Po welonku i Dziady ! / na 29 pazdziernika 2005r
Ojgyn z Pniokow 29.10.2005

No, toz momy juz po tym colkim bajzlu, romraju – po welowaniu naszych poslow, synatorow i prezidynta Polski. Co my sie nasuchali, co my ci sie nagawcyli na te roztomajte haje, na tych wszyjskich, co nos sam ciyngiym za bolek cisli, to ... ino juzas bydymy miarkowas za styry lata. Terozki te co pichli tyn miesionczek bydom sam reskiyrowac tom naszom Polskom. Jedyn zicnie sie na zadnim zydelku i ino bydzie palcyskiym pokazowol, co tyn biydok prymier mo sam bajstlowac. A kiej sie tymu drugimu cwilingrowi niy bydzie to zdalo, co inksi wypokopiom, to niy podszrajbuje; do „veto”. A nojwiynkszo uciecha to mo terozki tyn colki pampon, kiery miarkowol co jejigo „marszalkym” naszygo syjmu lobierom (richtik to je jakisik „wicek”), a u kierego baby ze tymi „kurwikoma” bez dwa lata poradzom i matura zrobic i sztudiyrowac juz na drugim roku jakigosik uniwerzityjtu. Ludzie! A jesce niy tak downo chichrali sie ze telkigo wica:
– Haloooo, rycy do suchawki jedyn telki „Decymber” znacy Grudziyn.
– Halo, sam to jo, rektor Akadymiji Gorniczo-Hutniczyj”. Lo co idzie?
– Jo by sie tak kciol zwiedziec – pado tyn Jorg, kierymu niyskorzij serce puklo, kiej sie zwiedziol, ize „komuny” juz niy bydzie – na kierym roku jo juz terozki sztudiyruja?
– Ano, panie sekretorzu, Wyscie som juz na drugim roku, na drugim roku !!!!
– No, to co sam jes lolz? Niy poradzicie to jakosik urychlic? Przeca jo napocznol sztudiyrowac we pazdziyrniku a sam juz momy Grudziyn !!!!
No, toz momy terozki ci na isto „jednojajcowo republika” kaj jednego lochyntola, kiery ciyngiym jes na sprzyk ze „prawym” foruje, kondowituje te cwilingrowe „Prawo i Sprawiedliwosc”. Idzie miec pora wyrokow, nale coby inkszymu na lostuda zbajstlowac, to sie godo, co to jes graca na zgoda. I, cy to niy jes nasz polski „kabaryt”? Jes, tela co corozki mynij szpasowny. A kiejsik, wiycie, ftosik mondry pedziol bol, co my sam u nos we Polsce kozdy kabaryt przetrzimol dwie wojny, cysorzy, roztomajto „diktatura”, „komuna”, stan wojynny lod Jaruzelskigo tela co kaj zawdy – jak to godol Ryszard Marek Gronski – „gorycz kleski osladza smak konfitur z gruszek na wierzbie”. I kaj luft jes ciynzyjszy lod smondu kadzidla i capynia pieronym malusko luftowanych „salonow”. A niyftorzi to sie we niydziela na lodwieczerz, i gynal we pyndzialek do polednia, locuciyli ze gracom w nachtopie. Jo tam niy byda wynokwiol, i niy byda sam rzondziol na kogo jo tyn krojc naszkryflol, bo to niy jes telkie nojwazniyjsze (we Chorzowie wygol na lostuda inkszym – Tusk). Kajsik ci nos kole trzidziysci milijonow Polokow moglo welowac. Do tych urnow poszlo ci cosik kole zdziebko wiyncyj nizli 15 milijonow a ino tak kole loziym milijonow trzista tysiyncy chopa lobralo sie na prezidynta, tego co Wy wiycie, a jo miarkuja. No, i styknie tyj polityki, bo na rest tego cyrkusu bydymy sie dziwac terozki bez styry lebo i piync lot. I sam mi sie spomniala telko gryfno gyszichta:
Jedyn nasz prymier (niy byda godol, kiery bo to jes polityka i lo tym niy moga sam godac, nale pewnikiym zmiarkujecie???) pojechol do Paryza i zakludziyli ci go do Luwru (mozno coby sie zdziebko lodchamiol). Lon tak tryjto po tych koridorach, po tych zolach i ciyngiym rzondzi chocia bali i niy widzi gynal tych lanszaftow:
– Renoir ... Gauguin ... Cezane ... a to mozno bydzie cheba Picasso ...?
– Niy, panoczku, to jes zdrzadlo – godo na lostatek tyn prowajder.
Wszyjskie angyjbery przodzij welonku snochwiajom nom, co kiej ino drapnom te zesle, te stolki, to ci tyz zarozki bydom byamtrow wyciepowac ze roboty. Styry lata tymu nazod te lod Millera godali co, kiej ino wlejzom do syjmu to zarozki lozknoltlujom synat. I co? Ano nic ... bo jejich tyz tam bola mocka. Terozki tyz snochwiali te same. I co? A dyc tyz nic, bo jejich jes tam nojwiyncyj. A nojbarzij mi sam klapuje jedyn festelnie stary wic:
Stary byamter, kajsik ze syjmu lebo jakigosik ministyrstwa godo do telkij nowyj dziolchy, kiero wkludziyli zarozki po welonku do jakisik kancylaryji (prymiyra, syjmu, lebo jakogosik ministra):
– Wos to paniczko we tyj robocie to niy zweksluje zodno maszina, zodym koputer.
– Ja, a po jakiymu tak miarkujecie?
– Bo jesce na tym gryfnym swiycie niy wysztudiyrowali, niy wypokopiyli ci telkij masziny, coby ... blank nic niy robiyla!!!
A tak blank na lostatek gryfny fal, kiery sie przidarzol na isto:
– Wiysz, jo zamluja roztomajte wice lo sia – godo jedyn piyrwyjszy prezidynt do tego, co go terozki wywelowali.
– Jo, tyz telkie szpasy chamstruja. A wiela jejich juz mosz?
– Polny heft, telki srogi na dwiesta szkartek. A ty wiela mosz?
– Polny lagier i wszyjskich, kierzy terozki na mie loddali krzizyki i ku tymu majom mozno papiory we IPN-ie !!!
I Wiycie! U nos niy ma nic nowygo. Kiej sie tak cowiek gawcy na ta terozki (po welonku) naszo telewizyjo to spominajom sie slowecka Adolfa Nowaczynksiego, kiej ino radijoki byli (naszktyflol je jesce przed dugom wojnom):
„Tylko zawisc ma najwiecej rezygnacji w sobie. Z ochota nawet zrzekamy sie wlasnych korzysci, bylesmy zagwarantowana mieli szkode blizniego.”
Jo to musiol pedziec po polskimu coby mi zodyn niy przeciepnol, izech cosik tam pometlol, przelonacol. Bo niy wszyjsko do sie na naszo godka przetuplikowac !!!
No, i styknie jamrowanio, styknie szpasu lo tych naszych tam na wiyrchu (bo tak na isto to richtik niy bydzie sam u nos tak wicnie – co juz godajom roztomajte zurnalisty ze Miymiec, ze Italijii lebo bali i lod naszych somsiodow Pepikow i Slowokow). Nale, to mozno tela polityki a terozki bych sie sam lopaternie spytol: fto miarkuje co to jes, no co to jes, co sie robi tak:
Biere sie piytnoscie deka fest lomiylanych lyskow, piytnoscie deka zesrotowanych, rubo pomielanych inkszych lyskow, glaska cukru, gorczek monki, lotrzito skorka ze citrolny, lezka zemlytego cimtu, skorzicy i ku tymu styry jajca i scwierc fonta masla ? Terozki te maslo trza gynal utrzic na burziny (nikiej na starcynny „kogel-mogel”) i colki czos dociepywac po jednym jajcu, lezce lomiylanych lyskow i molki. Niyskorzij dociepnonc trza cimt, i ta skorka ze citrolny. Terozki trza juzas gynal namiysic te ciosto i na lostatek wciepnonc jesce tych rubo pomiylanych lorzechow. Ciosto trza terozki gryfnie lozkulac, nale dosik rubo, a niyskorzij pokroc na styry-piunc tajli, poklasc na blacha i wetkac do kilszranku na mozno ze dwie goziny, coby lone loddychlo zdziebko. Na lostatek wrajzujymy ta blacha do tromby, do bratruly (musi miec kajsik kole 180 gradusow) i piekymy na telko swiatlo-goldowo farba. Terozki to wszyjsko wyjmnymy i muszymy to pokroc na maluskie konski. Wrajzujymy to juzas do ruly na poranoscie minutek coby te kolble sie gryfnie zbronociyli na telko bronotno, zloto farba..
Miarkujecie co to jes? Kiej niy, to Wom rzykna, co to som „kostyrki umrzitych”. Niy jes to nasz blank slonski zwyk, nale moja Starka (po lojcu) zawdy to robiyli na... Wszyjskich Swiyntych. Kiejsik jesce piykli skuli „Zaduszkow” roztomajte „zaduszne bryjtki” ze wydziyrganym we pojstrzodku krzizym. Szloby sam mocka jesce lo tym klycic chocia to niy ino polski zwyk. We Hiszpani do dzisioj rychtuje sie telkie kulecki, kiere sie „panalles” mianujom lebo „huesistos de santo” (znacy „swiynte kostyrki”). A kaj indzij jesce godo sie na to tak jakosik „totenbeinli”, co by szlo przetuplikowac na kostyrki umrzitych.
A spominom to wszyjsko skuli tego, ize na prziszly tydziyn we wtorek momy Wszyjskich Swiyntych i Zaduszki. Ja, jo wiym co terozki modzioki juzas bydom folglowac, kasprowac i lodprawiac tyn jejich „halloween”. Nale:



Przylatujemy na Dziady
Nie dla modlow i biesiady,
Niepotrzebna msza ofiarna;
Nie o paczki, mleczka chrusty –
Prosim gorczycy dwa ziarna;
A ta usluga tak marna
Stanie za wszystkie odpusty.
Bo sluchajcie i zwazcie u siebie,
Ze wedlug Bozego rozkazu:
Kto nie doznal goryczy ni razu,
Ten nie dozna slodyczy w niebie.



To – jak mozno miarkujecie – naszkryflol bol Adam Mickiewicz. A to, co wszyjskie sam u nos byli szanobliwe lo inkszych, co zawdy poradziyli stoc lo umrzitych familijantach, lo przocieli bralo sie lod tego, ize wszyjskie wierzyli, co na isto nasze duszycki jakosik ci tam poradzom byc przi tym, co sie dzieje na kiyrchowie, przi grobach, i to jesce we Wszyjskich Swiyntych lebo we Zaduszki. Beztoz tyz we chnet wszyjskich wiarach zawdy sie goraly roztomajte lognie, flamy lebo bali i fojerki. Mo to byc fal, ize wszyjskie zywe boczom lo tych, kierzy juz zemrzili, kierych juz niy ma sam miyndzy nami. Mondroki godajom, co to sie wziyno juz jakiesik dwadziyscia tysiyncy lot tymu nazod i to we wszyjskich „kulturach”. Nojprzodzij te fojerki faklowali kajsik na krojcongach, kajsik na „rozstajach” cestow, coby duszycki mogli trefic do jejich i coby jejim bolo jasno. Niyskorzij (kajsik kole XV wiyka) napoczli te blandery rozzygac na smyntorzach lebo i na samiuskich grobach. A terozki telkie spominanie tego zwyku to jes tak, ize polymy swiycki, moderne „znicze” na grobach naszych familijantow, przocieli i... cudzych, kierym juz zodyn niy zapoli tyj chocia jednyj swiycki.
A jesce kajsik po drugij wojnie swiatowyj telki karlus Artur Oppman (mianowali go OR-OT) szkryflol, mozno niy blank lo zaduszkach, mozno ino lo tym czasie, kiej idzie podzim rzyknonc telkie gryfne slowecka:
Idzie zadumy szara godzina,
Serce sie tlucze jak ranny ptak,
Stara melodia wieje z pianina,
Ach, taka stara – a mloda tak !
Sen sni sie jakis, dawno strzaskany,
Z oczu cos cieknie: krew to czy lza?
Mozno to na isto niy bolo lo wszyjskich umrzikach, nale wtynczos spominalo sie ulanow, a terozki wszyjskich inkszych, kierzy tam kajsik kojfli, cy to na wojnie, cy to nikiej nasze hajery na grubie „Wujek” lebo tych piynciuch smelcyrzy ze Huty „Kosciuszko”, kiere legli na naszym smyntorzu na „Jozefce”. Boczcie lo nich !!!!
Wszyjskich Swiyntych sam u nos na naszym Slonsku (i niy ino, bo we Polsce tyz) to jes festelnie wywolane swiynto. Nale, cy kozdy, kiery ta swiycka rozzygo, miarkuje, co to jes zwyk jest lod pieronym starego piyrwyj? Bezmac Zaduszki lebo „dziady” juz napoczli benedyktyny, kiere erbli to lod sw. Odilona kajisk przi napoczniynciu XI wiyka. Byli tyz downij zaduszki styry razy do roka, nale to juz jes inkszo gyszichta, i na inkszy czos.
Werci sie boczyc to wszyjsko co jes ze historii, i co tyz to wszyjsko gelduje, kiej my te gryfne, farbiste „znicze” zapolymy za trzi dni na smyntorzach, kole bozychmynkow i wszandy tam, kaj niyftore boczom lo jejich kamratach, familijantach i przocielach. Wszandy tyz tam, kaj terozki na podzim gryfnie i po cichusku slatujom farbiste listecka choby sniyg, tela co ci jesce niy dekujom dynkmali na kierych wyrzezali miana tych naszch nojblizszych.
I we tyn dziyn, we te loba dni, trza zdziebko wyhaltowac, zabrymzowac we tym gzuciu do przodku, za zlociokoma, za uciechom i pospominac lo tych, kierych sam juz snami niy ma, kierzy kiejsik tyz sie radowali ze kozdego swojigo synka, dziolchy lebo wnuka. A terozki ino lecy kedy kosciylne wypominki jejich przipomnom i... dlo niyftorych jes to zbyte. Zabuli telki jedyn z drugim kapistrantom lebo kapelonkowi pora zlociokow i gzuje dalszij, bo przodzij miol srogi szlustydziyn tyn moderny „weekend”, a we strzoda musi byc juzas monter we robocie. A modzioki tak by tak bydom fajrowac tyn diosecki, hamerikonski „halloween”. Nale, dom pokoj, bo szlo by tak fandzolic bez pora godzin. A na dzisioj styknie tela, co jakosik niy zmiarkowolech latos, coby bajtle lotali ze drachami, co by je we luft puszczali. Przeca tyn nojlepszyjszy czos juz smignol, juz momy forbaj tyn lekuski wiater kiej szlo te smyki puszczac do luftu.
Tela co ino terozki zdziebko zol, pra? E... i to by bolo na dzisioj a fandzolol nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow