednym wicu, starym wicu:
Bezludno wyspa na kieryj lozprawiajom dwa utropiynce:
– Wiysz, tyn szif na kierym zech sie miol do Hameryki dostac napocznol sie topic.
– No, i co?
– Trza miec telkigo pieronsko tragedyjo, loszkliwego pecha ...
– Po jakiymu?
– Loboczolech gryfno kiecka, telki szachowany, kraciaty faltynrok. Fuknolech nazod do tyj wody i wyciong zech, wysmycol  na piosek .... Szkota!
Bo kiej tak cowiek gawcy naobkolo, to na isto zdo sie co tyn colki Bertold Brecht miol prawie:
– Nie wiadomo co jest wieksza zbrodnia – zalozyc bank, czy go obrabowac.” I klapuje to wszyjsko sam u nos, pra ? Cy dziyrzyc to co ludzie przi welonku dali, lebo nachapac sie podwiyl sie jesce zdo?
Nale tyz sie idzie drzistnonc festelnie jak jedyn moj kamrat;
– Slyszoles, slyszoles? Bazmac Zefel za kusika, kiery dol Rolzie lod Majzlinyj  erbnol, skozali go we naszym gyrichcie aze na styry tydnie heresztu!!!
– Co to jes styry tydnie? Mie do pierona za te same skozali we Jozefce na ciynzkie  dozywocie, na ... „malzynstwo”!!!!
Nale! Ludzie! A sam jes tyn podzim, jes ta jesiyn. Pol siodmyj po poledniu (mozno i deczko  pryndzyj?) a klara pitla juz za moja siedymnostka i za fara lod „Jozefki” kaj jo zawdy na lodwieczerz gawca, kiej mi sie mocka ckni; robi sie cma a sam  cowiekowi spominajom ci sie czasy, kiej za dziolchami tyrol, kiej miol jesce ci polno rzic roztomajtych gupot we palicy. No, dobra, jesce pora slowecek, kiere  naszkryflol rechtor ze mojij „Jozefki”, kiery pedziol bol, ize to wszyjsko lozewrzi dzickom cesta: „... by stawac sie lepszym czlowiekiem, by zdobywac wiedze, dzieki ktorej beda mogli w przyszlosci budowac rodziny i panstwa w ktorych bedzie panowalo wzajemne poszanowanie.” I jak kiejisk pedziol nasz Papiyz: „Musicie od siebie wymagac”. I rechtory i wszyjskie nasze pniokowe szkolorze! A dziecka we tyj siedymnostce, kiej juz sie jejim zmierzly te colkie kozania i we kosciele, i we szuli, godaly lo jejim kamracie telki wic:
– Mamulko, mamulko, kiej mi niy lajstniecie nowych galot na tyn fajer we „Jozefce” – to wszyjskim rzykna co mocie juz pieronym stary gybis i farbowane, likowane wosy!!! – rycy jedyn ze tych najduchow na przodku.
I to by bolo mozno na tela, tych spominek ze mojich Pniokow, a berol

Ojgyn z Pniokow