A jutro Dziyn Starki / na 20 stycznia 2007r
Ojgyn z Pniokow 20.01.2007

No, toz momy ... nale co? Zimy niy momy, dziecka niy mogom sie na sniygu pokiolzdac, klara drugdy blynduje a kiej indzij juzas siompi dysc, a mroza i sniyga, to ani na recept niy idzie sam u nos na Pniokach lobejrzec. Kwiotki po zegrodkach napoczli kwisc, stromy juz majom blank nowe astki i pokozali sie tyz piyrsze kotki abo – jak inksi godajom – bagniontka. A ze szczwortku na piontek bola sumeryjo, wija i telki siaronski wiater choby sie dziobol lobiesiol, hangnol na jakisik ascie kasztanioka u nos na kiyrhowie we „Jozefce”. Nale, jutro jes tyn nojgryfniyjszy dziyn dlo naszych Starek, Starecek – „Dziyn Babci”. Lo tym to mozno zdziebko niyskorzij, bo terozki mom telko gryfno gyszichta lo mojim kamracie, kiery lostol ci som dlo sia ... wnukiym. Ja, gynalescie przecytali (uslyszeli) – bol som dlo sia wnukiym i tak ci mu sie te jejigo zywobycie pometlalo, ize terozki to bali i sto hamerikonskich stolorzy tego do kupy niy posklodo. A bolo ci to wszyjsko podle raji tak:
Miolech ci kiejsik jednygo kamrata, kiery ci sie tak szpasownie, a mozno ino fest dziwocznie mianowol : Eustachy, Jozefat Drziston. Ja, ja Eustachy i Jozefat. Poradzicie sie to wystawic, jak ci sie sniego juz lod bajtla chichrali i narzinali ? A ku tymu jesce te miano po lojcach – Drziston. Skuli tego tyz miol tak na isto colkie zywobycie przedrzistane i co tyz lon zawdy musiol zdziyrzyc, smoc pokiel sniego niy lostol srogachny i gryfny karlus. Kiej nom lobiom pizlo juz kielanoscie lot kajsik mi sie lon zapodziol, kajsik mi ze slypiow sie straciol. Jo juz ci blank lo niym zaboczol, kiej loroz trefiolech ci go, spichli my sie sam u nos na Krojcce. Lon ci mie poznol, uradowol sie choby mu fto zista na swaczyna lobiecol a gymba mu sie telko zrobiyla choby szusblech ze kola, ze mojigo starego gepla.
– Jezderkusie ! Jozefiocku diosecki (tak my mu tyz za bajtla godali) a dyc zyjesz to jesce? – godom ci do niygo blank wyproszczony, zadziwany. – Kajs to sie bez te colkie lata podziywol, kajs sie tak na fest zapochoniol ?
– E tam, niy ma lo cym godac. Jak pewnikiym miarkujesz miolech ci colkie moje zycie zadrzistane juz lod bajtla i tak ci to do dzisioj lostalo.
– Niy godej ? A co tyz to sie ze cia bez wszyjskie lata dziolo? Co ty sam terozki we Chorzowie robisz ? – pytom sie go i niy poradza sie nadziwac, ize my sie tak bez cufal sam u mie na Pniokach szczasli.
– Ano, przijecholech sam do gyrichtu skuli erbow, skuli srogigo bezmac „spadku” po starce mojij baby – rzondzi mi tyn kamrat Eustachy.
– A to tys sie juz lobabiol yntlich, ja?
– Ja, nale to jes dugszo godka i muszymy sie kajsik zicnonc na dugszij, i byda ci to wszyjsko direkt lozprawiol.
– Mie sie tam nikaj niy uwijo, to mogymy wlyjzc do Pyjtra na jakisik zajdel piwa i mogesz mi to polozprawiac, bo miarkuja, ize cie cosik tropi, pra?
No, i wlejzli my to tego szynku, kamrat lobsztalowol laga, jo gospodzkimu kozol jesce po sznapsie i tyn moj kamrat Jozefat napocznol fabulic te colkie jejigo blank pometlane zywobycie.
– Kiej sie ino mojij Mamulce zemrzilo lojciec spakowol wszyjskie nasze lonty i inksze bambetle do dwioch kofrow i wykludziyli my sie do kupy kajsik na wiys. Niy byda godol kaj, bo nos, bo mie tam wszyjskie wiedzom, mie i mojigo faterka znajom – szluknol piwa i berol dalszij. – Tam my sie naimali do roboty u jednyj modyj gdowy ze cerom, a tak richtik, to niy ze cerom, ino ze pasiyrbicom. I tak ci jakosik po dwioch latach lozyniolech sie ...
– Tys sie lobabiol ? A jo myslol, co ty ze twojim mianym juz na zawdy lostaniesz fyrniokym ! A bola chocia gryfno ta cera lod tyj pamponki ?
– ... lozyniolech sie, nale niy ze tom pasiyrbicom ino ze tom gdowom ; ja ta gdowa tyz bola blank szykowno i szwarno kobiyta. – szluknol tego sznapsa coch jo jesce lobsztalowol, popiol biyrym i bysztelowol jesce po zajdlu piwa i jesce jedna laga gorzolecki.
– Lojciec sie wnerwiol na mie, dopololo ci go to, co jo miol rod, i przolech tyj mamulce-pamponce, ize som sie pora tydni niyskorzij ze tom jeji pasiyrbicom lozyniol. I terozki dej sie pozor Ojgyn: bez ta jejigo zyniaczka moja babeczka, moja zona lostala sie niywiastkom (synowom) i do kupy jesce i swigermutrom mojigo lojca. Jeji juzas pasiyrbica jes mojom drugom mamulkom, telkom mojom macochom, a jo jezech lojczymym, drugim lojcym mojij macochy i swigerfatrym mojigo tatulka. Mojij drugij mamulce, mojij macosze, kiero bola juz lod terozki mojom pasiyrbicom, uploncnol sie gryfny synek. Terozki lon ci jes juz mojim przirodnim bracikiym – jako synek mojigo lojca i mojij macochy. Nale jako synek pasiyrbicy mojij babeczki jes tyz jeji wnukiym, a lona jejigo starkom. Jo ci juzas jezech starzikiym mojigo przirodnigo bracika.
– Jeckusie! I jak ty to wszyjsko poradzisz jesce do kupy posklodac ?
– To jesce niy wszyjsko. Dej sie terozki pozor! – bero dalszij kamrat. – Hnedki i mie sie uploncnol synecek. Beztoz tyz moja macocha lostala sie lod terozki przirodniom szwestrom (siostrom) mojigo synka a jesce ku tymu jes ci lona jejigo starkom, bo przeca lon, tyn moj synecek jes synkiym jeji pasiyrba, a moj faterek jes juzas dziywiyrzym (szwagrym) mojigo maluskigo synecka. A to skuli tego, ize moj tatulek mo jejigo przirodnio szwestra za babeczka, za zona. Jo juzas jes terozki pasiyrbym przirodnij szwestery mojigo synka, no toc moj synek jes mojim ujkiym, a jo jes jejigo bracikiym, skuli tego, ize lon jes synkiym mojij macochy. Moja staro juzas jes tantom mojigo synka, tyn moj synek jes mojim starzikiym, moj lojciec jes mojim swigerzolnym, mojim ziyncioszkiym a jo jes – dej terozki pozor Ojgyn – mojim razinku WNUKIYM !!!
– Lo sto pieronow, nales ty to terozki nametlol !!!
– A co, Ojgyn ? Niy klapuje ci sam cosik? No, toz gynal to jesce roz musisz rugowac !
Ja, jo ci wiyrza, na isto nic niy godom, chocia jes to tak festnie pometlane, ize tego i sto amerikonskich stolorzy niy posklodo, prowda godom ?
Drziston lobsztalowol jesce jedna raja u Pyjtra we gospodzie, stropiol sie i chnet napocznol by slimtac. A jo, coby go jakosik skludzic na inksze gronta, na inksze mysli spytolech sie go jesce, co tyz to bolo we tym gyrichcie kaj miol sprawa lo erb po starce jejigo staryj.
– Chopie! I tu ci sie dziepiyro napoczlo – pedziol tyn Jozefat. – Jakech to wszyjsko kciol wytuplikowac tyj syndzinyj, coby gynal lozstrzigla co mi sie ze tego erbu, tego „spadku” przinolezi, to lona po jakisik poltrzecia godziny kciala bez lokno wyfuknonc a mie kozala zarozki zawrzic we hereszcie abo na telkij – we Starym Chorzowie – wytrzyzbiolce. Ida terozki nazod, bo kca jak nojgibcij ze Chorzowa sie wykludzic i ... takech sie znod sam u cia na tych twojich Pniokach.
Zimy niy ma, i ani to wiesna, ani podzim, i ani to lato, i beztoz spomniol mi sie telki fal, lo kierym juz niyftore wice lozprawiajom, a kiery to przitrefiol sie mojimu jednymu inkszymu kamratowi. I tyz trza napocznonc lod Jadama i Yjwy.
A bolo to tak: Trefiolech ci kiejsik jednygo mojigo kamrata Acika (Jyndrusia) Rzympoly, kiery juz downo, downo tymu nazod poszol na telko morsko szula, na telko Akadymio Morsko we Gdyni, bo zawdy, lod malynkosci kciol byc srogim zyjmanym. Kiej juz tak doszol do lot, lostol piyrszym oficyjerym srogigo szifu, telkigo pasazyrskigo szifu, kierym ci szwimowol, plywol po wszyjskich gryfnych locyjanach. A, ize my sie juz pora lot niy widzieli, siedli my sie do kupy we telkim gryfnym szynku na naszyj chorzowskij Wolce (niy byda godol we jakim, bo to by bola ryklama) i tak po jakisik poruch lagach tego „whisky” telkigo jakigosik „Black&White’a” lebo Jasia Wandrusika znacy „Johnnie Walkera” i jesce tyz po niyskorzyjszym rumie, napocznol mi lozprawiac, co tyz to mu sie na tych morzach i locyjanach przitrefiylo.
– Wiysz Ojgyn, roz to miolech telki niyszczysny fal – napocznol Acik. – Napoczli my naszo rajza lod Liverpoolu we Anglii. Miol to byc telki szykowny alsflug dlo nojbarzij zabranych, pijynznych Anglikow i Hamerikonow, jejich babow i cerow. Tak po jakisik poruch dniach loroz prziszla srogo wija, diosecko sumeryjo ze pieronobiciym, noglym i norywnym dyszczym, a wele ci na tym locyjanie byli na styry sztoki wielge. Tyn nasz szif napocznol nabiyrac wody; szlo zmiarkowac, co sie cheba zatonko, na zicher sie bulknie we tym locyjanie.
– No, i ? No, i co dalszij – pytom sie go wartko, bo niy poradza szczimac juz tyj szpany.
– Ano, nasz kapitan bez telki srogi trichter, bez telko tuba wrzescy do wszyjskich:
– Baby do boltow, do szalupow !!!
Kiej juz wszyjskie baby powlazowali do tych boltow, spusciyli je na woda i baby poszliiiii ...
Zetrwalo pora minutek i kapitan juzas drzi sie jak stare galoty:
– Terozki chopy do tych szalupow !!!
Chopy wartko sie wkarycyli rajn do tych boltow i lone tyz poszliiiii ...
– Jezderkusie! I wszyjskie nastyknyli tam powlazowac, ja?
– Ja, wszyjskie powlazowali do kupy symnom i kapitanym. A szif tak pomalusku zatonkol sie we wodzie i nic po niym niy lostalo.
– No, toz mieliscie mazel, co wom tak sie wszyjsko darzilo!
– Drugi dziyn, z ranca, srogo klara blynduje choby wisiala na szpagacie i grzeje choby halbecka starzikowego bimbru – loprawio dalszij Acik. – A sam na jednyj wyspie wszyjskie chopy a na drugij, jakisik kilomyjter dalszij – wszyjskie baby. A naobkolo lobiuch plywajom sroge rekiny i inkszo zymbowato gadzina.
– Jakech juz pedziol, klara blynduje jak sto dioskow, te baby poseblykane do saga flotrujom ku nom, fomlujom nad gowami jejich batkami, jejich lajbikami abo cycynhaltrami aze chopom sie na filip cieplo.
– No, ja, to tyz musiol byc fal, co chopy na jednyj wyspie a baby na drugij i tak ci zodnygo retongu, pra?
– No, to tyz te, co mieli tak kole dwacet pora lot fukli do wody i poszliii...
Te juzas, kierym pizlo trzidziysci pora lot narzli malowiela palmow i zbajstlowali teli flos. Wlejzli sie na niygo i tyz poszli ...
– Jezderkusie, a te rekiny ? Niy strachali sie lone jich, blank nic sie niy strachali?
– Dej pokoj rekinom i suchej dalszij – rzondzi Acik Rzympola. – Juzas te, kiere mieli juz po styrdziysci i wiyncyj lot, zerznyli tyz pora stromow, wyfajlowali snich telkie brety, zbajstlowali gryfny bolt i tyz poszliii ...
– No, toz te, kierzy juz mocka wiyncyj zwiekowali, te co jejim pizlo juz Abrahama a mozno i wiyncyj lot, tak deptali po tyj wyspie, medikowali, slynczeli ci bez pora dni aze jedyn snich pedziol:
– Wiycie chopy, tustela to tyz ... blank dobrze widac, pra?
Niy miarkuja, ezli Wom sie to zdalo, nale mie sie terozki jesce spomniol telki gryfny wic lo zyjmanach:
Srogi szif zahaltowol przi „redzie” we Gdyni. We kajucie trzech zyjmanow rychtuje sie juz do wyjnscio na kraj.
– Jo, to ci wlyjza do mojij chalupy i zarozki sie przebleka we inksze lachy – godo jedyn snich. – I tyz zarozki gzuja coby sie kajsik gryfnie potancowac.
– Aaaa, a jo – rzondzi drugi – glingom zarozki do mojij dziolchy i zabalangujymy jak sto dioskow.
– Mie tyz czeko srogo uciycha – godo tyn trzeci, Bercik Keta. – Podyjnda sie do dzwiyrzy, zaklupia i zarozki smigom pod nasze lokna we familoku ... Jesce mi sie niy przitrefiolo, cobych jakimusik absztyfikantowi mojij staryj niy nadrzistol po pycholu !!!
Kiejzech dzisioj napocznol sam berac, spomniolech lo telkim gryfnym „Dniu Babci”, lo dniu naszych wszyjskich roztomiylych Starecek, Olmow, Omkow, Mamulkow lod naszych Mamulek. Nale, nojprzodzij musza sam jesce cosik rzyknonc lo tych naszych loszkliwcach tam we Warszawie, tam na tyj Wiejskij. Niy poradza spokopic, ezli juz te jakisi kieladziesiont lot tymu nazod miarkowali, ize tam terozki bydzie wiyncyj tych, kierym ta slomionka, grochowina abo jesce cosik inkszygo ze szczewikow wylazuje, abo to bol ino cufal ? I, jo niy mom nic prociw ludziom, kiere wandlujom sie ze roztomajtych dziydzinow, abo i do dzisioj tam miyszkajom nale, niy mom rod telkich soroni, kierzy nami sam terozki cepiato reskiyrujom. A juz nojgorszyjsze som te wszyjskie angyjbery, modroki, kiere weckali ci juz mozno – podle nich – wszyjskie filipy i lepszij miarkujom co tyz sam u nos we tyj Polsce bez lostatnie piyncdziesiont lot bolo, jak sie zolo i jak tyz nom sie wiydlo. Nojgorzij, kiej telki dwacetkielalytni synecek mi tuplikuje we telewizyji, co mie MUSIALO byc za tyj loszkliwyj „komuny” gorzij nizli terozki za tych wszyjskich ... no, wiycie kierych. Suchom we radijoku i gawca we tyj szklannyj kastli, ize sie znojdli telkie, kiere kcom nom wyciepnonc ze kalyndorza 1-Moja. Zodnego niy loblajzi, co to niy „komuna” wypokopiyla, wysztudiyrowala te swinto, ize lone mo juz iber sto lot, nale jedyn telki mondrok we telewizji fandzolol, ize go policajty, dyrechtory i inksze tam „dzialacze” zynyli na te piyrszomojowe pochody i beztoz trza te swiynto wyrojmowac ze kalyndorza. A po jakiymu jo razinku terozki lo tym godom? A dyc skuli tego, co te nasze gryfne starcynne swiynto tyz niy idzie pedziec skany i lod kiej lone u nos jes. Jesce ci tak jakiesik mozno piyncdziesiont lot tymu nazod, lod trowniola niy bocza, coby te swiynto bolo, chocia wszyjskie my bajtle, spikole mieli nasze starecki, nasze olmy we srogij zocy i reszpekcie. Zodyn tak po prowdzie niy miarkuje kiej sie napoczlo fajrowac tyn „Dziyn Babci”. A mozno Wy wiycie ? Toz dejcie mi znac, cobych na bezrok gupot niy szkryflol.
Piyncdziesiont lot tymu nazod – jakech to juz pedziol – zodyn sam u nos niy fajrowol „Dnia Babci”. Co tyz to sie stalo, ize to na isto gryfne swiynto jes terozki we naszym kalyndorzu? Godajom niyftore, co to jes skuli tego, ize kiejsik we telkij jednyj dziydzinie kajsik we Beskidach (lebo inkszych naszych gorach) miyszkala ci telko samiusko starecka. Bola ci lona pieronym zmierzlo, zwadliwo i sporno, bola ci to telko murchla, kieryj zodyn we tyj wsi niy miol rod. Kiejsik soltys prziszol na te idy, coby we jejigo dziydzinie zbajstlowac telki „spis powszychny”. Niy mog tyz beztoz i tyj starki wycyrklowac i przepasowac. Nale, coby ta Olma niy znerwowac i niy gorszyc prziszol ci do nij ze srogim sztralbym kwiotkow i ze szykownom flaszeckom wina (nikiej tyn Karliczek do spiywkowyj Karolinki). Kiej ino mu lona lozewrzila dzwiyrze i uwidziala te gryfne gyszynki zarozki sie zrobiyla inkszo, zarozki jakosik ci ji tam syrce zrobiolo sie miyntkie. Przeca do siela zodyn ji nicego niy gyszynknol. Napytala tego soltysa rajn do izbetki i poroczylo go tyjym, nalola jesce achtelka dobryj nalywecki na flalmach. I tak ci to tyz bezmac lod tego czasu – ludzie tak prawiom – dlo boczynia tego falu lostalo tego 21 stycznia, kiej ci to wszyjskie winszujom naszym roztomiylym stareckom wszyjskigo nojlepszyjszego, a te nasze Olmy rychtujom ci na ta przilezitosc roztomajte szpecyje i maszkyty. No, szykownie sie to cyto, nale cy to jes na isto prowda? Tego tak gynal niy znom. Bo przeca te swiynto fajrujom tyz i kaj indzij. We telkij Bulgaryji jes to we 21 stycznia a we telkij – kyns drogi lod nos – we Brazylii, Olmy majom jejich fajer dziepiyro 26 czyrwiynia.
Nale, Starka to niy ino gryfne szpecyje, maszkytne kichle, hanyzki, zozworki, kyjkse lebo kolocze i wolniane fuzekle sztrikowane dlo wnukow, i do colkij jeji familiji. Terozki, kiej lojce tyrajom bez colkie dnie za robotom, za pijondzami na kust dlo colkij familiji, kiej Mamulki niy majom czasu, a i tyz zmiyru dlo swojich dziecek, nojwazniyjszo jes dlo tych wszyjskich bajtli zolwizol ... Starka. I kuknijcie tak gynal! Kiero starka jes lepszyjszo dlo jeji wnukow. Ano, chnet zawdy jes to Mamuliczka lod naszyj Mamulki. Maminka juzas lod lojca niy tak gryfnie i ze telkim przoniym lopatruje i flyjguje dziecka swojigo synka. A wiycie po jakiymu ? Ha, niy wiycie ... to jo Wom rzykna ! Wywandlowalo sie to jesce lod pieronym starego piyrwyj, lod – jak to mondroki tuplikujom – „paleolitu” kiej ludzie slejzli juz ze stromow i napoczli swoji zywobycie we familijach. Juz ci wtynczos miarkowali, co synek lebo cera swojij cery na isto, pewnikiym niy som faleszne. Za to dziecka swojigo synka ... to niy zawdy muszom byc jejigo, zawdy mog tam inkszy chop, jakisik cudzy kiernoz dociepnonc swoji piync ceskich. I to cheba tak juz do dzisioj lostalo, chocia niy wszyjskie na to zwazowajom. Bo jak to kiejsik rzondziol jedyn pampon – lajstnoles sie chopie cielno kalymba to i tyn cielok jes twoj. No, niy kciolbych sam we familijach haje bajstlowac, beztoz zrobia terozki szlus ze tym grontym, cobych kajsik kole mojij siyni niy nachytol po pycholu. A terozki do wszyjskich, starych i modych, kierzy jesce majom swoji Olmy, Starki i Starecki telkie slowecka, co je idzie Jim jutro pedziec:
Roztomiylo Starko, dzisioj Twoji swiynto,
Winszuja ci cobys bola zawdy usmiychniynto,
Szczysno, zdrowo i do szpasu gotowo.
Cobys nom i dwiesta lot zola Olmecko naszo miylo,
Niech we Cia zawdy tyz bydzie siyla!!!
A dlo tych juzas, kierych Starki niy poradzom pochytac naszyj godki niech bydom jesce te slowecka:
„Zyj nam Babciu lat ze dwiescie,
bos najlepsza w calym miescie.
Gdy za bardzo rozrabiamy
pod twe skrzydla uciekamy.
Ty nas zawsze wytlumaczysz,
wszystkie bledy nam wybaczysz.
Badz wiec zdrowa usmiechnieta
- tego zycza Ci wnuczeta.”
I to by bolo na dzisioj a berol jak we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow