Prima aprilis / na 01 kwietnia 2006r
Ojgyn z Pniokow 01.04.2006

No, toz momy dzisioj „prima aprlis”. Gryfny to zwyk, chocia nie wszyjskie mozno miarkujom lod kany sie to wziyno. Jo juz kiejsik szkryflol te wszyjskie powiarki, te wszyjskie bery, kiere som skuplowane ze tym dniym. Dzisioj spomna ino pora.
„Dzisioj piyrszy kwiynia – prima aprilis, godej ino prowda, bo sie lomylisz!”
„Bo piyrszy kwiytnia to na iste berow plytnia.”
Miolech kamrata (mozno i jesce mom, nalech go downo niy trefiol), kiery sie mianowol Hugo i miol gybustak we piyrszygo kwiytnia. Po jakiymu jo sam lo niym godom? Ano skuli tego co lon i gyburstak i te polskie imiyniny miol do kupy we jedyn dziyn. Za telkich modych karlusow, no mozno juz niyftore byli zyniate, trefiali my sie we telkich kafyjach „Delta” i „Naszo” – Chorzowioki to na isto miarkujom kaj to kiejsik bolo. I tak ci klaplo, co trefiyli my sie we tego piyrszygo kwiytnia we jednyj ze tych kafyji i prziszol ci tam tyn nasz kamrat Hugo. Wszyjskie, nale to wszyjskie mu winszowali zdrowio, kupa pijyndzy, szczysnygo zycio, i coby mu jesce wszyjskie gryfne dziolchy przoli ... no, tela winszownio, ize sie chop chnet by bol poslimtol. A na lostatku, jedyn ze naszych kamratow, kiery juz cosik przodzij szluknol pedziol ci bol: „prima aprilis” !!!!
„Prima aprilis”, tak sie mianuje wywolalany zwyk bamoncynia inkszych we tego piyrszego kwiytnia. Napoczniyncie tego zwyku niykierzy wywodzom lod fajeru, lod parady downych Rzymianow skuli telkigo bozka chichranio sie i pociysznosci. Bo wszyjskie miarkujom, co te rzymskie pogany zawdy nowy rok napoczynali we piyrszygo kwiytnia. I to mieli nojbarzij szpasowne fajery. Inksze juzas godajom, ize Zydy, kiere niy wierzom we Zmartwychwstanie Panskie (Krystus bol bezmac we 30 marca przibity ma krzizu, we piyrszygo kwiytnia stanol ze groba) wojokow i wszyjskich inkszych naumieli cyganic. We Polsce juzas, lod starego piyrwyj, we tego piyrszego kwiytnia wysylalo sie listecki ze lipnymi byfyjlami lebo ino telkie szkratki na kierych bolo naszkryfkane: „Prima Aprilis”. Nale tyz fest bamoncom godkom, coby sie uchichrac ze tych, co to we wszyjsko same lod sia wierzom. Tak tyz sie ze tego wziyna powiarka:
„Na Prima Aprilis niy wiyrz, bo sie festelnie lomylisz”.
Nale, zawdy sie kogosik do loszydzic, zawdy sie jakisik panoczek – a jesce lepszij paniczka – do nabrac, zawdy we tyn dziyn jes szpasownie, chocia niy wszyjskim. Tak, nikiej mojimu kamratowi na napoczniynciu tyj godki.
I to ci jes jedyn dziyn, tyn prima aprilis, kiej idzie kminic wiela sie do, wiela ino kamraty lebo kamratki szczimiom. Tela, co to jes kminiynie, cyganiynie niy na loszkliwosc, nie na lostuda, ino dlo smiychu. Niy to co idzie posuchac (bez kozdy dziyn, a niy ino we piyrszygo kwiytnia) we naszym syjmie, lod naszych rajcow miyjskich , lod naszych (Ponboczku lodpusc mi tyn grzych) politykierow, lod tych wszyjskich, kierzy sie ryjom ze swojimi fresami do telewizyji ... lod tych istnych, kierzy nom bydom szklic i fabulic, i terozki, i we welonku na rajcow miyjskich, i mozno (?) we nowym syjmowym welonku, kiery – tak mi sie zdo – zodnymu niy jes po drodze, bo pola lostanie kajsik na winklu i bydzie berac ze zadku. nale, to ci na isto jes srogo polityka i mie sam niy idzie na isto tela godac cobych kciol. A tak,
kiejby ludzie nogle ustali kminic, to bolaby nojwiynkszo na swiycie rewolucjo!
„...Polok szczysny, jes zawdy grzyszny, a niyszczysny (nikiej te nasze posly) jes zawdy „cnotliwy”! – som to slowecka Aleksandra Swietochowskiego, kiere jo przetuplikowol na naszo godka. I niy jes to do smiychu!
No, toz momy juzas – jakech godol juz – kwiycien. Niy jes ci to nojwicniyjszy, nojszpasowniyjszy latos miesionc ... A chocia? Mozno ino to wszyjsko skuli tego dioseckigo amerikonskigo Prezidynta, kiery lozfechtowol, rozfaklowol jakiesik trzi lata tymu nazod – ta haja we piyrwyjszyj Mezopotamii (tak cheba kiejsik Irak mianowali, pra?) a terozki kce wlazowac juzas do inkszego kraju, kaj Go tyz niy pytali i kaj tyz psinco – nikiej we tym Iraku do kupy ze naszymi wojokami – zbajstluje. Zakatrupiyli juz chnet dwa a pol tysionca amerikonow i siedymnostuch Polokow, naszych karlusow, kierzy mozno i dlo betkow zakludziyli sie do tego Iraku. A nasze cwilingry – jesce jejich zodyn lo to niy prosiol – snochwiyli co my tam bydymy do samego lostatka, a mozno i dugszij nizli Amerikony. Tyz latos we kwiytniu piznol rok, kiej sie zemrzilo naszymu Papiyzowi Janowi Pawlowi II-mu. Nale, dosik zech juz kiejsik nawajol, najamrowol, to terozki na isto mo byc lo tym kwiytniu. Poszolech kiejsik na telki dugi szpacyr po tych Pniokach. Suchejcie ludzie, jak tam ci je gryfnie! Niy godom sam lo tych chalpach, kiere sie bulom przi Marijanskij – i niy ino – nale lo tych polach, lonkach aze do Logiewnik, kaj jesce moja Mamulka ze Tatulkiym zolyciyli. a i jo niyrolz ze jakomsik szwarnom dziolchom po tych polach fyrtol i ino lo gupotach medikowol. Tam przeca bola najlepszyjszo szkola, bez katyjmusu, bez przisposobiynio do zycio we rodzinie, nale ze wychowaniym zeksualnym we praktice (cego terozki we zodnyj szuli modzioki sie niy dowiedzom). Gynsipympki ci juz powylazowali, i ino doczkac kiej moiki napocznom kwisc (a chopcy bydom dziolchom do dakli na trombkach ze tych mlycow dudlic). We „prima aprilis” ujzdrzolech tyz – downo, downo tymu nazod, jesce za starego piyrwyj – piyrsze poncki na stromach, i jesce dziyn-dwa a listecki gryfne mieli wyfuknonc i wszandy sie mialo zielono zrobic. I tak ci juz mozno latos bydzie aze do Wielgijnocy bo lod strzody siompi dyszcz i mozno na isto ta wiesna wypyrsknie? Nikiej we starcynnyj powiarce :
Kiej przigrzeje slonko, przyjndzie kwiyciyn lonkom!
A ku tymu, chopy! Jak te nasze frele, dziolchy, samotne i wydane gryfnie ci sie poradzom terozki poseblykac. Bo jo tam ci mom rod ta moda, przi kieryj dziolszki pokazujom wszyjsko co pod kieckom do pokozanio majom i jesce ku tymu ci te blank sage pympecki. Niy godom sam lo tych mamzelach, kierym sie zdo co jesce poradzom rajcowac... nale czym? Toz to je na isto – te mode dziolchy, ino mode – medikamynt na te moje stare slypia. Po prowdzie niy moga pedziec, ize sie za mnom jesce loziymnostki loglondajom – cheba, ize medikujom co Gargamel za niymi tompie – nalech jesce tak do imyntu niy przepomniol co tyz to sie na wiosna ze dziolszkoma wyrobio. Ino, jak to we powiarce:
Jednymu sie lod samosci leje, a inkszymu ani kidac niy kce!
Lozprawiala kiejsik moja swiekra jak to za staryj Polski na wiesna wylazowali roztomajte elwry i po placach machlowali bele jakie konsztiki. Bol tyz i jedyn kiery lamziol ze lajerom i maluskom afom, kiero wyciongala szcysne losy ze celyndra. Wyciongla ta malupica i mojij swiekrze ... a niyskorzij to szwigerfater ciyngiym godol, ize kiejby wteda tego elwra ze tom afom zatrzas, toby do dzisioj miol pokoj we chalpie. Nale, tak sie medikuja, ize lon to ino kole „prymaaprilisu” godol, bo moja swiekra niy jes telko zlo!!! Nale, to bolo za starego piyrwyj i do dzisioj sie tyn szport blank niy uchowol. A za telkigo „magika” to ino nasz na „wiyki, wiykow, amyn” Prezidynt do kupy ze tom gryfnom Redachtorkom, kiero terozki erbla fara we tym skuplowanym lazarytym, robiom. A mie je richtik tego zol, chocia elwrow momy sam u nos na Pniokach tela co za niyboszczki Polski przed II wojnom, a ... mozno i wiyncyj.
Ino, cosik mynij mi sie terozki wicow spomino, i niy ino skuli tego, ize jo tyz za elwra robia!!! A... mozno mi sie dzisioj do kogo lokminic, zbalamoncic ?
Jakosik tak na lostatek tych lot siedymdziesiontych (kiej mie bolo dobrze i jesce poradziolech sie mocka lajstnonc – a niy to co terozki, kiej juz „komuny niy ma – i wiela, wiela jesce kajsik po swiycie lobejrzec) moj kamrat wypokopiol telki szykowny (mozno ino wicny) fal.
Dostowali my wtynczos we werku „trzinostka”, „karta hutnika” i ... pozyczka ze werkowyj kasy (to mi zawdy styklo, cobych mog ze mojom Elzom wykludzic sie do Egiptu, do Italijokow, do Tunezji i .. kaj tam jesce). Moj jedyn kamrat Ernst Biegon tyz erbnol te betki, tela co lon miol jedyn fyjler. Festelnie miol rod dobro gorzolka i ... mode dziolchy. Te dziolchy mozno jejigo mieli mynij rade, nale lon roz do roka miol pijondze. Tak tyz bolo wteda (kiery to bol gynal rok, to juz blank niy bocza). Wzion „trzinostka”, niyskorzij „hutnika” i poszol... Jakeisik dwa – trzi dni go we chalpie niy bolo i loroz przilazuje wyparfinowany, wyraziyrowany, ze lofajtanom palicom. Jejigo staro juz sie niy poradziyla na niygo doczkac i stola we antryju ze nudelkulom.
– Ty gizdzie diosecki, ty chacharze stopieronski, ty lompie i lochyntolu! Kaj zes ty bol bez te trzi dni. Rojbrowoles i wyrobioles ze twojimi kamratami, bos erbnol, bo ci kaplo mocka geltu we werku?
– Nale, kaj tam moja roztomiylo, jo bol we jednym telkim wywolanym „biurze turystycznym” i zaklepolech, zezynolech dlo nos gryfno rajza na polednie Ojropy.
– Ty gupolu, ty ipto ... rajza na polednie Ojropy? A my sam momy badywanna do zwekslowanio, trza lobie izby posztrajchowac, a ciebie sie kce kajsik wandrowac?
– Ja, jadymy tak – godo moj kamrat – bez Klagenfurt (wiysz tam kaj byli we siedymdziesiontych latach mistrzostwa we hokyju), bez Alpy aze do Rzymu. Lobejrzymy sie Forum Romanum, kuknymy do Watikanu, pozykomy na mszy, kiero nasz Papiyz bydzie lodprawiol, lobejrzymy ta colko Pieta Michala Aniola, wciepnymy pora ceskich do fontanny Piazza Navona i szluknymy jakisik dobre wino na tych szpaniolskich slodach ...
– Czys ty logup, ezli sie tobie cosik na filip cieplo ...
– Niy, niy ... pojadymy, altokiym , ze prowajderym, pilotym, i wszyjsko to gynal sie lobejrzymy.
– A tyn goly ciulik lod Adama ze lobrozka Michala Aniola we Kaplicy Sykstynskij to tyz lobejrza, ja, ja ?
– I te piyklo, kaj sie skuli twojigo loszklistwa dostaniesz – tyz lobejrzisz. I jesce Coloseum, cobys ino niy metlala ze naszym downiyjszym chorzowskim kinym , kiere juz downo zbulyli, i jes tam ci terozki srogi torg.
Staro lod tego Ernsta napoczla sie rychtowac na ta rajza, na tyn alsflug... bali i jajec niy narychtowala na Wielkanoc, szinki ino we bojtlach nasztaplowala wszyjsko coby szlo na ta rajza ze sia wzionc, a co nachabiyla we jakimsik srogim markecie i czeko...
Baba sie jesce lajstla szlejer, telko „woalka” (kiejby miala naszygo Lojca Swiyntego lobejrzec) i ku tymu gryfny baikostium i ...
Yntlich trefiolo dziyn skorzij jejich alsflugu. Przilazuje Ernst ze roboty, pojod lobiod, wyslepowol kafyj, doczkol do wieczerzy i kiej juz powieczerzol rzyknol do swojij staryj:
– A wiysz! Mom ci cosik gryfnego do pejdzynio, cosik, ze cego bydziesz sie jesce dugo, dugo chichrac.
– A co, moj ty roztomiyly? Mozno zes jesce jakiesik lewe betki na ta rajza erbnol?
– Niy, niy to. Jo ci ino kciol rzyknonc co to wszyjsko to bol „prima aprilis” !!!!
No, i mozno to by bolo na tela szpasu i wicow, bo jakosik niy godzi sie dzisioj, na dziyn przed tym kiej piznie piyrszy rok lod smiyrci naszygo Papiyza rojbrowac, kasprowac. A, i jesce we lonski pyndzialek zemrzilo sie naszymu szykownymu, mondrymu karlusowi Stanislawowi Lemowi, kierego jo miol festelnie rod, kierego ksionzki ze uciechom zech czytol i kiery mie na isto mocka naumiol ze myslynio.
Mieli my tyz we lonsko strzoda zacmiynie klary, naszygo slonca. Bela kaj to szlo lobejrzec, tela co niy u nos, bo przeca bolo zachmulono (bezmac dziepiyro za jakiesik sto lot to sie sam u nos pokoze?), kalylo sie, mrokwiylo i bolo cma skuli dioseckigo dyszczu. Nojlepszij to szlo uwidziec we Turcji (niy godom lo tych amerikonskich krajach) a u nos to bol telki fal niekiej by Giertych wloz do SLD.
A musza sam jesce rzyknonc, co za styry dni mojij Swiekrze piznie colkie dziewiync dziesiont i kieryj jo juz dzisioj festelnie winszuja wszyjskigo nojlepszyjszego.
I to by mozno bolo na tela a rzondziol, faflol nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow