Nikiej w garcu / na 11 marca 2006r
Ojgyn z Pniokow 11.03.2006

No, toz momy – nikiej to nasze starziki godali – we marcu nikiej w garcu. I mroz, i kaj indzij toplaka, i kucanie, charlanie, wilgle bez colki dziyn szczewiki ( i niy godom sam lo tych dziolszkach, kiere tyrajom we tych szpicatych, dugich nikiej knobloszka szulach, na kierych idzie sie siaronsko kiolzdnonc, nale – modernych). Coby sam niy pedziec, niy ino mode dziolchy telkie loblykajom, nale i te niyftore mamzele, kierym sie zdo, co kiej majom kudly na blond zafarbione (a mozno i swoji telkie?) i moderne szuly to bydom jesce sie chopom podobac, ize bydom jesce chopow chocia szulami rajcowac. A jes jesce jedna gryfno powiarka, tela co niy jes lona naszo. A idzie tak: „Podwiyl marzec przed cia, niy kwol ani tyz jamruj na zima” a zolwizol na „marzec wajo kozdy starzec” – mozno to i jes na isto, bo mie sie jakosik tyn marzec latos niy zdo. I tu mi sie razinku spomniol jedyn wic, kierych kiejsik downo tymu uslyszol, jak godali wice lo blondinach a niy lo tym Chuck’u Norrisie, lo kierym lozprawiajom terozki nikiej kiejsik lo milicjantach.
Prziloz ci roz jedyn blondin (ja, chop to bol!) do dochtora we krankenhalzie u nos na Pawla.
– Panie dochtor, panie dochtor jo ci mom ciyngiym srogo utropa: ani niy mom kamratow, zodyn gizd niy kce symnom godac. Kiej ino napoczynom cosik ci lozprawiac zarozki wszyjskie pitajom i lostowom som.
Dochtor go lobadol, gynal lorugowol, kozol mu jesce pojnsc na inksze lobadanie i na lostatek ukazowalo sie co tyn blondin mo tyn „iloraz inteligyncji” aze 195! Na to tyn nasz dochtor godo:
– Wiycie panoczku, jo miarkuja po jakiymy zodyn niy kce swami godac, wyscie som dlo wszyjskich kamratow we szynku za mondre, za fest „inteligyntne” ! Miarkujecie?
– No, i co terozki panie dochtorze, co terozki?
– Mozno jo wom wyrzna jakiesik scwierc filipa, scwierc mozgu.
Chop sfornie przistol na to i poszol na ta operacjo.
Jakiesik dwa tydnie po tym wyrzinaniu, po tym lazarycie tyn istny juzas depce do tego swojigo dochtora:
– Panie dochtorze, jezderkusie! Jo juz mom mojich kamratow, ciyngiym mie pytajom na roztomajte balangi, nale jesce niy wszyjsko jest tak na zicher richtik. Mozno byscie mie jesce scwierc filipa, tego mozgu wyrznyli, ja?
Niy slecialo juzas ze trzi tydnie i tyn istny, tyn blondin uradowany wito sie na cescie ze tym dochtorym, klupie go tak po puklu i godo:
– Szykownie, fajniscie mi zescie to panie dochtorze zrychtowali. Kozdydziyn mom nowe frelki, jesce szumniyjsze balangi; bali i nowy ancug musiolech sie lajstnonc. Nale ... kiejbyscie mi jesce wytargali, chlastli jesce scwiartka, bo bolo by gynal.
Co miol dochtor pedziec? Wzion go do sia do lazarytu i pajtnol jesce ta scwiercina jejigo mozgu. Po jakimsik miesioncu dochtor trefiol na drodze tego chopa, tego jejigo pacijynta, nale jakosik telkigo markotnego, jankornego. Pyto sie tego istnego tyn dochtor:
– Panoczku, a co to wom sie stalo coscie telki markotny. Niy kce zodyn swami godac, niy kce sznapsa szluknonc, dziolchy tyz jakosik wom niy przajom ... bo mozno somescie terozki za gupi, somescie jakosik ipta, co?
– Niy, to niy ... wszyjsko jes do porzondku, tela co jo wczorej dostol ciotka, lokres!!!
Dugoch krajzowol, dugoch sam bele kaj cyrklowol coby terozki napocznonc lo tym gryfnym, mozno ino downij, nale zawdy gryfnym, fajerze, lo „Dniu Kobiet”. Nojprzodzij pora szykownych (mozno niy dlo wszyjskich) slowecek lod naszych poytow lebo pisorzy. Pojadymy sam terozki podle raje:
Francek Zablocki kajsik przi napoczniynciu dziewiytnostego wiyka naszkrylol bol telkie sztrofki:
Coz jest na swiecie, co by kobiecie
Nie mialo ulec na orez wdzieku?
Kazda zawilosc ulatwia milosc,
I rozum na tym nie silny seku.

Nale, nale, coby niy bolo tak gryfnie to juzas telki Michol Balucki, tyz na lostatek dziewiytnostego wiyku naszkryflol inakszij:
„Ges – to u mnie kobieta zyjaca bezmyslnie, bez wyzszego celu, ktora nie robi sobie nic z przekonania ani serca, lecz idzie na oslep za moda, zwyczajem, nawet przesadem, a jest przy tym zlosliwa i uparta.”
Znocie telkie loszkliwe krapyki? Znocie. Na zicher znocie. Nale juzas nasz srogi pisorz Henryk Sinkiewicz naszkryflol bol na isto szykowne slowecka lo naszych babeczkach, kiere sam terozki wciepna:
„Nie masz nic bardziej miekkiego, jak lagodny ruch piersi kobiecej. Oparlszy na niej glowe, mozna ukolysac sie i usnac, jak w kolebce lub lodzi, tracanej fala. Kazdy pamieta, jak usypial na piersi matczynej. Tajemnicze krolestwo snu zdradza sie w kobiecie tym ruchem tylko, ktory mozna by nazwac blogoslawionym, tak wiele warunkow ludzkiego szczescia faluje z nim razem w krainach spokoju. Ruch skrzydel anielskich musi byc do niego podobny. (...) Glowa medrca spiaca na piersiach kobiety to najwiekszy tryumf milosci.”
Cy idzie cosik gryfniyjszego pedziec? Mozno i ja, nale jo niy poradza. Za to te, kiere mie sam zawdy we sobota suchajom kapli sie, ize jo lod poruch gryfnych lot, kiejzech jesce do chorzowskigo „Gonca Gornoslaskiego” szkryflol moje klachy – robia telki szpagat miyndzy naszom gryfnom godkom a „jezykiem polskim”. Bo przeca niy wszyjsko idzie sam gynal przetuplikowac na naszo godka, tak jak niy wszyjsko ze naszyj godki idzie pedziec po polskimu, pra? Bo przeca i nasze redachtory i roztomajte szpyniole lod ryklamy poradzom wypokopic telkie gupoty, po kierych sie cowiekowi we filipie, we gowie belonce. Suchejcie! Lostatnio uwidziolech telko ryklama telefolnow (i niy byda godol kierych, bo to „kryptoryklama”): „Za sms-a buli sie jedyn grosz plus VAT”. Fto mi poradzi porachowac wiela tego „vatu” idzie erbnonc ze jednego grosza? Abo inkszo ryklama; telkij canpasty (kieryj tyz niy rzykna), kiero bezmac flyjguje zymbole bez dwanoscie godzin colki dziyn i noc. Poradzi to ftosik sam na isto zmiarkowac te dwanoscie godzin bez colki dziyn i noc? Bo jo niy! Abo colki dziyn, abo ino dwanoscie godzin, pra?
Nale, napocznolech ci sam lo kobiytach, bo przeca mieli my we lonsko strzoda tyn gryfny „Dziyn Kobiyt”. Ja, dlo mie gryfny, chocia terozki niyftore fajrujom amerikonskie (lebo inksze) „walyntynki” i udowajom, co tego jednygo dnia dlo naszych babeczek juz niy ma, bo to jes fajer ino za PRL-u, za tyj dioseckij „komuny”. A to niy prowda. Przetuplikowol mi jedyn kamrat gryfne szkryflanie telkigo cajtonga, kiery sie mianuje „The Forbes” kaj corno, na biolym styrcy, ize Amerkony, a mozno barzij jejich baby fajrujom i „walyntynki” i tyn „DZIY KOBIYT”!!! A u nos wszyjskie udowajom co tego fajeru niy ma chocia baby ci u nos tak by tak fajrowali tyn „dziyn kobiyt”. Somech widziol trzi telkie szlangowy ze jednom starom lampucerom, kiej szli lod jednego gryfnego szynku sam u nos na Pniokach do drugigo. Lapnol jejich policajt, kiej deptali na szago bez krojcong.
– No, i co sie stanylo, panie policajt? Przeca dzisioj jes nasz fajer, tyn ci nasz „dziyn kobiyt” pra?
– Ano jest, tela co trza lamzic jak przinolerzi.
– Totyz deptomy nikiej przinolerzi, tela co jakisik policajt nom droga zasztopowol. Tyn policajt niy bol telki ipta – nikiej lo nich godajom – i wiela tam romraju niy robiol. Baby poszli dalszij do telkigo jednego gryfnego szynku (bo jejim sie zdalo, co niy majom jesce polnyj rzici). A tam, we tyj knajpie, we tyj szumnyj gospodzie wszyjskie place byli juz zafantowane, byli juz zajynte. No, toz tyz sie zrobiylo larmo. Fto mo barzij prawie: baby, kiere fajrujom swoji swiynto, ezli chopy, kiere tyz fajrujom jejich swiynto ... tela co jesce przi tyj przilezitosci zbajstlowali sie szykowny szpil we szkata?
„Dziyn kobiyt”. Fto boczy jesce te gryfne fajery za „komuny”? Kozdo baba, dziolcha, frela musiala lod fyrmy erbnonc tulpa, moderne holzynsztrymfy, tytka kafyju i co tam jesce. A chopy sztalowali te same i tyz dowali swojim frelom we robocie gynal to same blumy lebo gyszynki, a juzas do dom to drugda przilazowali lo trzecij lebo szczwortyj nad rancym ze jednom blumom, mozno i ze kaktudsym nikiej moj kamrat Edek ze drugigo sztoku, i – kiej staro niy bola kontyntno – metlali swoji godki, co to musi tak byc, co to we robocie tyz som dziolchy, frele i wydane, i co jejim sie tyz cosik lod chopow we robocie sie nolezi. Bo niyjedna snich poradziyla przed majstrym , kiyrownikiym, szefym zagodac, kiej kamrat prziszol wczorejszy do roboty. A niyskorzij lozprawianie roztomajtych szpasow, bele niy u sia w doma, bele niy ze swojom starom. I terozki cos dlo szpasu:
Jedyn zyniaty chop poszol do dochtora i sie go pyto:
– Panie dochtorze, moja staro mo we tym ... wiycie... we tym „intymnym” miyjscu telko srogo kurzowka, telki – nikiej to terozki godajom – „pieprzyk”. Niy szloby to jakosik tam wyciepnonc, wyrznonc.
– Szloby, nale wiela lot zescie som zyniaci? ... I bez te colkie lata wos to niy szterowalo? A dziepiyro terozki ?
– Mie to tam niy szteruje, tela co niyftore kamraty sie symnie chichrajom!
Jes jesce cosik. Wszyjskie zwyki nasze, i niy ino, tak sie pometlali, ize terozki zodyn niy poradzi spokopic co jes co. Na tyn prziklod. Dzisioj flyjgery ze chorzowskich lazarytow zbajstlowali telki – nikiej to same godajom – babski comber. Jes ci to gryfny, tela co krakowski zwyk, ize te krakowskie handlyry we tusty szczwortek bajstlowali tyn jejich comber. Byli to: spiywanie, tancowanie na krakowskim rynku i smycynie telkigo srogigo slomiannygo sznyjmana, balwana, kierego mianowali tym „combrym”. Juzas we inkszych dziydzinach baby trefiali sie we popiylcowo strzoda we jakimsik szynku tyz na tym colkim „combrze”. Nojlepszyjsze bolo to co i chopy mogli sie tam przikludzic, a baby ino sztalowali i bulyli za ta gorzola. Bezmac te colkie miano „comber”, to ci bolo lod telkigo jednego krakowskigo birgymajstra, kierego zodyn we Krakowie niy ciyrpiol, a kiery zemrzil gynal we tusty szczwortek. We inkszych dziydzinach tyz tego „compra”, „campera” fajrowali, nale zawdy to bolo skorzij srogigo postu... i tela. I tu mi gynal klapuje jedyn babski wic: Przidarzilo sie to jesce za starego piyrwyj, przed wojnom we szynku u Sznapki na Krojcce we Chorzowie. Przikwanckala sie do tego szynku baba lod jednego elwra i napoczla napasztowac chopow, kierzy we tym szynku slepali piwo, i mozno niy ino piwo.
– Suchejcie chopy! A mozno by my sie tak zagrali we telki jedyn szpil? Jo wom rzykna jedna zagodka a wy wszyjskie bydziecie zgadowac. Fto zgodnie, tyn ci lodymie erbnie dwa zlocioki, a ezli zodyn niy zgodnie, to wszysjkie wy zabulicie po dwa zlocioki.
– No, dobra babo, niych bydzie – pedzieli chopy we tym szynku, bo tyz kcieli sie zdziebko uradowac, deczko szpasu uzyc.
No, toz ta baba sie pyto:
– Co to jes? Wisi na gipsdece i wszyjskim godo co jejich sponiywiyro, co jejim cosik szpetnego zbajstluje?
Napoczli wszyjskie medikowac, miarkowac, nale zodyn niy poradziol przijnsc na te idy, zodyn niy poradziol zgodnonc. Tam mamzela ino sie tak zdziebko pod fusiskiym pochichrala i godo:
– Jo wom rzykna, nale przodzij, wiela wos sam jest, dowocie po dwa zlocioki i dziepiyro wtynczos sie dowiycvie, co to tyz jes.
No, radzi, niy radzi sciepli sie wszyjskie chopy we tym szynku po dwa zlocioki, baba porachowalo ezli wszyjsko klapuje i na lostatku pedziala:
– A jes ci to byrna, telko foncla, kiero sie mianuje „OSRAM”!
Jo bocza, co jesce i po wojnie telkie foncle byli i my gizdy dioseckie ciyngiym godali „osram”, „osram”, a zodyn rechtor niy mog nom nic pedziec, bo to bolo richtik, pra?
A wiycie? Jo kciol sam blank lo czym inkszym lozprawiac, nale tak jakosik to wylazlo, coch fandzolol lo roztomajtych fajerach, ino zdziebko skuplowanych ze marcym i mozno inkszym razym bydzie wicnij a dzisioj faflol, berol nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow