Momy juz lato / na 24 czerwca 2006r
Ojgyn z Pniokow 24.06.2006

No, toz momy juz fest lato. Wiesna to ci jes na isto gryfny czos, tela co latos tak jakosik wilglo, zaslimtano ci lona bola, tako niy gryfno, niy hersko. A dzisioj jes Jona i lod poruch dni gorko nikiej sto dioskow. Dychac niy ma czym, slepac sie kce i to samom mineralkom niy idzie tego brandu locyganic. Miarkuja dobrze, co sam u nos ino gyburstak sie fajruje, nale som telkie miana, kiere tyz ludzie majom we zocy; Barborka, Jozel, Zilwester lebo tyn JON. Nale, pokiel co napoczynomy podle raje. Te mondroki „astronomy” wypokopiyli, co latos juz dwadziestego czyrwiynia bol nojdugszy dziyn we roku i nojkrotszo nocka. Mozno tyz nojdugszy dziyn skuli szpilu naszych fusbalokow ze Kostarikom. Lo fusbalu, i lo naszych szmarach we Miymcach niy kciolech juz sam godac, bo terozki dziepiyro idzie lobejrzec na isto pora gryfnych szpilow, tela co ino musza sam rzyknonc lo mojim kamracie Antku. Mo byc szpil Polska – Kostaryka. Antek ci sie festelnie na tyn szpil rychtuje (chocia tym szpilym przodzij ze Miymcami mu sie festelnie cheplo). Przirychtowol sie miyntki zesel, przikludziol na stol jakiesik moderne „chipsy” i zimne piwo ze kilszranku (styry flaszecki, kiere mu staro dziyn przodzij fondla), kuko tak naobkolo i cosik ci mu sam we tyj jejigo chalupie niy klapuje.
– A kaj jes tyn nasz telewizor ??? – pyto sie jejigo staryj.
– A kaj mo byc ? – godo jejigo babeczka festelnie juz znerwowano, bo niy bydzie poradziyla tych jeji „dupelindow” loglondac. – Tyn telewizor jes tam, kaj zes go lostawiol po szpilu ze Miymcami ...
– Kaj, kaj ... ?
– Ano, na naszym hasioku kole familoka !!!!
I niy kca sam byc za tela loszkliwy ani bodlawy nale, kiejsik mieli my ORLY Gorskiego a terozki momy miast fusbalokow: kaczki Janasa. Nale, jedne co my mieli nikiej styry lata tymu nazod: gryfno zaloba, gryfnie szlo sie wysztiglowac po cornu (tym co niy miarkujom ekleruja: mieli my szykowno ZALOBA).
No, mozno tela lo szpilach naszych fusbalokow. Bo mie juzas niy do pokoj ta colko swiyntojonsko noc. Kaj cowiek niy kuknie niy zajzdrzi, tam lod poruch lot, ciyngiym mi tuplikujom co swiyntojonsko noc jes ze dwadziestego trzecigo na dwadziesty szczworty czyrwiynia. A po jakiymu, jo sie pytom ? Przeca swiyntego Jona jes we dwadziestego szczwortego, a niy dziyn przodzij. Ezli ftosik fajruje Zilwestra ze trzidziestego grudnia na trzidziestego piyrszego ? Niy. Zawdy Zilwestra jes, tak nikiej we kalyndorzu, ze trzidziestego piyrszego grudnia na piyrszego stycznia. No, toz po jakiymu swiyntojonsko nocka mo byc inakszij ?
„O jakzes cudna, swietojanska nocy!
Badz ty sierpiacym duszom na pomocy!
Moze szczesliwy jaki po twym mroku
I kwiat paproci, niewidziany oku,
Co gdzies po nocy zaklety tam kwitnie,
Znajdzie nareszciei w szczesciu oswitnie!”
Swiyntojonsko noc. Tak lo nij szkryflol jesce we dziewiytnostym wiyku Wincynty Pol. Kajniykaj, nale pieronym downo, mianowali jom sobotkom. A lod kany sie te miano wziyno ? Ano, lod telkigo jednygo biskupa poznanskigo, kiery we XIV wiyku zakozol nocnygo tancowanio we przedsiwontyczne wilije, we soboty i we wilije inkszych latowych fajerow; skorzij swiynta Jana Krzciciela lebo Piotra i Pawla. I, jak szkryflol Zygmunt Gloger, nojlepszyjszo musiala pewnikiym byc sobotka skorzij Zielonych Swiontek. Bol ci to jesce poganski zwyk ta sobotka, kiero fajrowali zawdy na lodwieczerz we sobota skorzij jednego ze latowych swiont. Calbrowanie, planetowanie, poklodanie, tajymne cechy – tego wszyjskigo idzie sie spodziywac we ta swiyntojonsko noc. Jes to przeca zacalbrowano nocka fajrowano juz lod starego piyrwyj, lod Slowianow jesce jako swiynto wody i lognia. Nojwazniyjsze to bolo faklowanie lognia i tonkanie go we wedzie. Nale bola tyz ta sobotka swiyntym przonio i plodnosci. Kapelonki niy roz festelnie sie na ludzi gorszyli skuli tancowanio, spiywanio zbereznych spiywek, zolycek miyndzy modziokami i inkszych roztomajtych zabobonow. Mianowali ci jom tyz niyftorzy kupalnockom a wywiysc ci jom idzie lod nocy Kupaly, znacy lod swiyntego Jona Krzciciela.
Ta kupalnocka lebo swiyntojonsko noc skuplowano bola ze napoczniynciym lata. Dziolchy i chopcy planytowali sie ze lognia i wody, co tyz jejim sie latos trefi. Te wszyjskie lobrzyndy napoczynali sie lod lozfaklowanio, lozzyganio lognia nad rzykom lebo na jakisik gorce. Musiala to byc jedno srogo blandera abo pora mynszych fojerek. Skokalo sie bez tyn logiyn we wionkach splyconych ze roztomajtygo ziylo: ze bylicy, rosiczki, szolwi, panskich wszy, ruty, dziewanny i swiyntojonskigo ziyla. A juzas strzigi, heksy, chabernice, nocnice, planetniki, utopce zawachowali sie zawdy kajsik kole wody na tych wszyjskich, kiery kcieli sie loszpluchtac we rybniku, we stowie przodzij tego swiyntego Jona. Wszyjskie tyz sznupali po lesie coby znojsc tyn kwiotek paproci. Bezmac to ino tyn kwiotek napoczyno kwisc lo dwanostyj w nocy i to ino we ta jedna noc. Te, kiere tyn kwiotek juz uwidzieli, juz drapli (a niy jes jejich wiela) godajom, co jes lon maluski i modrawy. Znojsc tyn kwiotek poradzi ino cowiek lodwazny, smiolyj i norymny. Tyn fto go znojdzie bydzie festelnie szczysny, dowo tyn kwiotek mocka pijyndzy i wszyjskigo nojlepszyjszego. Malo fto go do terozki znod, nale kiej sie juz cowiek do tego lasa wybiere (nojlepszij ze jakomsik jesce frelom), mo tak by tak mocka uciechy a i niyjedna samotno niy poradzi sie aze do marca na bezrok spamiyntac. Nalech, lo tym juz sam kiejsik lozprawiol i niy byda tuplowanie tego eklerowol. Styknie chocia pora astkow tyj paprotki wtyknonc do kabzy lebo do briftasi i tyz to mozno na colki roczek styknie.Ta jedna jedyno nocka we roku (chocia nojkrotszo nikiej to kiejsik godali ) jes tyz ci na isto nojgryfniyjszo. A juz braciki Jakub i Wilym Grimm naszkryflali telko gryfno bojka lo Jasiu i Malgosi, tela co to przodzij niy bola bojka dlo dziecek ino powiadaczka dlo starych knakrow lo modziokach, kiere wytargali do lasa coby tam zdziebko ze szpasym pobuksowac pozolycic i blank jejim niy bolo skoro do sznupanio za tym jednyn paprociannym kwiotkiym i za tym co juz tak gryfnie kiejsik downo naszkryflol Jan ze Czarnolasa we jejigo „Piesni swietojanskiej o Sobotce” :
Te nadzieje mam o tobie,
Ze mie tez masz za co sobie:
Ani wzgardzisz chucia moja
Ale mi ja oddasz swoja.”
Bo tyz tyn Jas i ta jejigo Margot na isto mieli co inkszego we palicy a niy tyn modrawy kwiotek. Niyskorzij dziepiyro dociepli ta colko heksa, kiero jejich tam kciala upasc i weckac we tyj chalpce z kyjksow na jakosik gryfno wieczerzo. I tak tyz do powiarek wlazly te wionki, kiere dziolchy ciepali na woda, a jo tam niy za tela wierza co ino szlo lo kwiotkowane wionki. Ze tom swiyntojonskom nockom skuplowano jes tyz jedna gyszichta. No, mozno niy gyszichta a isto prowda. Miolech kiejsik kamrata, kiery miol rod wszyjskie stworzynia a nojbarzij swojigo psa Azora. Jo to ci sie psow festelnie strachol i beztoz kiejsik, kiej deptali my do kupy na szpacyr (do kupy ze kamratym i jejigo Azorym) pytom sie go tak opaternie:
– Suchej inoFrancek, a po jakiymu ty ciyngiym lamzisz ze tym krojcongiym, ze tym psiokiym ?
– Ano, Ojgyn, bo to jes moj nojlepszyjszy przociel, jo sie zawdy moga na niygo spuscic.
– Niy godej, a kiej ?
– Zawdy !
Nic zech juz niy pedziol i deptomy dalszij. A ize to bol festin we tym naszym panaziyntkowym Parku Kultury i Wypoczynku we Chorzowie, i to trefiylo gynal we ta swiyntojonsko nocka, toz fajrowali my bez colko noc, nikiej to ino karlusy poradzom. Rano, kajsik kole piontyj (bo juz po jasnoku), locuciolech ci sie na trowniolu kole downiyjszyj „wyspy” a kole mie slegnol ci bol Franc. Pomalusku, opaternie lotwiyro nojprzodzij jedyn slyp, za kwilka drugi, mele tak lynzykiym naobkolo, no, idzie sie kapnonc, ize mo kacynjamer nikiej sto dioskow. Kiej sie mu ino udalo palica letko szpryngnonc na wiyrch ze tyj trowy napocznol wolac:
– Azor, chr... Azor... chr, lo sto dioskow, Azor ... chr... idziesz sam bezkurcyjo !!!
Pora razy tak na tego swojigo psioka wyrcol, aze tyn yntlich przikwanckol sie ku niymu. Francek pomacol go po karku, mozno kciol lobadac ezli to jes jejigo psiok ... i kiej juz zmiarkowol co to na isto jejigo konda, chyciol go za leb i ze colkiyj siyly chuchnol mu we ta sznupa ...
– Azor, szukej, szukej ....
Ta bojka lo tych dwioch najduchach przeflancowol na naszo godka Jan Brzechwa. I rzykna sam ino napoczniyncie a te, kiere rade majom roztomajte bojki niech posznupiom bele kaj i colko jom sie nojdom i przecytajom. Werci sie !
Posluchajcie, oto bajka,
Stara bajka-samograjka,
Ale dla was, daje slowo
Wymyslilem ja na nowo.
Nale, kiej my juz som przi tym Jasiu i Malgosi, to mozno terozki jakisik wic lo szkolorzach, kierzy wczorej lostatni dziyn tyrali do szuli i lod dzisioj majom laba.
Jas i Malosia przikludziyli sie we lostatni dziyn szkoly do jejich Olmy. Prziszli, pokozali swiadyctwa ze szkoly, bo mozno kcieli cosik erbnonc, a sam starka wajo, jamruje, ize jom wszyjsko boli, ize jom kostyry targajom...
– Pewnikiym bydzie jutro ulicha, bydzie dyszcz nikiej sto dioskow, bo mie tak te szlapy i grace targajom – godo starka.
– Starko, starecko ... – godajom loba loroz. – To dyrdejcie jesce zarozki dzisioj do dochtora !!!
– A po jakiymu – dziwuje sie starka.
– Ano, bo my juz jutro wykludzomy sie na wakacje !!!!
Dochtor na gerijartii przepisol starce coby fyrtala na kole. Starka sie naumiala i kiejsik wlazla na te kolo i napoczla pyndalowac bez wies. Uwidziol to jeji ziync i przelynkniony wolo za tom swojom swiekrom:
– Hej, hej Starko ! A kaj to starko fyrtocie na tym kole ??
– Ano, jada na smyntorz !!!
– Dobra, dobra, a fto przismycy te kolo nazod go chalpy ???
A wczorej to bol tuplowanie gryfny dziyn. Nojprzodzij to, co szkolorze yntlich juz przestali tyrac do szuli, erbli te jejich swiadyctwa (lepszejsze lebo gorszyjsze, nale zawdy) a druge to to, co niyftorzi fajrowali Dziyn Tatulka. Wiycie, niy jes to telkie szykowne i zocne swiynto, co Dziyn Mamulki nale zawdy tyz sie zdo coby dziecka i lo lojcu boczyli, i to niy ino wtynczos kiej potrza jejim jakigosik geldu na kolonie lebo inksze wywczasy.
Fajrant ze szkolom, feryje, laba. Tela, co lojce i mamulki juz dzisioj dyrgocom, majom zima na skorze, co tyz tyn Rosynant polskij loswiaty poradzi jesce do wrzysnia wypokopic, wysztudiyrowac, a kozdy dziyn idzie uwidziec i uslyszec we telewizyji co knifow mo mocka a rechtory to bydom musieli ... robic ? Kiejsik sie godalo lo koniu trojanskim. Lo telkim koniu, kiery mocka dobrygo zbajstlowol, kiej zawarte w niym wojoki wlejzli do tyj Troji. Tela co tyn nasz minister to niy jes telki kon trojanski (chocia z fresy mocno podany na niygo) i beztoz niyftore to ci mianujom go Rosynant, jak mianowola sie ta szkapa lod Don Kichota. I Wiycie, jo sam za tela niy moga godac lo polityce, nale, spomniol mi sie jedyn telki fal, kiej chop (kajsik we mojich latach) pynzjonista godo do drugigo telkigo:
– Wiysz, jo by kciol byc szykowny nikiej zwionzkowiec (bo zodyn snich juz terozki we arbajtancugu niy tyro), miec lopowoga nikiej terozniyjszy partyjniok, plecyska i chody choby posel na syjm szczwortyj RP i ku tymu ... zyc wiecznie!!!
Jasiu i MNalgosia zicli sie kole klopsztangi, juz po tym lostatnij gloce we szkole, Malgosia wyjmla paket cygaretow i dowo jedna Jasiowi.
– Zakurzisz sie ?
– Niy. Ciepnolech cygarety ... i to skuli zdrowio.
– Jak to skuli zdrowio.
– Zeszly tydziyn lojcie lapnol mie na kurzyniu we hazliku i tak mi rzic zeprol, ize bez colki tydziyn niy mog zech sie na nij zicnonc.
No, toz bolo lo tyn nojdukszym dniu we roku, bolo lo swiyntojonskij nocy, bolo lo Jasiu i Malgosi, to mozno terozki jesce dwie sztrofki naszygo Jana Kochanowskiego skuplowane ze Sobotkom:

Tak dziewka, jako mlodzieniec,
Nie pros mie nikt o moj wieniec!
Samam go swa reka wila,
Sama go bede nosila.
Dalam wczora taki drugi;
Bedzie mi go zal czas dlugi;
Bo mie za raz pobrac dano,
Czego mi czynic nie miano.


I to by juz mozno bolo na dzisioj a lozprawiol, berol nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow