Lato, lato i ... / na 08 lipca 2006r
Ojgyn z Pniokow 08.07.2006

No, toz momy chnet pola lipiynia. Chnet, bo jesce niy colko polowina. Za to hica momy lod trzech tydni nikiej we Africe lebo na jakisik Majorce. I jo blank ci niy zowiszcza tym wszyjskim fuzbalokom, kierzy jesce we tych mistrzostwach swiata grajom. Terozki mi sie cosik zdo, co te nasze fusbaloki, to ino skuli tego, skuli tyj hicy zarozki na napoczniynciu przegarli, coby terozki niy musieli przi tym kiej jes tak wrzawo, kiej jes telko spiyka, przi tyj gorkij klarze tyrac po szpilplacu, coby sie niy zafucec. Terozki kajsik pewnikiym na wywczasach tonkajom rzicie we wodzie i szlukajom sie po malusku przi telewizyji zimne piwo lebo jesce cosik gryfnego a mocniyjszego. A nom, nom kibicom lostali jesce ino dwa szpile tela, co mozno te nojwazniyjsze. Dzisioj lobejrzymy co poradzom miymieckie fusbalszpilery, kiere bydom grac ze Portugalcykoma, a jutro nojwazniyjszy szpil, szpil lo mistrzostwo swiata. Moge to byc na isto gryfny szpil bo Italijoki juz pokozali co poradzom, kiej wklupali we lostatnich minutach aze dwa tory Miymcom. A te Zabojady, to za tela niy pokozali sie we tym szpilu ze Portugaliom, nale mozno we niydziela, we tym lostatnim latosnym szpilu te corne Francuzy cosik pokozom. Miarkujecie co tyz to sie latos na tych mistrzostwach dziolo? Zabojady som chnet wszyjskie corne, Portugalcyki majom familije we Argyntinie lebo we Brazylii, Miymce majom ci blank polskie miana i... to mozno tela, bo szlo by sam mocka jesce wynokwiac fto i ze jakij dziedziny i kaj gro ? Jo tam tak by tak barzij kibicuja za Italijokoma, bo ci loni na isto grali blank inakszij nizli to tego czasu, nizli kiejsik bez te lostatnie poradziesiont lot. No, toz chopy rychtujymy sie gryfne zesle, pora flaszecek blank zimnygo piwa, baby wyciepujymy z dzieckoma do drugij izby i dowej ...do kupy kibicujymy na colki karpyntel. Jes to terozki blank gryfnie, bo sie niy trza terozki juz nerwowac, ize naszych pierom podug lot, bo przeca, kiej sie bydzie gawcolo na inkszych, kierzy na isto poradzom tyrac po szpilplacu jak Italijoki to mozno bydzie tyz i mocka uciechy. I juz te nasze zmochane karlusy, kierym blank ci sie lotac niy kcialo, kiere – tak sie zdalo – juz sie we jejich zywobyciy za tela wylotali, juz nos niy lozhajcujom, juz niy bydom nos tak nerwowac nikiej na napoczniynciu tych mistrzostw, kiej to niy jedyn kibic kciol telewizyjor wytrzas bez lokno na hasiok. Nale, te dobre „kontrakty” na kiere wszyjskie nasze fusbaloki rachowali, diosi wziyni i cosik mi sie zdo, ize bydom musieli ino za nasze polskie zlocioki jesce zdziebko czasu tyrac. Chocia, tak przi tyj przilezitosci uslyszolech po tym szpilu Italijokow ze Miymcami telko godka przi sznapsie we szynku. Godo jedyn karlus – glacaty Antek – do drugigo, telkigo dupnego prezesa, nale tak jakosik jankornie:
– Wiysz, jo sie niy cuja Miymcym. Niy filuja sie na Poloka. Zdo mi sie co jo jes Slonzokiym tela ... co jo sie uploncnol we Sosnowcu !!!.
To tak, nikiej mi jedyn kamrat godol i probowol mie przeprzic, ize Miymce muszom tyn szpil wygrac:
– Bo jo mom szwagra i swiekra we Rajchu i loni muszom na isto wygrac !!!
A tu mi sie spomniol jedyn telki fal. Srogi, dupny gylynder, naprany chop sjyzdzo na rzici po tym gylyndrze (bo jejigo staro go nudelkulom ze szczwortego sztoku przerzynyla). Wylazuje somsiod ze piyrszego sztoku, stary Jorgus Pelka:
– Hej, hej ... somsiedzie ... a jak tam u wos ... ???
– Ano, ... jakosik LECI !!!
A to coch terozki pedziol, to skuli mojigo Faterka niyboszczyka. Faterek tyz bol srogi kibic, tela co jesce przedwojynny. Niy bolo jesce telewizyji ino radijoki i Tatulek zawdy, co ino szlo, we tym radijoku ze fusbalu suchali. A mieli my wtynczos (Faterek to bola kiejsik srogo fisza sam u nos) telko baba, kiero Mamulce hilfowala we wszyjskim w chalupie; slozka Rolza, kiero kiejsik robiola u mojij Mamulki, robiola wszyjsko: schroniala colkie pomiyszkanie, pomywala po lobiedzie (warzic, to warzyla moja Mamulka, i to dobrze) no, i roz na dwa tydnie (kiejsik tak bolo) prala pranie lod colkij familiji. Zawdy po tym praniu staro Rolza szkrobiyla pranie, loblecynie, poszwy i lod naszygo Tatulka sznyptychle do kupy ze batkami ! I kiej tak Tatulek zicli sie przi radijoku – a bol ci to bizygon, festelny „wiercipiynta” colkim pyskiym – to tak kole drugij polowiny szpilu juz mu te batki doskwiyrali, dojyzdzali we kroku.
Lato, lato ... i cowiekowi filip sie geruje, niy poradzi nic mondrygo wypokopic. a co dziepiyro jakisik „felijeton” wysztudiyrowac. Tyz bez te lato moj kamrat Ecik lod Pytlicki to sie lostatnio jakisik loklapniynty i na fresie posmorszczany zrobiol. Na isto, niymocny. I to niy coby go loroz cosik targalo. To niy. Ino, Wiycie, jimu sie ciyngiym zdowalo (a prawiol mi to na slodach we naszyj siyni), ize na co ci sie wejrzi, i kaj sie kuknie, to sztyjc widzi babskie cycki.
Widza, ize sie karlus tropi – bo to idzie lo rozum przinsc – tociech go smowiol coby yntlich poszol do dochtora.
Pokwanckol sie Ecik do lazarytu na telko „neurologia”, i mocie anong? Trefiol choby na lostuda na gryfno dochtorka. Ta mu sie kozala zicnonc na taki skorzanny hoker, wybadala co i jak, i zacyno:
– Panie Pytel, pedzom mi Loni – a pokazuje mu apluzina – co Loni sam widzom ?
– Ano, dochtorko – pado Ecik to je jedyn cycek babski.
– Hm, ... a terozki coscie panie Pytel dozdrzili? – pyto sie ta dochtorka i pokazuje mu gryfno, zowcito birna.
– Tyz babski cycek – pado colkiym na richtik Ecik – tela co deczko inkszy.
Dochtorka sie tak zdziebko zganbiola, lica ji sie zacerwiyniyli, filuje tak naobkolo po tyj izbie i loroz pokazuje Ecikowi telki epny weker, kiery tyczol we winklu tyj izby, ze srogim cajgrym, kiery tam a nazod sie kolybol.
– Mogom mi Loni pedziec co to jejim sie spomino?
Ecik luknol ze zadku, kuknol z przodku, robi sie cerwiony na pysku i tak colkiym po cichusku – a ciyngiym sie gawcy na tyn pyndel lod zygara, kiery kiwo sie roz w lewo, roz we prawo – kiwo gowom nikiej tyn pyndel... i kus-kus, kus-kus, kus-kus, tak choby kuskowol dwa babskie cycki.
Tak mi sie jakosik markotno i jankornie zrobiolo, kiej ze ranca niy slysza larma wszyjskich bajtli na naszym szulplacu, kole mojij siedymnostki. Tak po prowdzie, jesce tam jakiesik dziecka fyrtajom tela, co to som te polkolonie. Jo tyz za bajtla deptol na te polkolonie aze do Lipin, kaj nasza somsiodka, staro Babralka bola prowajderkom, kiyrownickom. Nale, to byli downe czasy a terozki, skuli feryji dziecek spomniala mi sie jedna gyszichta starego Karlika z Kocyndra, a kiero mi gynal sam terozki klapuje, i jo jom byda rzondziol tak, jakech jom spamiyntol. I coby mi sam zodyn niy przeciepowol, izech cosik przelonacol lebo zwekslowol na inksze. Malo kiere dziecka terozki poradzom uwidziec konia we miescie (niy godom lo tych, kiere tresiyrujom kajsik na olympiadzie lebo kaj indzij. Downij we Chorzowie to konie miol i stary Ceglarski, i Weindlich i jesce jedyn istny, tyz stary Sadowski. Prziszlo lato i rechtory, kierym sie juz niy kcialo za tela tych dziecek mierzowac, wypokopiali roztomajte telkie zadania do dom, we kierych dziecka musieli naszkryflac wszyjsko co spokopiyli bez colki rok. Jedyn rechtor we mojij siedymnostce prziszol na te idy coby dzieckom kozas naszkryflac wszyjsko co wiedzom lo KONIU. Jedyn snich Edek Ceglarski naszkryflol tak:
„Kon to jes gadzina domowo nikiej gans, kokot, briwa lebo wancka cy ploszczyca. Tela, co terozki malo fto mo konia we chalupie nesci tyn istny jes kuczerym lebo formonym nikiej moj faterek jejigo somsiodka, staro Gabryska (miala ci gryfny lajchynwagyn i styry corne konie). Kon to jes przidajno gadzina bo dowo cowiekowi gelt, chocia ci mlyka niy dowo. Kon jes dugi i na samym przodku mo gowa, znacy konski leb tela, co niy telko srogo nikiej tyn nasz jedyj posel, kierego Rosynant mianujom. Na lebie po lobuch zajtach mo tyn kon slypia, kiere tak by tak som slepe, skiz tego, co kozdy kon pociongowy mo na slypiach skorzanne bryle coby niy kukol na wszyjskie zajty. Beztoz tyz telki kon gynal dobrze niy widzi i ze przodku i ze zadku. Niy mo tyz kon na lebie kudlow ino na gyniku i skuli tego jes inkszy lod cowieka, kiery abo mo wosy (to baby) a jejich tyz niy mo nikiej nasz kamrat Antek. Kon mo zymbole i niy musi miec gybisu nikiej cowiek. I po tych zymbolach idzie poznac jaki tyz lon jes stary.
Kon mo na wiyrchu pukel, kiery sie wlece bez jejigo colkigo lod leba aze do rzici, a jes ci to skuli tego coby ludzie mogli na niym rajtowac. Tyn pukel jes zawdy festelnie chudy i koscity, i skuli tego trza mu zawdy na pukel wrajzic rubo deka lebo gryfny zatel, coby tyn rajter niy rozpuknol sie na poly, coby sie niy lozerznol na poly bez rzic. Tyn som kon mo na kozdyj zajcie jedna szlapa, do kupy styry ze kierych zawdy jedna jes popsowano. Zadniom szlapom kon swito i trza festelnie dowac pozor, kiej sie stanie cowiek lod niego ze zadku, bo te switniyncie jes ci festelnie niyzdrowe. Na samym juzas zadku kon mo logon, znacy chwost lebo pimpel ze kierego za starego piyrwyj bajstlowali madrace lebo pyndzle. Tym troldlym, szwancym kon moge na wszyjskie zajty fajtac lebo loganiac masary i inksze inzekty. I kiejby to tak terozki do kupy posklodac, to miyndzy tym logonym a lebom jes ci colki tyn kon. Mo lon jesce po lobuch zajtach ziobra (niy, niy, niy tyn minister !), kierych tak na isto niy moge uwidziec (mo te klapy na slypiach) bo kiejby te ziobra uwidziol to pewnikiym by umrzitnol ze utropy, ize jes telki chuderlok, telki szpiterlok.
Ze konia masorze, dobre masorze robiom roztomajte wusztliki nale niy ze tych na kierych sie rajtuje, bo wtynczos te miynso jes festelnie twarde i ino te ze tymi szagimi slypiami rznyli je i melali na „tatary”. Terozki ino te, kiere sie juz we Polsce mocka nachabiyli i grajom za milijonerow i roztomajtych „biznesmynow” poradzom sie lajstnoc jakigosik konia i udowac co na niym rajtujom. Inksze to sie lajstnom jakiesik gryfne altoki, telkie „maybachy” lebo jesce co i ino familijo udowo, co flyjguje te gryfne konie. I na lostatek. Jes kon chop i kon baba, kiero sie mianuje kobyla lebo skapa. Zmiarkowac fto jes fto za tela niy idzie, bo kobyly kiecek nie majom. Kon wecko trowa, lobiyli lebo siecka i to niy ta, kiero niyftore nasze angyjbery ze Wiejskij majom we palicach. Tela co konie ani piwa, ani gorzolki niy slepiom i lo tela som mondrzyjsze lod niyftorych ludzi. Cytac konie tyz niy poradzom, tak nikiej niyftore nasze mondroki a to skuli tego co niy muszom deptac do szuli. I chocia nasze niyftore (na tajnych komplytach) mozno i matura sie lajstli to zolwizol kon jes na isto mondrzyjszym stworzyniym lod niyftorych ludzi, lod niyftorych mojich kamratow.”
Lato, lato ... i downiyjszo gryfno spiywka do kieryj sztrofki naszkryflol telki nasz poyta Ludwik Jerz Kern:
„Juz za pare dni, za dni pare,
Wezmiesz plecak swoj i gitare,
Pozegnania kilka slow,
Pitagoras, badzcie zdrow,
Do widzenia wam, canto cantare.
Lato, lato, lato czeka,
Razem z latem czeka rzeka,
Razem z rzeka czeka las,
A tam ciagle nie ma nas.
Lato, lato, nie placz czasem,
Czekaj z rzeka, czekaj z lasem,
W lesie schowaj dla nas chlodny cien,
Przyjedziemy lada dzien.”
Skukej lato tyn gryfny dziyn, aze sie tam przikwanckomy. Jo pewnikiym latos niy, bo niy idzie mojij Swiekry kajsik tam na wywczasy wykludzic a ... i sam u nos we Chorzowie, sam u mie na Pniokach tyz jes gryfnie a co mozno kiejsik indzij jesce byda rzondziol. Zdowalo sie co lipiec to telki – jak to mondroki godajom – „sezon ogorkowy” we kierym sie ino ta szlanga we Loch Ness pokazuje. A sam u nos jes lepszyjszy stroszek, i to we syjmie, kiery ciyngiym cosik wynokwio i terozki lobrozki we tym jejigo ministyrstwie sciepuje ze scianow. Nale, to juzas jes polityka, to mozno dom sie pokoj i rzykna to, coch kajsik lod kamratow uslyszol. Niy miarkuja ezli to jes prowda, nale bolo tak: konkurs na nojgryfniyjszo dziolcha we Polsce. Styry eliminacje regionalne i na lostatnich, we jednyj wsi (niy byda godol we ftoryj), kajsik kole Stowiecina te colkie „jury” loglondo jedna dziolcha, drugo i loroz wlazujom Begerka ze Hojarskom !!!
– A wy tyz do tego konkursu na nojgryfniyjszo dziolcha ???
– Ja, my tyz ... nos sam „desygnowala” naszo partjo i muszymy wygrac, pra ???
I tak ci sie u nos to mele, kolybie i jes corozki wicnij sam we Polsce. Idzie sam jesce pedziec cosik telkigo; mozno niy pedziec a spytac sie:
We cym jes inkszo drugo Rzeczpospolito lod tyj terozniyjszyj szczwortyj ?
– Ano, za drugij Rzeczpospolityj nasz rzond bol we Londynie a colki norod we Polsce. A terozki, za szczwortyj Rzeczpospolityj ... rzond ze Giertychym jes we Polsce, nale za to norod jes we Anglii za rabotom !!!
No, to mozno ku tymu jesce jedyn fal, mozno jesce jedne. Starzik godo do sosioda:
– Jedyn moj synek poszol na urzyndy. Drugi synek poszol we downiyjsze „aparaty partyjne” a trzeci jes juz pralatym.
– No, i ?– pyto sie somsiod.
– Ano, nic, mom dobro zupka sam ze tyj lopiyki spolycznyj, pra?
Spomniolech na napoczniynciu lo Majorce. Mozno lo tym pogodomy niyskorzij, mozno dziepiyro za tydziyn. I na dzisioj to by bolo na tyla a berol, lozprawiol i wynokwiol przi tyj hicy

Ojgyn z Pniokow