Juz podzim! / na 23 wrzesnia 2006r
Ojgyn z Pniokow 23.09.2006

No, toz momy juz podzim, przikwanckala sie ku no jesiyn. To tyz som gryfne i festnie szykowne miesionce, chocia juz telkie barzij jankorne, bez tyj przodzij wiesiynnyj uciychy. Nale, lo tym mozno kiejsik indzij a terozki musza sam rzondzic cosik inkszego. Bez tyn colki „internyt” spomniol mi sam jedyn kamrat telko moja (i niy ino moja) gyszichta, kieroch juz downo, downo tymu rzondziol we konskach, a kiero tak na isto jes sknoltlowano ze tym, coch dwa tydnie tymu nazod lozprawiol. Wol niy wol byda terozki berol lo tym, jak ci niy byc istym soroniym na wiesieli. Nale, jadymy podle raje:
Wiesieli i pochowek to som dwie zajty chopskigo (to wiyncyj!) i babskigo (to juz mynij!) zywota. I skuli tego musicie zawdy dowac gynal miarkowac, ize:
– Na weselu baba mo szlajer (coby ji mitesrow na fresie, swidratych slypiow i puklatego kichola niy bolo widac ) i na pogrzybie tyz mo szlajer (coby kozdy myslol, ize lona slimto, kiej tak na isto to sie chichro, ize sie slimoka pozbola); inksze som ino farby szlajerow, chocia to terozki roztomajcie bywo.
– Na pogrzybie to sie dowo do beku zarozki a na weselu ... dziepiyro na bezrok (chocia som telkie boroki, kiere slimtajom juz na drugi dziyn, kiej ino przijndom do sia, kiej do imyntu wytrzyzbiyjom).
Tu musza wciepnonc konsek lo tym slimtaniu, bo to ci sie przidarzilo richtik u nos na Pniokach. Bol srogi pogrzyb Hanzlika Szwaje, hajera ze Barborki (robiol na „Marynie”) kaj ci go bez szychta wongiel przisul. Na pogrzyb przijnszli wszyjskie jejigo kamraty tela, ize Jozek lod Gmyrcynyj prziklechtol sie ze swojom starom. I lona ci tyz nojbarzij na tym smyntorzu becala, slimtala choby ji fto nafolowany ze portmanyj ze taski pichnol.
– A coz ty tak slimtosz Erna? – pado Jozik. Stalo ci sie co?
– A toc, ize sie stalo – pado Erna. – Tys to zawdy bol zawalac. Kiejbys sie ty ze szychtom sniym niy zwekslowol, to jo by dzisioj nowy pelcmantel miala za te ubezpiecynie lod niyszczysnygo cufalu na grubie. A tak to mom psinco!
Nale mialo byc lo weselu i lo tym jak niy lostac za soronia, kiery na weselu slimto i jamruje a na pogrzybie toby ino tancowol. I jesce tela – co juz ci bol downo tymu szkryflol Stanislaw Ligon, Karlik ze Kocyndra – trza festelnie dowac pozor bo ludzie fajrujom rolz, ino we wesele, chocia tak po prowdzie to przi szajdongu wiyncyj uciechy mo i baba, i chop a ... fajeru niy machlujom. Po jakiymu? Som tego terozki niy poradza zmiarkowac.
No, toz suchejcie i dowejcie pozor, bo to co terozki rzykna to je choby nociostek do pecynka chlyba i ze bele jakijsik gymby tego sie niy dowiycie!!!
Przi wydowaniu sie, zyniaczce ezli lobabiyniu (niyftorzy tak ci to mianujom) nojwazniyjsze jes kimsis to tam na tym fajerze cowiek jes. Inakszij, kiej sie jes zyniolym, inakszij kiej drozbom, inakszij kiej ino familijantym, weselniokiym, kamratym lod chopa (niy dej Ponboczku, ize lod panny modyj!) abo telkim co sie ino wryl na krziwy pychol na tyn fajer. Lo muzykantach, dmuchoczach, kelnerach, tych co knipsujom, szoferach i niypytanych chacharach ze siyni niy godom.
Nojgorzij to mo chop, kiery sie bydzie zyniol, kierymu juz lod proga niyftore spiywajom:
„Bele momy ziyncia, bele momy ziyncia,
Co nom bydzie pranie prol !”
Badnijcie telkigo boroka. Styrcy choby kryka w kiblu, dyrgoce, blady loszkubek i ze trzitydniowom szkocinom na fresie (bo tak ci terozki je we modzie i jego Yma tyz mu niy dala gymby logolic), we nowym, piyrszym lod komuniji, czornym ancugu, scisniynty, skrymplowany westom, ze zaknoltlowanym szlipsym pod karkiym, we nowych lakszulach za knap (bo telkie ino dostol po szwagrze) i kierymu terozki dziepiyro sie spomniala starzikowo powiarka, ize jak fto sie kce piwa szluknonc, to niy musi zarozki colkigo kupnego browaru sie lajstnonc.
No, toz styrcy choby leber i ani gracy niy moge do kabzy wrajzic, bo jesce by mu fto pedziol, ize wiesieli to niy gracka we cymbergaja. Zakurzic sie tyz niy moge, bo juz ta jejigo Yma gawcy coby sie dziury niy wypolol (mozno i ancug mo na borg) abo niy miol smrodlawygo dychu kiej bydzie musiol (!) kusika dac swojij babeczce, kiej farorz wtyknie mu tyn ring na palcysko. I ani sie piwa szluknonc tyz niy poradzi, chocia po po wczorejszym kawalerskim wyglondol jak pomamlany kanold, lynzyk miol choby zola a gowa nikiej kastrol na pranie. A naobkolo styrcom wszyjskie somsiodki, wszyjskie klafty, kamraty-klachoce, kiere sie przijnszli pogawcyc na tego slimoka, kiery sie biere ta krapyka za baba, choby naobkolo we familoku niy bolo inkszyj, gryfniyjszyj. I chocia to niy naskwol nale kozdy tak szeredzi, coby wszyjskie gynal slyszeli co sie lo modym zyniolu i jejigo freli godo. I niy ma sie co dziwac, kiej niyjedyn jesce lod zokrystii poradzi pitnonc na lostuda szwigerfatrom, kierzy sie juz radowali, ize yntlich ta swoja pokraka sie ze chalpy pozbyli (cheba, ize majom zlociokow colko kupa, nale to juz jes inkszo pora galot). Tu mi sie spomniol Adik lod Gerliszki, kiery niy poradziol sciyrpiec tyj colkij szpicatyj godki i dziyn przodzij jak wylazowol na kawalerskie to pedziol bol:
– Ida terozki fort, a kiejbych jutro do kosciola prziszol za niyskoro to mogecie napocznonc wszyjsko bezymie!!!
A ludzie poradzom byc loszkliwe. I tak dopolic jak malo fto. Przecamc wszyjsko co przi telkim cyrkusie godajom to tak choby fto drzizga za pazursko wrajziol.
– Kuknijcie, jake to sniego borajstwo, telki mlycok a juz sie musi zynic. Mozno co napochol, chocia tego po modyj niy widac – godo jedna klafta.
– A puklaty sie jakisik zrobiol chocia sniego zawdy bol smierdzirobotka – pado inkszo, kiero kiej sie ino wydala, i tak sie zodnyj roboty niy chyciyla, skuli tego, ize chop je na tela gupi i moze beztoz bakac jak yjzel.
I bydom tak dalszij godac lo cerwonyj fresie, lo perkatym kicholu, lo tym ize kromfleki modo pani mo krziwe ( a mozno niy kromfleki ino szlapy?), lo wianie, kiere mody erbnie (abo i niy). Bydom lozprawiac roztomajte wice, a to, ize kiej fto sie lajstnie cielno kalymba to i cieliczek je jejigo, a to, ize we jejij antryju cizba bola na lodwieczerz karlusow aze do wczorej, a to, ize modo je za spasno, a to, ize za fest szlang, i telkie tam roztoliczne gupoty jak zawdy, kiej zowistniki sie slezom do kupy.
Terozki lojce, abo jak to godajom: szwigerfatry lebo swiekry. Lojciec lod modygo zyniola to mo ino dowac pozor coby gorzoly styklo aze na trzeci dziyn, bo wteda ino dziepiyro, mody sie bydzie mog do porzondku szluknonc, kiej sie kapnie co za gupota zmachlowol. I niy mo kukac do izby kaj sie modo przeblyko coby ujzdrzic ezli mo wszyjsko co chopowi do dobrygo zycio trza.
Zasik lojce lod modyj pani niy mogom pokazowac, ize yntlich utropa ze dziolchom majom zbyte, ize niy bydom musieli dowac pozor kaj lona ci sie na lodwieczerz smyko, wiela karlusow godo do sia „szwager”, abo coby przed slubym nic niy napochala, niy nagoniyla, a kiej juz, to coby sie tyn gupi lochyntol, kiery sie jom weznie, niy kapnol. Loni tyz tyn colki teroz fajer muszom do lostatka zmachlowac i festelnie dowac pozor, coby wszyjskie weselniki swoji gyszynki dali a do kabzow tajlow ze alsztojeru niy tkali. Bo kiej juz ze cerom majom pokoj to mogom sie spomniec kiej same sie zyniyli.
– Wiysz Antoniczku, za miesionc bydzie dwadziyscia piync lot kiejech sie cia wziyna za chopa – pado tako jedna istno do swojigo chopa przi wiesieli cery. – A mozno my by tak jakigosik wieprzka zatrzasli i wusztu narobiyli, co?
– A dejzysz ty pokoj – pado na to jeji chop. – A dyc co tyn kormik je tymu winiyn coch jo sie ze cia lozyniol?
No i tyz lojce ze lobioch zajtow muszom dowac pozor coby za tela niy lozprawiac roztomajtych wicow, bo bez tela lot to loni barzij ino swinskie szpasy poradzom. Lod lozprawianio wicow, lod bloznow je telki wigyjc, kiery gynal wiy co i jak we dobryj asiscie pedziec.
Terozki familijo, byzuchanty, napytane i te co pieron wiy jak sie sam znojdli na tym wiesieli. Wiesieli to je fajer, za kiery modzi muszom bulic, a niy tref w szynku na Polnyj lebo u Pyjtra, kaj idzie deczko poszkacic.
Do kosciola trza sie przikwanckac, bo terozki kozdy mo jakosik „widyjo kamera”, kierom wszyjsko knipsuje, a nojbarzij tyn fal, kiej wszyjskie we kosciele dowajom gyszynki. Bo terozki je telko moda co i gyszynki musi farorz popyrskac. A na „widyjo” blank gynal idzie ujzdrzic fto i co dowo cheba, ize to je zalakowany kuwert (a to zolwizol sie idzie kapnonc fto i jako dol).
Jak juz sam miano pokazuje to je wiesieli, weselisko i na tyn fajer majom przilazowac ino telkie, kierym je wesolo, szpasnie, wigyjcnie, szpasobliwie, kiere poradzom sie jesce chichrac, choby jejim ze zowisci leberka mieli puknonc choby krupnioki. Zowisc to je nojgorszo choroba. A trza ci wiedziec, ize przi telkim fajerze jak wiesieli to niy ma co zowiscic. Bo tyn co sie zyni, niy bydzie sie miol yntlich lepszij nizli my, jimu staro tyz do wycwika i to mozno zarozki juz na drugi dzien. Jak niy modo pani, to na isto swiekra juz do pozor coby mody pon niy miol nic do smiychu. A podwiyl co, wszyjskie bydom udowac, ize jejim sie wszyjsko podobo, torta je swiyzo, a masorz niy wywarzol we szince fuslapow abo niy wleciol starce gybis do nudelzupy.
No, toz farorz modych pokropiol, ringi na palcyska wrajziol, lofiara lod wszyjskich na gibko przerachowol, te co gyszynki mieli dac, to dali i na lostatku juz przed kosciolym sujom na tych modych. Kiejsik byli to miedzioki, lebo zlocioki nale terozki wiyncyj by gawcolo coby je zbiyrac nizli by bolo tych, coby klepoki ciepali. I beztoz ciepiom terozki papiyrkoma lebo ryzym, bo po to sie zodyn niy bydzie zgibol, schylol.
Mode idom do altoka i kiej fto srogszy angyjber, to lepszejszy altok biere na borg. U nos na Pniokach to latos przikarycyli telko limuzina, kierom niy poradziyli do zegrodkow na Krojcce wjechac. Nale, to juz niy jes naszo utropa. Rest napytanych depce piechty abo fto tam cym mo sie dokulac. Trza sie ino uwijac coby nom tam do tego szynku, gospody lebo kasina, kaj je te weselisko, niy prziklechtac sie na lostatku, bo mozno niy styknonc dlo nos placu. a przeca kiej my sie juz festelnie wykosztowali na gyszynk i borgli nowy ancug ze hymdom i bindrym, to przeca niy pojndymy do dom lo suchym pysku.
Telki wesylnik musi miec we gorsci jakosik dobro mietla, znaczy blumy, choby je wzion ze wiynca, kiery lezol na grobie przociela, kierego dziepiyro wczorej pochowol – jak to szkryflol kiejsik Karlik z Kocyndra. Telko mietla trza wartko dac modyj pani coby byc piyrszy, bo tych lostatnich zolwizol zodyn niy boczy co przismyczyli ze sia. Mo sie rozumiec, ize telki napytany wesylnik tyz musi byc wysztiglowany coby go za soronia ludzie niy mieli.
Slub, gyszynki, kwiotki i co tam jesce, nale nojwazniyjsze coby chycic dobry plac przi stole. Cym blizyj modych zynioli tym lepszyjszy plac, bo te co tam bedinujom ze kozdym jodlym nojprzodzij targajom do nich. Jodlo je jesce gorkie i na tablecie niy ma jesce sciepkow, kiere kuchorzowi slecieli na dyliny. I zasik sie niy ryj i niy ryc na colki karpyntel:
– Dejcie pozor, jo je sam, jo jesce mom prozny talyrz.
Doczkej, bo kiejes sie zicnol kole modych to do cia i tak przijndom, i nojwyzyj tyn na samym zadku stola moze miec knap ze roladami abo kloskami. Niy bier tyz piyrszy do gracy lampusa i niy ryc : zdrowie modyj pory, bo to zawdy na napoczniyncie godo jedyn ze druzbow abo lojciec lod pana modego. No, i cobys sie niy lopowozol brac sie swoji kwiotki nazod, bo ci jodlo niy smakowalo, abos za malo wyslepol gorzoly. Tego sie na isto niy robi.
Ze slepaniym tyz ci je terozki roztomajcie. Som telkie angyjbery, kiere ino jakiesik „zekty” abo „drinki” dowajom. Niy jamruj, niy wajej, ino trzim sie sztram druzby, bo telki herski druzba zawdy mo dlo lepszejszych byzuchantow skukano normalno gorzola, coby jejim te dioseckie „ojropyjskie” abo amerikanskie wynolozki jelitow niy szpryngli. Musisz dowac tyz pozor cobys za gibko niy sleciol pod stol, bo weselisko moze zetrwac i ze dwa dni, i zol by ci niyskorzij bolo, izes niy dotrzimol do casu, kiej nawalony szwigerfater przikludziol ze lauby tyn nojlepszy napitek, bimber, kiery trzimol ino dlo sia na medikamynt. No, i jesce moge ci przi tym ftos na palcyska nastompic.
No, toz momy po lobiedzie. Niy hepej, niy zgej widolkom we zymbolach, niy lobrzinej pitwokiem pazurskow, niy sciepuj jesce szaketa, bo przeca jesce bydzie kupa roztomajtych bloznow i uciechy, jak to zawdy na weselisku. Mozesz deczko rozknoltlowac binder, nale niy za wiela. I musisz boczyc, ize to je wiesieli i niy szukej szeslonga, niy sebuwej szczewikow, bos niy w doma i jesce twoja szwaja ftosik powonio, i bydziesz miol ganba.
Terozki przijndzie raja na roztomajte „toasty”. Tu musisz festelnie dowac pozor cobys sie som niy zganbiol i inkszych niy zesromol. Po tych wszyjskich ryjdach lod szwigerfatrow, lod slimtajoncych mamulkow i po podziynce lod modych (no, i po tych poruch szlukach) mozesz cos dlo szpasu i ty pedziec. Nale, niy :
– Kaj my terozki bydymy lajzic, kiej nasza chopcula sie wydala? Abo do modego zyniola:
– No, toz witomy losmego „szwagra” we naszyj ferajnie, bydymy sie mogli szkata na dwa stoly pograc.
A juz blank niy idzie pedziec do tyj co sie wydowo:
– Spomnisz sie jesce Erna kiej my zawdy tyrali we krzoki na balzamgorce, abo jakech cie brol na bance we Parku Kultury na piyrszego moja?
Niech cie Ponboczek broni przed takom godkom. Bo to bolo downo a modo pani somsiodkom niy kce wyzdradzic jako je staro. A i jak mody zyniol bydzie nerwowy, to cie jesce bez pysk prasknie i zymbska wytrzasnie. Niy idzie tego godac, choby wszyjscy wiedzieli, ize to je prowda. Takiez samo niy spominej coscie ze modym ponym na tydzien przed zyniackom machlowali we „agyncji towarzyskij” abo u modyj Pikulicki ze drugigo sztoka.
Mogesz za to pedziec tak:
– No, toz coby ci sie kamracie dobrze dziolo, a ... ze dziolo to armata, to coby ci sie dobrze armaciylo.
Ize, to skuli nocy poslubnyj godosz. Bydom cie mieli za wigyjca nale, cheba ize bydziesz godol, co bys ty poradziol modego zyniola we prykolu zwekslowac, kiej tyn juz niy bydzie poradziol. Tego sie tyz niy godo, chocia wszyjskie gynal wiedzom, ize we ta noc tyn borok wol niy wol niy bydzie wiedziol na co mu Ponboczek tyn wichajster we galotach dol.
Dej tyz pokoj wszyjskim starym ciotkom, wszyjskim zowitkom, jongferom i jesce inkszym krapykom i niy godej:
– No, terozki zescie sie na isto nazarli i jesce ze styry rolady wciepliscie do neca pod stolym.
A skuli tego, ize terozki zawdy fajery bajstlujom we roztomajtych szynkach, gospodach, tyz niy musisz rycec na colki karpyntel:
– Ymil, dej pozor i niy wtykej tych widolek do kabzy, bo lone niy som strzybne ino aluminianne.
Bo mozno to je tak jak we tym wicu, kiej dwioch kamratow wylazuje ze szynku a jedyn (Slonzok) godo:
– A coby jejich Ponboczek skorol! Tak drogo to nikaj zech jesce niy ckol.
A na to tyn drugi (Poznaniok) godo:
– A skorol, Ponboczek, skorol !!!
I wyciongo aszynbecher i trzi widolki ze kabzy.
Je ci tyz gryfny zwyk, ize po telkim „toascie” tyn co ta ryjda trzimie, szluknie zdziebko ze lampusa i godo: gorzko, gorzko. A to skuli tego coby sie modzi kusika dali, niby dlo loslody tego colkigo zywota. Nale, tu tyz trza dowac pozor. Kiej sie juz rycy: gorzko, gorzko, to niy bier sie do kusikowania modyj somsiodki (staryj tyz niy bo sie jesce Bog wiy co spomiarkuje ?).
Wroco sie tyz szykowny zwyk „oczepiny”. Tu chopy musicie dowac pozor coby sie tam niy ryc, bo jedyny chop, to mody pon, kierego wszyjskie dziolchy co sie go niy doczkaly prziwlyc do oltorza, pierom po gracach aze wionek lozknoltluje ze gowy modyj pani. Je przi tymu zdziebko uciechy, bo idzie grajfnonc kiero modo dziolcha (tam kaj wy wiycie, a jo rozumia?). Ino zyniate muszom to robic tak coby jejich staro to niy ujzdrzala, bo moge byc juz na wiesieli haja.
Lo slepaniu, lo spiywaniu niy byda sam szkryflol, boch to juz kiejs przi inkszyj przilezytosci tuplikowol tela ino powia, ize po lekusku trza sie patrzec stracic. I ino richtik srogi soron godo na lostatku do modyj pani:
– Wiysz Erna, jo sam lostana a kiejby tyn twoj chopecek niy dol ci rady to jo go hilfna.
Przecamc juz przodzij zech godol, ize lo tych fiki-mikach to przi wiesieli malo fto medikuje, choby ino skuli tego, ize terozki modzioki to juz majom wszyjsko za sia. Godala mi jedna gryfno rechtorka ze lochronki kole Jozefki, ize sama slyszala jak dwa dziecka, Marijka i Jorgus lozprawiali we szkolce:
– Jorgus, a rzyknij mi ino wiela ty mosz lot?
– A niy wiym Marijka, styry abo piync.
– A kurzisz juz?
– Ja, kurza, i to fest.
– A slepiesz tyz?
– Slepia, jak tatulek niy ujzdrzom.
– A ze dziolszkami we dochtora juz gracosz???
– E.... cheba niy.
– To mosz na isto ino styry lata!!!
I to by bolo na dzisioj a spominol sam przodziyjszo gyszichta nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow