I juzas po Hubertusie! / na 5 listopada 2005r
Ojgyn z Pniokow 05.11.2005

No, toz momy po swiyntym Hubertusie, kiery do kupy ze Marcinym fajrowali dwa dni tymu nazod we trzecigo listopada, i to zarozki po Wszyjskich Swiyntych i po Zaduszkach... i po wszyjskich juz welonkach. A mie sam prziszol do palicy moj bracik, kiery ci miol telki fyjler: lon ci miol rod i zamarznonc coby ... ino sie przi robocie niy sparzic (spocic)!!!! I coby my lostali przi mojim braciku to musza sam pedziec jedyn telki szpas: Momy przeca – jak to terozki sam roztomajte angyjbery godajom – „jednojacowo” ino republika polsko. I to jes tak, nikiej ze tym mojim bracikiym. Kamrat godo do kamrata:
– Erwin, ty mosz mocka do kupy ze mojim bracikiym.
– Ja, nale po jakiymu tak miarkujesz?
– A we Chebziu boles kiejsik? – pyto sie kamrat.
– Niy!
– No, to musisz na isto znac mojigo bracika.
– Po jakiymu ???
– Bo lon tyz nigdy niy bol we Chebziu !!!
Bo kiej tak bez lostatnie pora tydni pogawcyc na ta telewizyjo, lebo posuchac radijoka (krom naszygo Radia Piekary!!!) to sie na isto zdo, co wszyjskie kcom sztyjc godac, mocka godac, barzij mozno fandzolic, klycic tela, co ino ... zodyn niy kce suchac, pra? A listopod to przeca tyz gryfny, szykowny miesionc lo kierym jes mocka powiadaczek. Choby ino telkie:
„Dziwujom sie Wszyjscy Swiynci kiej sie chopek w polu krynci”.
„Na Wszyjskie Swiontki zimy poczontki, sniegu, lodu kobialecka, nale ciepla tyz troszecka’.
„Listopad zlocisty klyci listy, i chocia zodyn niy prosi, som je roznosi!”
I juzas – coby mie sam zodyn polityki niy przeciepowol – to rzykna jesce cosik.
Bol ci jedyn ze bracikow Marx (i coby mi zodyn niy wyczytowol, co jo sie chytom naszych ...). Mianowol ci sie Graucho Marx – tyn ze srogim fusiskiym – i pedziol ci bol gryfne slowecka:
„Nie wiem jakim prezydentem bedzie, on gada, gada, gada ... zapewne bylby dobra zona”. Tela co zona naszygo prezidynta dala sie knipsnonc („Angora” ze zeszlego tydnia) ze lynzykiym na wiyrchu a jedyn wigyjc naszkryflol slowecka: „Trzimej lynzyk za zymbami!” A te Lone, terozki przi tych zeslikach to miarkujom coby uchwolic jedna nowo „ustawa”, kiero bydzie blank klapowala do tego co niyftore we Polsce godajom i festelnie spominajom jesce ze katyjmusa (mozno?) ze hilfki:
Boczycie ta powiadaczka lo tym zabranym, kiery moge przyjnsc bez tyn dakel lod sztopnadli? I to bolo downij. Bo terozki we Polsce wypokopiyli i tak lozszyrzyli tyn sztopnadlowy dakel, ize terozki wyjndom wyn wszyjskie nasze bogobojne polityki.
E tam... styknie tego, styknie tyj polityki ... chocia? Spomniol mi sie sam jedyn wic, kiery lozprawiali jesce za downego piyrwyj a mozno tyz i za „komuny”:
– Sztajger, sztajger, dejcie pozor, bo sam dzisioj do nos na dol mo sie przikludzic nowy minister.
Sztajger usuchol, wszyjskie jakosik ta swoja robota zahaltowali – bo przeca mo byc nowy minister, pra? Jedyn ino Jozek Gmyrek tyrpie hercowom choby nojynty. Minister sjechol, depto tam kaj go wiedom i tyn minister sie tak gawcy ...
– Wiycie panie minister, lon tak zawdy szalfluje choby naprany – ekleruje sztajger tymu ministrowi.
Tyn tak kuko, podlazuje ku niymu i rzondzi;
– Za ta waszo hersko robota erbniecie jakosik nadgroda ze ministerstwa!
A no to wszyjsko tyn Jozek Gmyrek:
– A dyc dejcie mi pokoj! Wy ino nadgroda. A jo by kciol wiynkszo szafla, telko babsko rzic, nikiej sie sam u nos godo!!!
Wiycie! Spomnieli mi sie downe czasy. Przeca to wszyjskich Swiyntych, Zaduszki i wypominki. Cowiek tak jakosik niy poradzi ze boczynio wyciepnonc Lojcow, Starzikow i Staroszkow, choby bali i ze pora achtli wyslepol. No, mozno to dlo niyftorych niy telkie downe, nale dlo modziokow juz festelnie za starego piyrwyj. Przilazla mi do palicy jedna telko gryfno gyszichta, kieroch ciyngiym poradziol drugda berac miyndzy kamratami, no i, kamratkami. Mie wtynczos pizlo cosik kole dwadziescia lot, bolech festelnie wizgyrny, miolech rod (ja, ja!)mode dziolchy chocia niy deptali jesce ze sagimi nablami (kiejby fto niy miarkowol to, to som „pepki – i ze ringami we basisku). Do Polski przikludziyli sie Kubance, Chinczyki i Wietnamce coby sie u nos naumiec i poradzic robic za hajerow, smelcyrzy i telkich inkszych jesce. I suchejcie! Coby mie sam zodyn juzas niy przeciepowol, co jo lod inkszych malpuja. Jo juz lod bajtla miol rod suchac wszyjskich telkich nikiej Karlik ze „Kocyndra”, lebo soltys „Kierdziolek” i tyz somech jejich konski tuplikowol na swoja godka, i fandzolol dalszij, abo we telkim kabarycie „Eskulap”, abo przi blanderze, przi fojerze na harcyrskim obozie (godali na mie wtynczos Baltazar), abo jesce bele kaj. Nojbarzij miolech rod Stanislawa Ligonia, Karlika z Kocyndra, kierymu sie zemrzilo we marcu piyncdziesiontego szczwortego roka; gynal chnet rok przed mojim Tatulkiym.
Mieli my telki lecy jaki, ajnfachowy radijok (na kierym szlo i Radio Luksemburg, i Wolno Europa chycic), i kajech uslyszol co sam do nos, do Polski przikludziyli sie Kitajce, Wietnamce i Kubanczyki. Jo som miol na isto gryfnego kamrata Kubanca ze Hawany, kiery sztudiyrowol we Czestochowie, nale jego kamraty, berkmony byli we Bytoniu. Mocka my tyj lopary wyslepali do kupy (mozno lo tym inkszym razym?). No, i napoczlo sie!
– Sto pieronow Ojgyn – miyszkosz sam, i twoje lojce tela lot a nic niy miarkujesz lo tych kitajcach. Przeca musisz chocia jedne telkigo zoltoka kajsik trefic, i – kiejby sie zdalo – cosik snim polozprawiac, pra? Coby sie go wybadac po jakiego pierona sie sam przikludziol?
Wielach niy medikowol i poszolech do telkigo mojigo kamrata Hajny Kosmidra (kiery pora lot we Chinach bol i poradziol po ichniymu godac).
– Rzyknij mi ino Hajna – rzondza ci do niygo – jak idzie sie ze telkim Kitajcym lebo wietnamcym pogodac?
– Wiysz Ojgyn, cosik mi sie zdo, ize ino po chinskiymu – godo tyn moj kamrat.
– Padosz, ize po chinsku? Telach to tyz zech miarkowol ino ... blank niy poradza. Prziszolech do Cia cobys mie mozno Hajnus zdziebko naumiol!
– Dobra, – godo tym moj kamrat Kosmider – za jakiesik trzi scwierki roka bydziesz juz tak godol coby cie te kitajce spokopiyli. To jo ci moga snochwic.
– Do dioska ze telkim snochwianiym – takech sie pomyslol – kiej jo juz terozki, tu we listopadzie musza sie sniymi na zicher pogodac.
Nale, inkszyj dorady niy bolo. Tak sie miarkuja, kiejech sam sie juz przikwanckol, to niech niy bydzie to po darymnicy. No, i tyz zarozki wzionech sie do uczynio. I moga ino tela pedziec coch sie naumiol mocka slowecek telkich nikiej:
„Ciang” – „bang” – „kaj” – ciong” „fu” – „hung” – „ping” – „pong” i jesce ze poradziysiont inkszych. Tela, co jo blank ci niy spamiyntol co to tak na isto po kitajku znacyc? Tyn moj kamrat mi ino tela wyeklerowol co te wszyjskie slowecka mogom blank co inkszego geldowac. I tak kozde telkie „ciang”, „bank”, „kaj”, „fu” to moge byc wytuplikowane na: taszlampa, haka, krowa, ciele lebo gorzola abo lopara. Coch sie naumiol, to moje i podeptolech na ta gruba posznupac za tymi zoltkami, coby sie sniymi gynal pogodac. Prziszolech na naszo „Grofka”, kaj tyz jedyn moj ujek downo tymu nazod fedrowol. Sjecholech sie szolom na dol i pytom ci sie jednego hajera:
– Te, Johan, mogesz mi pedziec kaj sam u wos na dole robiom te telkie roztomajte Chinczyki lebo Wietnamce?
– A jakie to juzas Chinczyki? – niy poradzi sie nadziwowac Johan.
– No, toz jak to jes? Niy ma sam zodnygo zoltego berkmona?
– Padosz Ojgyn zoltego? Doczkej ino, doczkej, jedyn sam telki bol.
– Dzisz go, a jo za telkim sam sznupia. Kciolbych sie sniym pogodac. Kaj lon robi?
– A dyc mogesz se Ojgyn pojnsc ku niymu. Lon robi na szpongu, na szczwortym loddziyle, a wylazuje na szachcie kole Pniokow..
– Dziynki ci Johan. Rzyknij mi ino jak mom sie nojprzodzij do niygo lodezwac?
– Jak? Blank ajnfach. Przijndziecie ku niymu panie Ojgyn i rzykniecie: „Serwus Jolzel, ty stary lebrze, jako tyz ci terozki leci”.
– A dyc niy godej Johan. Za bolek mie cisniesz lebo co. Przeca godoles, co to jes kitajec, znacy zoltek.
– E tam, panie Ojgyn. Fandzolicie i tela. Rzondziolech co lon jes zolty, nale to ino skuli tego co sie nackol fetownym jodlym, naslepol sie zimnego piwa i dostol ...
– Morzisko? – padom na to.
– Nie... ino zoltaczki!!!
Spieronowolech Johana, nale na psinco mi to sie zdalo. Niy dolech sie za bolek cis i takech sie pomedikowol co musza tych Kitajcow, tyz zoltkow wytrzonsc, znojsc, choby sie lone i do mysij dziury skukali. Niy przijndzie mi to z biydom, bo przeca tyn moj kamrat godol, co sam jejich jes kajsik kole dwacet tysiyncy.
Poszolech tyz do inkszych kolonow, do inkszych loddzialow. Deptom tak bele kaj, tompia ze jednego filora, kukom i gawca sie wszandy, nale zodnego zoltego niy poradza uwidziec ...
Loroz, na lostatek podfuknolech ze uciychy. Bo kiejech sie wrol we telki jedyn nowy gonek uslyszolech kiej sie ftosik tam drzi sie choby go ftosik ze skory lodziyrol:
– Kaj ... kaj... kaj... le... le...
– Lo sto pieronow! Mom yntlich tego kitajca, tego Chinczyka. – Lozdar zech sie na colki karpyntel – ciang, ciand, bang fu, kaj, kaj, fu, fu ...
I takech na jedyn roz pedziolech wszyjsko co mie tyn kamrat Kosmider naumiol. A tyn gizd mi na to, kajsik tak ze lostatka tyj sztreki:
– Kaj ... kaj... le... le... lejziesz, ty gizdzie zatracony, ty bezkurcyjo. Nit... niy ...e... niy ... widzisz, co sam mi sleciala fajfka? Ciong ... cio... ong sam ty cielepo blank usmolono ... bo kiej jo cie gi.. gich...na bez pychol, to zarozki sie lopamiyn.. torz i lo.. loboczysz kaj kwasne mlyko, kaj ... kiszka rosnie a niy lo... boczysz... czysz Chincyka!
No, niy czekolech kiej lon mie prasknie bez tyn pychol, nalech pitol choby mie psiok lod naszego weteryniorza Pelki goniol. Winszowolech sie ino jedne, coby tak fasnonc, coby lapnonc tego klyciorza, tego pierdoly, kiery sam u nos fandzolol lo tych Kubancach i Chinczykach sam u nos na Slonsku.
I mozno bych tego Johana przidziyrzol festelnie dlo tego berkmona, kiery sie tak jakosik gryfnie we godce sztopowol, znacy, jonkol sie a kierego jo wzion sia za Chinczyka. I niech by ci go tam pieronym gichnol bez ta rzic jejigo hercowom.
Nale, juz przi napoczniynciu spomniolech lo swiyntym Hubertusie. Niy bolo by sam lo czym godac (boch mocka naszkryflol lonskigo roka) tela, co spomniol mi sie sam telki poyta, gyjograf Wnicenty Pol, kier tak jakosik we drugij polowinie dziewiytnostego wiyka naszkryflol bol gryfne slowcka lo jodle i gorzolecce (jo to mozno byda rzondziol po naszymu – ezli mi sie udo?): „Lobiod bydzie dobry, nale napocznonc trza lod gorzoleck; wszyjskiego bydzie dlo swiyntego Huberta po troje. Nojprzodzij trzi mysliwieckie gorzolki jako to „topolowka”, „dymbowka” i ku tymu „jalowcowka”. Wszyjskie lone muszom byc blank klar, blank czyste i chocia trzilytnie. Ku tymu jesce na istomusi byc: dziyngiel fest zemlyty, pieprz rubo posiekany i blan swiyze sadlo ze borsuka. (...) Fto tego biere choby dlo medikamyntu i slepie opaternie ze jalowcowkom lod Hubertusa aze do Wiliji, bydzie zdrowy.
No, i to mozno by bolo na tela, bo kiejbych napocznol lo jodle przi tym swiyntym, to mozno niy jedyn swos dostol by „pypcia”, zachciola na lynzyku. I dejcie sie pozor, co pedziol jedyn telki mondrok Friedrich Hebbel: „Te srogie gory, kiere nom we zywobyciu jes nojbarzij procno ustoc, rychtujom sie zawdy ze nojmynszych ziorek piosku”.
I to by bolo na dzisioj; podzim momy na isto gryfny, a fandzolol sam jak zawdy we sobota

Ojgyn z Pniokow