Chnet wiesna / na 18 marca 2006r
Ojgyn z Pniokow 18.03.2006

No, toz momy za pora dni wiesna. He, he, wiesna? A mozno i zima jesce do „prima aprilisu” bydzie? Nale – jakech juz kiejsik szkryflol – „wiesna by tak niy smakowala, kiejby przodzij zimy niy bolo”. Nale godali i tak” „wiesna gryfno kwiotkoma a podzim – lociypkoma”. Idzie mi sam lo snopki, co mozno niyftore niy miarkujom blank gynal. Ciyngiym sam spominom Jana Kochanowskiego, kierego slowka tyz wlejzli do naszyj godki, a kiery bol ci kiejskik naszkryflol: „Jakoby tyz rok bez wiesny miec kcieli,
Kierzy kcom, coby modzioki niy gupieli!”
Pedziolech to podle mojij godki, nale wszyjskie to spokopiom a Jan z Czarnolasu sie na mie niy pogorszy.
Nale, podwiyl co, momy jesce mocka sniyga (starego i tego, co drugda jesce suje), nasze miyjskie „sluzby” (fto je u nos na Pniokach widziol?) lodszalflowac jejich niy poradzom a ludziska giyry lomiom, szlapy sie niyroz sztalchnom i niyskorzij jes tak, nikiej we naszym chorzowskim wywolanym lazarycie:
Wiycie! Kajsik zech to uslyszol, ize we lazarycie, na tyj colkij „ortopedii” sleglo dwioch karlusow. Kozdydziyn przilazowala do nich telko gryfno „masazystka”. Kiej masowala giyra jednymu snich, tyn rycol choby nojynty, choby ci go ze skory lobdzierali. Tyn drugi juzas, kiej go ta istno masiyrowala, chichrol sie lod ucha do ucha, choby mu nojwiynkszo uciycha robiyla.
– Suchej ino – pado tyn co zawdy przi tym masiyrowaniy rycol – jak to richtik jes, jo ryca, a ty sie chichrosz chobys miol nojwiynkszo uciycha?
– Ano, bo jo ji dowom ta zdrowo giyra do masiyrowanio !!!
A we tym marcu to jes na isto szpasownie. Bo to i „Dziyn Kobiyt”, i fajer swiyntygo Patricka, i fajruje swiynty Jozef. A na lostatek jes jesce i piyrszy dziyn wiesny, chocia latos to mi sie zdo co to tego dnia niy bydzie; mozno ino we kalyndorzu. Nale, kiejech sam juz spomniol tego swiyntygo Patryka, to trza by zdziebko sam lo niym pedziec. Som telkie miana, kiere fajruje sie na colkim swiycie. Jes to pewnikiym Mikoloj, Walynty (chocia jo tych „walyntynek” blank niy ciyrpia) i Patryk. U nos juz tyz corozki wiyncyj sie te swiynto fajruje, bo to i przeblykanie sie za bele co, i slepanie piwa, a Irlandczyki tyz, kierzy – krom whiskey, i niy jes to fyjler, bo ino szkocko gorzola mianuje sie Whisky – majom niy gorszyjsze piwa nizli my. Irlandyczki, tak nikiej Poloki som na colkim swiycie. I godo sie co we tyn dziyn swiyntygo Patryka „everyone’s Irish” – znacy wszyjskie ludzie to som na isto Irlandczyki. Tak nikiej naszym politykierom sie zdo, co wszandy som Poloki i ino jejich majom we zocy. Fto to bol tyn swiynty Patryk ? Ano – jak godajom – bol to irlandzki apostol, kiery tak po prowdzie pochodziol ze Szkocji lebo Bretanii. Bez duge lata bol heresztantym, nale juz we 432 roku lostol biskupym a downiyjszy Lojciec Swiynty wykludziol go do Irlandii. Te ichnie irlandczyki to byli ludzie, kierzy ciyngiym zyli miyndzy celtyckimi bogami i we – jak to sie gryfnie godalo – poganskich lobrzyndach. Ezli tyn nasz Ponboczek sie tam przijmnie, to wtynczos zogyn niy poradziol na zicher pedziec? Tyn misjonorz uholkol wodza tych ludzi a niyskorzij, we 445 roku, wystawiol piyrszy ci tam kosciol. I kole tego kosciola napoczli bajstlowac gryfne miasto Armagh, kiere bez colkie szejscset lot bolo biskupie. Trza jesce dopedziec, co we V wiyku Irlandia przijyna krzescijanstwo a gynal siedymnostygo marca napoczli fajrowac dziyn sw. Patryka. Lod tego tyz czasu (a mozno i zdziebko niyskorzij?) bol to gryfny fajer kiej bajstlowali telkie „zielone parady” i festelnie slepali jejich zielone piwo. I Wiycie, chocia we Polsce, i sam u nos na Slonsku, zodyn tego niy miarkowol, lod jakisik poruch lot i u nos tyn fajer jes, ludzie slepiom to jejich piwo, przeblykajom sie na zielono; bali i kudly – nikiej tyn pofyrtany Wisniewski – sztrajchujom na zielono i po jednych pijondzach – bali i fresy. Mozno to i gryfnie? Nale, kuknijcie ino. My momy tela roztomajtych zwykow a zodyn tak na isto niy poradzi ze tego zbajstlowac gryfny gyszeft coby i inksze ludzie, ze colkij Ojropy, sam do nos sie przikludzali, coby betki, te moderne „euro” lostawic. My sie ino poradzymy fest wadzic a pijondze ... a pijondze to nom mozno nasz swiynty Mikoloj wciepnie bez szlot nikiej do downygo lufszuckelera bez lostatnio wojna. A to kiej indzij. >>>>
Nale, sam u nos fajrowali „Dziyn Kobiyt”. No, mozno niy wszyjskie, bo som niyftore loszkliwce, kierym sie tyn dziyn ciyngiym ze „komunom” kupluje. Babeczki nasze niy dali sie tego fajeru wytargac i – jakech juz sam godol – fajrowali na colki karpyntel. Tela, co wele tego swiynta niyftore babskie cajtongi bajstlujom roztomajte ankiyty, konkursy i co tam jesce inksze, coby ino ci jak nojwiyncyj iptow jeji cajtongi sie lajstnyli. Tyz i we syjmie ciyngiym sie tam lo te „rownouprawniynie” naszych babow wadzom, nale to juz jes srogo polityka, chocia maluskie, i jejich utrzidupskie, som te nojbarzij zwadliwe i wargate.
I tu spomnieli mi sie na isto gryfne konski, kiere szkryflol i berol jedyn szykowny Warszawiok Stefan Wiechecki – „Wiech”. Lod bajtla bocza jejigo gyszichty, mozno juz terozki niy tak blank gynal, nale zawdy, kiej sie je spomna to sie festelnie som do sia chichrom. Jo to byda rzondziol we naszyj godce i mozno nie tak do lostatka gynal nikiej to tyn Wiech naszkryfol. Tela terozki godom, coch to boczol jesce lod bajtla, i coby mi sam zodyn niy przeciepowol, ize ze sia afa robia i chytom sie inkszych gyszichtow. To bydzie moja, tela co tak na isto jom tyn Wiechecki downo, za starego piyrwyj ... no zarozki po drugij wojnie wypokopiol.
A idzie to mozno jakosik tak:
Tak jakosik z ranca – kiej jo juz bol na tych „swiadczyniach przedemerytalnych” – przikwanckol ci sie do mie jedyn moj kamrat, stary knaker, kiery sie juz downo tymu lozyniol. Widza, co jes jakisik znerwowany, jakisik tam podhajcowany i ciepie mie na zesel jedyn telki farbisty cajtong. Kapnolech sie co to jes cajtong dlo bob ino niy miarkuja, po jakiymu lon sie go lajstnol? dziebko mie to wyprosciylo nale pytom sie go:
– Franc, po jakiymu kupujesz telkie cajtongi? Te babskie gyszichty cie tak fest rajcujom, cy jak?
– Niy – pieronym jankornie godo kamrat. – To ino skuli tego co my chopy muszymy cytac wszyjsko bo inakszij biada nom. Mogymy wszyjsko co my lod Adama i Yjwy erbli na zicher do imyntu przedrzistac.
– Po jakiymu? Niy miarkuja. Lo czym ty godosz?
– Ano, toz kuknij na trzecio zajta !
Kuknolech i cytom, ize we jakisik ankiycie (ja to poradziesiont lot sam u nos fonguje) pytali sie babow ezli jejim majom chopy we wszyjskich domowych robotach filfowac ? Cytom, a sam corno na biolym jes naszkryflane cosik telkigo: „Jezech wydano pol roku tymu nazod i mojigo chopa takech ci gynal wytresowala i wszyjskigo naumiala, ize terozki we chalupie robiymy wszyjsko do kupy a jejimu sie zdo co to robi ze swojij niyprzimuszonyj uciechy.”
Franc ino fuknol cosik pod fusiskiym i rzyknol:
– Tyz ci sniego, ze tego slapitkorza to ci jes na isto ciucmok i klipa.
Nale, cytom dalszij a ta mamzela godo tak: „Moj stary wstowo do roboty lo piontyj z ranca, lodgrzywo sie na hajcongu – uwarzone jesce wczorej – hawerfloki ...”
– Nale sniego mamlas i lelek. Hawerfloki lodgrzywo, kiere na wieczor uwarzol chop dlo ganci lebo kacycow.
Placzka mu po licu sleciala i koze mi cytac dalszij:
„Pomywo szolki i talyrze, bo jo dziepiyro wstowom lo siodmyj”.
Zdziebko sie tyn moj kamrat znerwowol, dopolol, nale kozol mi czytac dalszij.
„Moj chop pucuje moji i swoji szczewiki, flikuje fuzekle, mo rod colko chalpa posmiatac, wiyszo jesce gardiny po praniu i blank niy wyglondo na telkigo coby niy bol rod, coby bol nabanturzony skuli tego...”
– Niy wyglondo, niy wyglondo! A kiej mo wyglondac? – nerwuje sie moj kamrat. – Czasu pieronie przeca niy mo! Tu deliny powyciyro, tu wybigluje sie hymdy i klajdy lod swojij staryj, laufki chyto we jeji sztrymfach, a ta jejigo mamzela bycy sie we prykolu; jesce jeji narychtuje sniodanie a lona go jesce spieroni co bonkawa za zimno i ... wartko tyro do golaca.
– Colko robota potajlowano – prawi dalszij Franc. – Kiej lon wiyszo pranie na gorze, to lona robi sie tyn diosecki „manikure”. Kiej lon bigluje, to lona nie poradzi przijnsc do sia, kiere kiecki bydom latos moderne: duge lebo bez pympka?
– Jo sie tam Ojgyn tym ciarachym niy tropia. Lon za ta swoja staro, za ta kalymba moge i dziecka na swiat wydowac. Mie tam jes wszyjsko jedno. Ino sam sie rozlajzi lo bezpieczynstwo nos wszyjskich, chopow. Bo widza co sie juz i za mie moja staro tyz wziyna. Jakosik tak zeszly tydziyn we sobota moja staro dowo mi moje zoki, nawlecono jegla ze cornom niciom, zicla mi sie na klinie i napoczyno mie tak, nikiej dlo szpasu, ucyc sztopowac, ficowac te zoki.Kukom ci tak na nia, mozno sie jakosik niymocno na filipie zrobiyla, abo co? Sciepuja jom ze tego klina, zoki wciepuja do waszkorbu i wartko wylazuja na piwo.
– A na lodwieczerz juzas. Jakiesik chichranie, zegowkiym mie dlo szpasu praskla w leb i koze mi nasze prykole narychtowac do spanio. Niy, cosik sam niy klapuje, biera pitowa nale i kca tyrac po dochtora. No, i dziepiyro terozki moja staro pokozala mi tyn cajtong we kierym jes gynal wyeklerowane jak ta istno naumiala swojigo chopa ficowac zoki i sztrymfy.
– Mozno to niy jes na isto, mozno to jakosik ino jeji chwolba, mozno sie ino tak przed kamratkami kwoli?
– Niy, niy, tyn colki pic to jes ino we tym co lona jes dziepiyro pol roku wydano, a terozki bez tyn babski cajtong inksze baby bantuje – pedziol Franc.
– A kiejby tak u nich na zicher tak bolo??
– Lo wiela tak na isto jes, to tyn istny musi juz dzisioj kamratow prosic coby go fto zakatrupiol, bo niy ma na co czekac; milosiyrdzio na isto niy doczko! >>>>
Tak sie miarkuja, co niy wszyjskie chopy dajom sie zbamoncic, mozno jes poruch, kierzy sie jesce niy dajom po gowie skokac. Nale, czasy sie wekslujom i juz niy ma tego co we downiyjszych familokach lebo zidlongach, kaj kozdy we familiji miarkowol co jimu sie przinolezi, co musi a co niy musi zrobic. I tak jesce kca pedziec, co zawdy sie u nos wadziyli karlusy, stare purty tyz, fto miyszkol we familoku a fto we zidlongu. Bo familoki, to byli lod zawdy telkie chalpy kaj miyszkali roztomajte ludzie. I te, kiere robiyli we werku i te ze gruby. A zidlongi, to byli chalpy, kiere stowiali ino dlo hajerow, berkmonow i inkszych grubelokow; a mozno tyz niy mom prawie?
Nale, coby bolo deczko szpasu, i kiej my som juz przi babeczkach to spomniol mi sie jedyn stary wic:
Jedna telko mamulka na gwolt kciala wydac swoja cera. Deptala ciyngiym do kosciola i sztyjc rzykala do swiyntego Nepomucena, coby jeji hilfnol, i coby jeji cera wartko sie wydala. Nasz Antek Pikulik to bez pora tydni slyszol i miol juz tego polno rzic. Roz tyz, kiej napoczla rzykac, skukol sie za tom figurom tego swiyntego i pedziol bol:
– Ta staro jes gupszo nizli ta modo!!!
Baba sioklo choby jeji fto rzic pieprzym posul. Wypolyla ze tego kosciola i niy poradziyla zahaltowac, zasztopowac. Kiej sie spamiyntala, wrociyla sie nazod do tego kosciola i lod dzwiyrzy zawrzyskla:
– A ty swiynty Nepomucenie, tyz zes niy jes telki swiynty nikiej cie pokazujom. Juz tam pewnikiym mieli prawie, kiej cie we tyj rzyce do imyntu utonkali.
Nale coby jesce bolo i lo polityce to rzykna, ize jedyn nasz politykier, prymiyr przikludziol sie do Paryza. Po tych wszyjskich konferyncjach poszol sie som pologlodac tyn Luwr. Kciol byc srogi mondrok i wyrachowol miana tych wszyjskich malyrzy, kierych tam wystowiajom:
–Renoir...Gauguin... Ce zanne... a to, to mozno bydzie Picasso?
– Niy, niy panie prymiyrze! To jes zdrzadlo!!!!
I jesce na lostatek telki richtik polityczny wic, kiery jes skuplowany z tym co nos sam jesce terozki we Polsce czeko:
Wylazuje ze IPN-u nasz Ponboczek. Festelnie stropiony i festelnie jankorny
– A jo bez dwa tysionce lot miarkowol ... co to bol Judasz !
No, to tyz mozno by bolo na dzisioj a berol, lozprawiol nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow