A za tydziyn lato! / na 17 czerwca 2006r
Ojgyn z Pniokow 17.06.2006

No, toz momy juz po Bozym Ciele i za pora dni bydzie lato. Ezli lone bydzie tyz telkie zaslimtane nikiej ta latosno wiesna, to niy ma sie cym radowac. Mozno nale bydzie inakszij i to co sie spaskudziylo bez te lostatnie trzi miesionce, to terozki ci wyjndzie na lepszyjsze. I niy godom sam lo polityce, bo tam to juz niy ma zodnyj nadziyji, kiej na wiyrchu, we tym naszym syjmie, to sie juz wszyjskie te angyjbery blank rziciom do ludzi lobyrtnyli i ino kukajom, gawcom sie do zadku, sznupiom za tymi agyntoma, ubekoma i som ino diosek wiy za cym jesce. Tela, coby blank zodyn snich niy musiol sie tropic lo ta naszo gospodarka, nale coby za to szlo snochwiac kozdymu, co fto ino na gibko wypokopi lebo wysztrejkuje.
Jak to naszym dzieckom wlazuje w dakle to, co sie godo we telewizyji, to sie niy idzie forsztelowac, to sie niy idzie wystawic. Na tyn prziklod, telki fal: Blank wele hasioka, kole klopsztangi na mojim placu styrcom ci dwa spikole, kiere mieli lod tego dupnego ministra lod loswiaty laba we szuli. Na papiyza niy gawcom, kurzom se cygarety i tak sie do sia lozprawiajom:
– Ty, Jolzel ! A za cym tys tak na isto jes?
– A lo czym ty terozki fandzolisz?
– Ano, rzyknij mi ino jezes za „uwlaszczeniem”, jezes za „korupcja”, jezes za „lustracja” lebo za „wolna miloscia” ????
Lo te lostatnie stoji juz tyn syjmowy Rosynant (tyn kon Don Kichota) ze tyj nowyj „koalicyji” rzondowyj, kiery juz tela wynokwio, a i jesce niy jedna telko gupota wypokopi, wysztudiyruje, ize sie to wszyjsko juz we filipie niy miesci.
Nale, jadymy podle raje. Nojwazniyjsze sam u nos na Slonsku, aby dlo chopow, som terozki mistrzostwa swiata we fusbalu. I kiej nom ino we zeszlotydniowy piontek Ekwador wklupol dwa do nula, to zarozki ci we sobota naszo telewizyjo napoczla spominac i pokazowac nasze szpile ze 1982 roka, kiej my tam jakimus Peru wklupali piync torow. Bele ino niy godac tego, co nasze fusbaloki mogom sie jesce pograc telkie tam: nasz plac na wasz plac, a niy we mistrzostwach swiata. Bo nojwazniyjszo, tak nikiej i we polityce jes ci u nos HISTORIA i to szkryflano ze srogij litery ! A to ci dziepiyro bola proba gyneralno ... pogrzybu naszego fusbalu. Niyskorzij to sie tyn nasz tryjner blank tam we tych Miymcach straciol: zodyn ci go niy poradziol nikaj znojsc, i ino tyn colki Listkiewicz faflol tam cosik na lokronglo lo bele cym (nikiej wczorej), tela co niy poradziol wyeklerowac do porzondku po jakiymu naszym te Ekwadorcyki wklupali. A mondroki juzas godali, co na tym szpilplacu we Gelsenkirchen ze Ekwadorym grali ci jedynostuch blajzoldatow ino, co poprzeblykanych we biolo-cerwone lachy a na trowniol lecieli rolki ichniygo miymieckigo szajspapiyru. Przeca jedyn Smolarek, kiery sie tymu pofyrtanymu Szpakowskiemu ciyngiym metlol ze Krzynowkiem (i na lodwyrtka) szpilu som niy wygro, kiej mu sztyjc cosik zawodzalo: abo Ekwadorczyki lebo kamraty ze tyj, szumnie mianowanyj „reprezentacji”? No, i terozki dalszij. Niy poradziyli my sie doczkac tego nojwazniyjszego szpilu – szpilu ze Miymcami. Prziszla strzoda, wszyjskie juz mieli kilszranki nafolowane piwym lebo cymsik lostrzyjszym, baby wykludzone do drugij izby eli do somsiodkow, dziecka wyszpluchtane we jejich prykolach, i ino modzioki, kiere tak nikiej lojce, majom rade fusbal, mogli ci sie zicnonc do kupy ze faterkami kaj fto miol, na zeslu, na zydelku, na stolkach i kaj tam jesce. I napoczlo sie doczkanie aze te mondroki, te colkie „sprawozdawce” napocznom fabulic. Wiycie, terozki jes telko moda, co jes ci jejich tam dwioch : jedyn ciyngiym godo aze sie zafucy, a tyn drugi to ino bele co wstyrcy, wetko te jejigo piync fynikow. Jes ci z tego telki bajzel, ize jo mynij kukol na tyn telewizyjor, boch barzij dowol pozor, kiej tyn drugi cosik gupigo rzyknie. Nale, niy ma co wajac, szpil bol gryfny. Chopcy nasze tyrali tak jak to mieli robic bez colki szpil ze tym Ekwadorym. I juz, juz zdowalo sie, co te nasze muszom yntlich prasknonc tego tora Miymcom a sam mosz ... to Miymce nom we dziewiyncdziesiontyj piyrszyj minucie wklupali buda i stanylo sie : nasze tyn drugi szpil tyz do imyntu przegrali. I jak to juz nasze fusbaloki majom we zwyku: tyrajom, lotajom, gryzom trowniole a wygrywajom zolwizol ... Miymce ! Tak tyz bolo we Dortmundzie. I beztoz to na isto niy jes wic, kiej sie niyftore pytajom: a ze kim trefiom sie nasze fusbaloki we drugij turze mistrzostw swiata ?
– Ano, ino ze kibicami na flugplacu Okecie !!!
To jes festelno prowda. Tak tyz latos bydzie podanie nikiej styry lata tymu nazod. Choby my niy wiym wiela wklupali tym ze Kostaryki we prziszly wtorek tak by tak – nikiej po szpilu ze Hamerykonami we Koryi – pojadymy sie szykownie do dom. A musza sam Wom pedziec co tyn przedrzistany szpil to mozno ino skuli mojigo kamrata, kierego mianujom Utopek. Lon – nikiej to wszyjskie Utoplece – tak ci poradzi calbrowac, ize podwiyl Lon jesce siedziol wele telewizora, to nasze chopcy sie tym Miymcom niy dali. I kiej juz bola dziewiyncdziesionto minuta szpilu, tak ci go na pacharzina natarlo, ize musiol ci Lon w te pyndy dyrdac do hazlika, coby we izbie niy popuscic. No, i stalo sie ! Wtynczos gynal Miymce ta jedna buda szczelyli i bolo po ptokach.
A terozki mozno ze inkszyj faski. Marcin Luter juz we szesnostym wiyku godol lo tym dniu, co to jes nojbarzij szklodliwe swiynto colkigo roka. Tyn colki, bez niygo wypokopiony protestantyzm niy uwozol ojcharystii i beztoz niy fajrowali ci lone nikiej my Bozygo Ciala, swiynta Ciala i Krwie Krystusa. A przeca sam u nos, i to niy ino na Slonsku, fajruje sie Boze Cialo lod dowiyn downa, lod pieronym starygo piyrwyj. Jedynostygo siyrpnia 1264 roka papiyz Urban IV ustanowiol te swiynto a na zicher prziklepol je inkszy papiyz Klemens V we 1314 roku. Piyrszy roz we Polsce napoczli fajrowac te Boze Cialo juz we 1320 roku we Krakowie a sam do nos na Slonsk przikludziyli je jesce na napoczniynciu piytnostego wiyka. Swiynto Ciala i Krwie Krystusa trefio zawdy we jedynosty dziyn po Zielonych Swiontkach, i jes to tyz zawdy szczwortek, a fajruje sie je bez colkie loziym dni, bez colko „oktawa”. Jadwiga Luszczewska (kiero niyftorzi mianowali Deotyma) naszkryflala bola telki konsek „Boze Cialo za Piastow” we kierym szlo wycytac telkie gryfne slowecka – juzas tyn moj szpagat miyndzy naszom godkom a tym polskim lynzykiym – lo tyj „oktawie” Bozego Ciala:
„Obchodzona pod kopula samego nieba, obsypana deszczem kwiatow i to w najpiekniejszej porze roku, zawsze zachwyca swoja polnieziemska poezja (...). Niedawno zatwierdzona przez Stolice Apostolska, dopiero od kilku lat wprowadzona do Polski budzila nie tylko nabozenstwo, ale i goraca ciekawosc.”
We Boze Cialo bajstluje sie wszandy i we miastach i we wszyjskich innych dziydzinach styry oltorze pod golym niybym, loblecone zielonymi stromami (som to nojbarzij wziynte biolawe byrki) i wszyjskimi wiesiynnymi kwiotkami.
Garniruje, sztafiruje sie ulice, chalupy i wszandy kroczajom ze paradom procesyje. Kapelonka, kiery pod baldachinym targo monsztrancjo znacy Przenojswiyntszy Sakramynt, wiedom pod parza podle raji nojzocniyjsze we parafiji chopy, we lufcie wonio kadzidlym, dziecka sujom przed tym kapelonkiym lebo farorzym kwiotkowe floki a kole kozego oltorza spiywo sie przipisano do niygo yjwangylio i jesce rzykajom wszyjskie skuplowane ze tym Bozym Cialym – rzykani.
Roztomajte tyz byli ci zwyki sknoltlowane ze tym swiyntym. Podanie nikiej we ta swiyntojonsko nocka i we Boze Cialo ludzie plotali roztomajte wionki, kiere niyskorzij kapelonki swiynciyli we kosciele, coby lone bez colki rok niy dozwolali na to, izby we chalupa pieron szczelol. Wklodalo sie je tyz pod gronta stowianyj chalupy lebo zakopywalo sie je na ekach pola coby roztomajte paskudy, chroboki niy zaszklodziyli zasiywom. Nale, sloszne tyz byli powiarki, ize we Boze Cialo i colko jesce oktaba, nikiej we Piyrszego Moja i Zielone Swiontki, nojbarzij zawdy wyrobiali heksy, strzigi i inksze chabernice. Nale tyz i dziobly, czechmony i inksze utopce. Trza bolo festelnie na nich wszyjskich dowac pozor, coby czegosik we lobyjnsciu niy nawyrobiali, niy napochali. Mozno tyz i skuli tego – chocia niy jes zech tego telki isty – szlo we telewizyji uwidziec telki fal: na pora dni skorzij Bozygo Ciala a mozno – jakech przodzij pedziol – skuli tego swiynta – we telewizyji pokozol sie jedyn kapelonek abo fraterek. Wiycie przeca, ize chnet kozde stare miasto lebo inkszo dziedzina mo swoji zwyki, swoje stroszki, swoje dziobly i inksze tam strzigi cy utopce. Lod pieronym starego piyrwyj wszyjskie znali i miarkowali telkigo dziobla ze Leczycy, kiery sie Boruta mianowol. Wszyjsko by bolo do porzondku, turysty by za niym ciyngiym sznupali tela, co lon napocznol nasrowac, doskwiyrac, gowyndzic tymu fraterkowi ze telewizyji. Nojbarzij dopolol tymu swiontobliwymu tym, co blank potargol ci jejigo rozaniec. Tak ci go do imyntu potargol, ize tyn fraterek kozol drzewniannego dziobla lobalic, blank zbulic. A mie ino tropi co inkszego. Pokozali pora pociorkow ze tego rozanca, tela co niy wszyjskie. I tak sie miarkuja co ci rest tych ziorek to pewnikiym tyn dziobol weckol na wieczerzo, pra? Lostawiymy nale tych nawiydzonych i folglowatych, bo ino idzie za nich porzykac lo zdrowie, bo lo rozum, to juz jes za niyskoro; jes juz na isto po ptokach.
Jakech sam juz spomniol Jacques Pantaléon z Troyes, downiyjsze patrijarcha Jerozolimy a niyskorzi papiyz Urban IV (bol ci tyz roz we srydniowiycznyj Polsce, we Wroclawiu) podwiyl mu sie niy zemrzilo wyszpekulowol te Boze Cialo. Cychom, loznakom tego swiynta lod zawdy bol chlyb. Wszandy u nos we Polsce, a nojbarzij na Slonsku chlyb bol fort we srogim reszpekcie, zocy i tyz ci bolo to festelnie wziynte jodlo. I dyc zysz skuli tego, bola mocka zwykow jak tyz trza sie ze tym chlebym loblajzic. Niy szlo chleba ckac ze myckom na gowie, grace musieli byc zawdy gynal umyte, niy szlo we chlebie gracac lebo kulac sniego kugli. Downij tyz bali i nojmynszych bzdzinek i lograbkow niy wyciepowalo sie bele kaj, ino je wrazowali do pieca. Wszandy we chalupie, choby bali i we tyj noj-chudobniyjszyj byli telkie maluskie szipki i smiatki do smiatanio lograbkow ze stola. Pecynka chleba niy lza bolo klasc na stol spodkiym do wiyrchu, ciepac niym przi wycionganiu ze piekaroka ani tyz klupac we niygo pitwokiym. Trza tyz bolo dowac pozor coby chlyb niy sleciol na ziymia, a kiej sie to juz przitrefiylo, trza bolo go trzi razy pokuskac ze reszpektym. Tyn zwyk ze tym kuskowaniym chleba lostol sie ino terozki przi witaniu modyj pory lebo inkszych zocnych byzuchantow chlybym i solom. Lo tym naszym chlybie powszydnim mocka bez wiyki ludzie powiadaczek sklyciyli. Juzech sam kiejsik lo tym berol a dzisioj choby ino telkie:
„Niy dospac trzeba, kiej sie kce erbnonc chleba.”
„Jydz chlyb ze kozdom warzom i rob co ci kozom.”
„Kaj jes chlyb to i zymbole sie nojndom.”
I mozno jesce jedna, kiero jes festelnie ze naszymi przenojswiyntszymi poslami skuplowano: „Dlo chleba, ino dlo chleba a niy ... dlo niyba !”
Niy kciolech sam zodnymu za tela doskwiyrac ani mu krziwdowac, tela co mie zawdy – jesce we podstawowyj szuli – ucyli, co nasz mazurek „Jeszcze Polska nie zginela... „ trza miec we srogij zocy i ze festelnym reszpektym podlazowac, chytac sie jejigo spiywanio. Jo miarkuja, ize tyn SROGI maluski Prezes niy jes zodnom ci tam Edytom Gorniak, nale to co tyn istny zawiskol, to na isto bolo jamrowanie dziada proszalnygo. To, co niy poradziol wiskac, to jes jedne, nale to, ize tak na isto bali do porzondku sztrofkow naszygo hymnu niy spomiarkowol, to to juz jes ganba i festelno sromota. Tak po prowdzie to mi sie zdo, ize Lon do kupy ze tom Edytom mogom sie plyta lajstnonc choby downiyjsi Framerowie lebo Al Bano i Romina Power, a panisko Boguslaw Kaczynski (tyn lod opery) mogby to jesce zapowiedziec i na lostatek tyn nowy minister (lo kierym zech sam juz dzisioj godol) we tych romach „wychowanio patrijotycznego”, mogby nakozac kozdymu rechtorowi, coby ta plata puszczol na kozdy srogij palzie we szkole, coby dziecka miarkowali jak niy lza naszygo hymnu spiywac. Bezmac jakisik loszkliwiec kce to dac skozac, meldowac do gyrichtu, bo to jes festne ublizynie wszyjskim naszym „patrijotom”. No, toz mozno ino tela lo polityce, bo mie sie spomniol jedyn fal:
Moj kamrat niyboszczyk Bercik zawdy godol:
– Jo to mom rod lewica, mom festelno zoca dlo prawicy, niy mom nic prociw tego ichniygo cyntrum, nale nojbarzij to jo przaja mojimu kamratowi Jorgowi, bo fort ci sie u niygo jakisik jabol nojndzie!
I na lostatek rzykna jesce jedna powiadaczka: „Kieli dziyn jes we Boze Cialo, telkich dni niyskorzij niymalo.” I, co idzie uwidziec za loknym jes to cheba na isto prowda, pra? A berol, fandzolol nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow