Chnet do szuli / na 02 wrzesnia 2006r
Ojgyn z Pniokow 02.09.2006

No, toz momy juz za dwa dni napoczniyncie nowygo roku szkolnygo. Niy, niy jo ino te wszyjskie bajtle, spikole, miglance, modzioki, dziolchy i synki, kierym juz tyz pewnikiym ckni sie na placu kole familika, kaj jedne, te, kiere majom fest pijynznych lojcow i ciyngiym lozprawiajom lo gryfnych wywczasach kajsik we gorkich krajach a te, kiere musieli lostac sam u nos, to ino ze zowisciom i polnom rziciom lutosci suchajom. Wszyjskie idom loroz we pyndzialek do szuli i tela.
I sam mi sie terozki spomniol jedyn wic festelnie ze szulom skuplowany (moznoch go juz sam godol, nale to jes pewnikiym ta sklerolza):
Piyrszy dziyn nowygo roku szkolnygo we szuli, we mojij „siedymnostce” i jedna gryfno rechtorka lod polskigo pyto sie telkigo miglanca:
– Hanysku, a czamu ty dzisioj, we tyn piyrszy dziyn prziszoles lo tela za niyskoro?
– Ano, wiedzom loni, pani rechtorko, to skuli tego, co kole naszego konzomu sam na Krojcce jakosik starecka zapodziola, straciyla colkie piyncdziesiont zlociokow.
– Aha, miarkuja, tos ty pewnikiym spomoges ji za tym sznupac, ja ?
– Niy, niy ! Jozech stol na tych pijondzach aze lona sie polazla dalszij.
Szula, szkola, jedne dziecka lebo modzioki deptajom ze frojdom juzas inksze bez uciychy, i to niy ino skuli musu naumiynia sie cosik nale skuli tego, co niy zawdy sie zwiedzom cosik mondrygo, niy zawdy trefiom na telkigo rechtora, kiery na isto poradzi gyszpant godac, wszyjsko jak przinolezi tuplikowac, rozrzondzac. I blank roztomajcie ci to we kozdyj jednyj szuli jes. Na przimier: kajsik zech wynuchtol telkie gryfne sztrofki, kiere naszkryflol ci bol ... Eduard Einstein (ja, ja synek tego Einsteina, tego Alberta Einsteina lod tyj atombomby, a tak na isto lod tyj „teorii wzglednosci), kiej tyn synek bol jesce we gimplu, we gymnazjom:

„Od wysilku puchna glowy
Nie przyjmuja tresci nowych
Stado czeka, wykonczone,
na konczacy lekcje dzwonek.
Tylko pasterz tego stada,
ciagle gada, gada, gada.”

I niy metlac mi sam tego ze sztrofkami Stanislawa Wyspianskiego, kiery we „Weselu” tyz naszkryflol (godala to ta colko Radczyni do Pana Mlodego):
”Ach, pan gada, gada, gada ...”.
Bo fto by sam jesce terozki ze modziokow przi tych wszyjskich komputrach, komorkach miol czos, rod by miol i uciycha czytac (i spokopic) jakisik tam jesce polskich poytow, kiej we szuli, do kozdygo przydmiotu idzie nojnsc jakisik „bryk” – nikiej to terozki terozki na to szkolorze godajom – jakosik „scionga” coby ino nic niy czytac? Bezmac we telewizyji fonguje telko srogo akcjo: „Wszyjskie cytajom jejim dzieckom”! Nale, kierym ? Tym maluskim, co jesce niy poradzom godac i niy miarkujom co jejim mamulka (bo tatulek niy mo blank gowy do tego i czasu) przed snikiym cyto ? Abo tym srogszym, kierzy poradzom pedziec lojcom :
– A ustoncie sam fandzolic, bo leci gryfny film we telewizyji ? A i moja kamratka lebo kamrat niy poradzi sie mie doczkac na tym „czacie” na tym „gadulstwie (jak godo synek mojij somsiodki), na tym GG lebo SKYP-ie.
Niy wiym, niy poradza tego spokopic. Jedne, co sam terozki juz miarkuja, to jes to, ize dziecka majom blank co inkszego we palicy nikiej my mieli jakiesik poradziesiont lot tymu nazod. Cy to jes niyrichtik? Cy to jes dobrze? – niy byda sam tego do imyntu tuplikowol. Tela, co juz we pyndzialek dziecka tyrajom do szuli. Tak po prowdzie, to tyn loswiatowy Rosynant gyszynknol dzieckom jesce trzi dni laby, kiero tak by tak jes juz zbyto. I sam mi sie spomniol jesce jedyn fal.
Rechtor we szuli na rachonkach zawolol do tabulki na pojstrzodek klasy jednygo telkigo srogigo wigyjca.
– Suchej synek pozornie, dom ci telkie zadanie: cug jedzie ze banhowu A aze do banhowu B ze wartkosciom sto kilomyjtrow na godzina ...
– A to jo juz miarkuja jakie bydzie pytani – godo tyn miglanc.
– Ja, a jake to bydzie pytani ?
– Ano, co ci sie skorzij lozleci: wagony lebo glajzy ???
I cosik jesce telkigo skuplowanego ze szulom nale mozno mynij szpasownego: Przilazuje na torg jedna telko gryjfini, telko, Wiycie telko co to „a”, „e” i inksze tam mecyje, i pyto sie jednygo handlyrza:
– A te gruszki , prosze pana, to dojrzale, co”
– A zdrzale, zdrzale, przeca widac niy?
– A gdzie swiadectwo dojrzalosci, co? – pyto sie dalszij ta angyjbera.
– Paniczko, cozescie to ze kachloka na palica slecieli? Jezech to sam na torgu jakisik Giertych lebo co?
A terozki tyz cosik ze szulom skuplowane. Bezmac niyftore srogie ci angyjbery i klukszajsry ze Krakowa kcom lobalic dynkmal jednygo zacnygo chopa (zacnygo? dlo nich cheba niy?) Tadeusza Boy’a Zelenskiego. Idzie lo to, co lon i jejigo szkryflanie niy klapuje do terozki tego „wychowanio obywatelskigo”, do tyj nowyj panagiertychowskij szuli. Bo przeca jak te modzioki majom miec tych wszyjskich na wiyrchu we zocy, kiej na polskim rechtor jejim by cytol blank niy kosciylne sztrofki tego Boy’a. Choby ino telkie (musza tyz dowac pozor coby mie we romach tyj naszyj polskij „tolyrancji” ftosik sam niy przeciep, ize charkom na swiyntosci), kiere bol ci Lon naszkryflol we telkim rzykaniu „estety” juz we 1910 roku. Wybrolech sam ino zdziebko ze tego colkigo rzykanio, bo mi sie festelnie te sztrofecki widzom, setnie je mom rod, chociach zdziebko snich urznol :

Nim sie dowiesz, co potrzeba
O proporcji i o formie,
Spadasz na swiat prosto z nieba
W gotowiutkim uniformie.
Jakie system ten ma skutki,
Co wyrasta z tego dalej,
Powiedzmy to bez ogrodki,
Widac – chocby po tej sali.

Ta gladziutka jest jak chlopak,
Druga znowu – istna kukla,
Tamta wszystko ma na opak,
Tu jest wklesla, tam wypukla.
Caly wyrob, bierz go czarci,
Ma fuszerki wszystkie cechy,
Widac – wiecejsmy nie warci
Za paskudne nasze grzechy.
Z byle gliny, choc z zakalcem,
Lepi Stworca ludzki potwor,
Potem, od niechcenia palcem
Machnie jeden, drugi otwor,
Zesztrychuje z gory na dol,
Przyklepie cie po ciemieniu
I – marsz na ten ziemski padol
Sluzyc swemu przeznaczeniu.
No, telkich, i jesce inkszych sztrofek tego bezboznika Zelenskiego, to na isto niy idzie we szuli uczyc. Wazniyjsze jes przeca „wychowanie obywatelskie” i blank nowo, potajlowano na dwie zajty – Historia Polski, bez srogie „H”, prowda?
I sam gynal mi sztimuje to, co kiejsik pedziol jedyn festelny mondrok:
„A lon sie ucy i ucy, i ciyngiym jes corozki barzij iptowaty nizli colki rest ludzi.”
A mie kozdy rok, kiej napoczyno sie szkola, kiej gawca tak, kukom na ta moja siedymnostka spominajom sie mode lata, kiej jo som do tyj szuli deptol. Wiycie, tego niy idzie ze filipa, ze pamiynci blank wyciepnonc. cowiek przepomni drugda i piyrszo libsta, i piyrszy sznaps lebo piyrsze dni we robocie, we werku nale, piyrszyj szuli zaiste niy. Jak kiejsik szkryflol jedyn samtyjszy nasz Chorzowiok Jerzy Kurek: „...od szkoly czlowiek w gruncie rzeczy nigdy do konca nie odchodzi. Staje sie juz na zawsze jej czescia i jej swiadectwem. Z uplywem lat, wraz z przemijaniem, najchetniej wolelibysmy zawrocic czas, znalezc sie jeszcze raz w swiecie dziecinstwa, mlodosci. Wtedy szkola stale sie rajem utraconym ...”
I to jes na isto prowda. Jo tyz ciyngiym mom przed slypioma tyn piyrszy dziyn we tyj mojij szuli. Moznoch sam juz lo tym kiejsik szkryflol, nale jesce roz to przipomna, bo te moje slowecka wciepli terozki do telkij gryfnyj ksionzki, do telkij „Monografii Szkoly Podstawowej nr 17 w Chorzowie”. Miarkujecie, co jo juzas dzisioj robia srogi szpagat miyndzy naszom godkom a tym richticznym „jezykiem polskim”, kierym musiol cowiek bez colkie zycie, lod podstawowyj szule godac. W tyj ksionzce naszkryflolech cosik telkigo:
„No, toz slecialo juz wiyncyj nizli piyncdziesiont lot kiej zech piyrszy rolz poszol do szkoly, do tyj naszyj siedymnostki. Bol ci to – gynal bocza – pyndzialek piyncdziesiontego drugigo roku. Trzimolech sie jednom gracom mojij Mamulki a we drugij miolech srogo, wielgachno tyta lod Frackowiaka ze Krzizowyj. Wszyjskie my bajtle wysztiglowane choby we niydziela, kudly ulizane chocia i tak styrceli nikiej przodzij, jesce we lochronce tela, ize piyrszy rolz loberzniynte bez golaca a niy – jak zawdy – bez Mamulka lebo Starka. I blank niy wiedziolech co mie tam we tyj szkole trefi tela, co nojwazniyjsze to dlo mie bolo ino to, co tyz Mamulka wetkali do tyj srogij farbistyj tyty? I kiej piyrszy rolz bydymy ze tego nowygo slabikorza, „elementarza” cosik cytac ?
Nale, wszyjskie my nojprzodzij niy poradziyli sie doczkac kiej zaglingo tyn piyrsz dzwonek. No, i zaglingala gloka, a do klasy wloz telki maluski rechtor, kiery sie Ryszard Depta mianowol. Dlo nos, bajtli siedmiolytnich to bol nikiej nasz Starzik i tela ze tyj piyrszyj sztondy bocza, ize miol ci diosecko cerwiony kichol, kiery ciyngiym lobciyrol sznuptychlom srogom choby deka na starcynnym wertiko. Pora kwilek zetrwalo kiej colko naszo czelodka zrobiola sie blank cicho, i kiej tyn nasz – terozki wychowawca – napocznol godac. Niy za fest my to jesce wiedzieli, nale my culi, ize we naszym zywobyciu napoczlo sie cosik na isto waznygo, cosik co terozki bez pora lot bydzie szlo snami podwiyl my niy dojndymy aze do siodmyj klasy. Tego my sie jesce niy poradziyli tak po prowdzie wystawic. Przeca my same mieli dziepiyro siedym lot a sam ci nos czekalo jesce siedym lot, pokiel sie ta naszo nowo szkola niy skoncy, kiej my niy bydymy na tela srogie coby juz blank we krotkich galotkach niy tyrac ino loblyc piyrsze duge galoty choby nasze lojce lebo starziki. No, a niyskorzij trza sie bolo tom tytom poasic. Jedna Starka wtyknyla do kabzi jakiesik piync zlociokow, telkich bronotnych, papiyrzannych a drugo juzas jakosik szekulada lebo apluzina dala. I jesce na lostatek, przed, choby niydziylnym, lobiadym poszli my ze Mamulkom do tego samygo Frackowiaka na srogie, nale to richtik srogie lody.”
Telki bol tyn moj piyrszy rolz we szuli. Bolo ci to piynciesiont styry lata tymu nazod a zdo sie, co to bolo wczorej. I tyz ze srogom zowisciom byda kukol z lokna lebo stana sie kole szkolnygo logrodzyni na tych bajtli, na tych spikoli, kiere dziepiyro piyrszy rolz deptajom do tyj szuli i na tych dlo kierych bydzie to juz lostatni rok we tyj mojij „siedymnostce”. Nojbarzij to mi zowisciol tyj szuli (a isto ino tyj mojij tyty?) moj bracik. Bez te piyrsze dwa-trzi tydnie mojigo deptanio do tyj szuli moj bracik tak jamrowol, tak wajol, tela kwuczol, ize tyz kce pojnsc do tyj szkoly, ize juz Mamulka niy szczimali i we jedyn dziyn loblykli go gryfnie i nos lobuch zawiydli wroz do szuli. Rechtor Depta dol zwol coby moj bracik zicnol sie we lostatnij bance i ino przikozol mu coby niy szterowol. Jesce wtynczos, za tego loszkliwca Bieruta wszyjskie, kiere deptali do lochronki (zodnyj tam telkij „zerowki” ino richticznyj szkolki) erbli na lostatek, na fajrant wszyjskie ksionzki do piyrszyj klasy ze tym wywolanym slabikorzym, „elemyntorzym” Falskigo. A ize Mamulka juz skorzij kupiyli tyn slabikorz, lostol drugi dlo bracika. Bracikowi tak ci sie we tyj szuli fest widzialo, ize rok niyskorzij (a miol wtynczos dziepiyro szejsc lot) napocznol tyz do tyj naszyj „siedymnostki” trajtac do piyrszyj klasy. Nale, wteda jimu sie juzas setnie mierzlo zw swojimi kamratami, bo juz sie mocka naumiol wtynczos, kiej poszol symnom do kupy do tyj piyrszyj klasy. Nale, to juz jes inkszo pora galot i niy byda sam tego barzij eklerowol. Lepszij bydzie kiej spomna sam naszego downiyjszego kapelonka, kiery sie Wala mianowol, i kiery uczol nos katyjmusu. Ja, ja po piyncdziesiontym szostym roku bol katyjmus we szkole, chocia terozki niyftore mondroki, niykiere angyjbery godajom blank cosik inkszego. Godol ci nom na tym katyjmusie tyn szykowny kapelonek lo tym colkim grzychu piyrworodnym. Mozno kciol nom tak jakosik napocznonc tuplikowac te wszyjskie babsko-chopskie „sprawy” chocia jesce wteda niy godalo sie promp lo tym „zeksie” i niy bolo tego wystudiyrowanego „wychowanio w rodzinie”. Spytol ci mie sie kiejsik – a bolech ci zawdy klugszajser i gizdok – ezli miarkuja jaki ci to grzych popelniol Jadam we raju? No, to jo mu na to:
– Jadam weckol jedna ponka, kiero mu dala ta colko Yjwa.
– No, dobrze – pado kapelonek. – Nale jako to tyz sztrofa dosto Jadam za tyn „piyrworodny” grzych?
– Ano ... pewnikiym musiol sie cheba lozynic, niyprowda prosza ksiyndza?
No, toz mozno jesce jedyn wic ze tyj samyj zorty: Pytol sie roz kapelonek dziecek na katyjmusie co tyz moge byc gorszyjszego lod dziobla?
– Ja, jo wiym – rzondzi jedyn telki najduch.
– No, to co jes gorszyjszygo lod tego dziobla?
– A, to jes snadno ino baba ! – godo tyn maluski loszkliwiec.
– A to po jakiymu ? – dziwuje sie kapelonek. – A dyc synek jak baba moge byc gorszyjszo lod dziobla
– Ano, to jes tak – pado na to tyn gizdok. – Moj starszyjszy bracik ciyngiym ci przilazowol do dom naprany, podwiyl mu mamulka niy pedzieli, coby go yntlich diosi wziyni!
– Nale, kaj tu jes ta baba? – niy dowo pokoj tyn kapelonek.
– No a przecamc. Kiej juz wszyjscy mieli go polno rzic to wiycie fto go sie wzion? Wziyna sie go jedna baba ze drugigo familoka !!!
A terozki na som fajrant wciepna jesce sam lostatnio sztrofka ze tego rzykanio pona Zelenskigo :

Niechaj matron naszych biusty,
Polskiego domu dostatek,
Zamiast ksztaltow glorii tlustej
Beda jak lilii platek;
A cnota dziewic niewinnych,
O, spraw to, panie nad pany,
Niech ma, zamiast wszystkich innych,
Zapach esencji rozanej ...

I tego Wom, no mozno niy wszyjskim, nale modziokom, winszuja na tyn nowy rok szkolny.
Pewnikiym niyftory sie sam terozki dziwuje, ize jo tela roztomajtych sztrofek, i to cejca roztomajtych poytow, poradza sam naspamiync naszkryflac. Ja, nalech jo miol i we mojij „siedymnostce”, i we licyjom, i we technikum festelnie mondrych rechtorow lod polskigo. Zodyn wtynczos niy bajstlowol, niy ekszperimyntowol przi tych naszych tamesznych „pragramach szkolnych”, i to niy ino ze polskigo, nale i ze historii tyz. Musieli my, szkolorze aji mocka czytac a niy ino kukac na polskie filmy, kiere nakrynciyli na tych ksionzkach. Beztoz mocka nom gryfnych rzecy do dzisioj we palicach lostali. I terozki jesce jedyn fal: dyrechtor szuli kce uholkac jednego modzioka, kiery – nikiej ta lod tych „kurwikow” – mo zdowac ta colko moderno matura.
–Niy trop sie synek, niy starej. Jo jednego telkigo znol, co niy zdol tyj „matury” a terozki lostol ci szykownym ministrym !!!
I to by dzisioj bolo na tela a berol i wynokwiol, nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow