Luty, luty i co...? / na 10 lutego 2007r
Ojgyn z Pniokow 10.02.2007

No, toz momy juz lepij niz tydziyn lutygo. Zawdy sie godalo lo tym miesioncu mocka roztomajtych powiarkow, gryfnych powiadaczek. Jesce za blank starego piyrwyj godali tako jedna: „pyto sie luty ezlis lobuty”. Znacy, ezlis jes juz na srogo zima przirychtowany, ezli niy? Juzas jesce we piytnostym wiyku mianowali tyn miesionc „strapaczym” znacy sie: „strzepiacy, scinajacy szronem”. Bol to tyz jesce „miynsopustnik” abo „gromnicznik”. No, ale to juz staro gyszichta i blank inkszo bojka. Tyn colki miynsopustnik to pewnikiym wzion sie lod tego, ize chnet zawdy we lutym byli lostaki, bol tyn „miynsopust” abo – jak ci jesce inksze mianowali – „miynsopusty”, a terozki nasze gryfne lostatki, te tonkanie harynka, znacy lostatni faszingowy fajer – „slydz”. Tela, ize pokiel co musza sam jesce rzyknonc co u nos bezmac niy ma zimy, bo we tyj polskij polityce jes tak gorko, ize colki sniyg tak by tak stajolby na toplaka. Mocka ci sie sam u nos we tyj polityce mele, ciyngiym jakiesik haje, bajzel, rojszpong i roztopiyrzanie sie jednych, wyciepowanie na zbity pychol inkszych... no, gorko choby we Africe i to jesce we tym czasie kiej tam, do tyj Afriki ciyngiym tyrol tyn na isto mondry chop, Ryszard Kapuscinski, kierego jakisik tydziyn tymu nazod pochowali we Warszawie.
Bo dejcie sie ino pozor na jedyn taki fal: Minister lod wojokow (tyn, co to miol miano nikiej dziecka majom – Radek) poszol ci na pynzyjo. No, mozno niy na pynzyjo, tela co podol sie do tyj „dymisji” i tychtuje sie jakosik inkszo fara, inkszo pijynzno fucha. Zbajstlowali mu wszyjskie we Warszawie (wojoki a i mozno ci te wszyjskie inksze lochyntole, kierym sie niy zdol, kierzy niy mieli go radzi, bo bol dlo nich za teli mondrok) – taki srogi fajer, tako parada choby downij, za komuny tymu Brezniywowi abo terozki juzas jakimus prezidyntowi Hamerikanow na tym nojwazniyjszym placu, na tym palcu Pilsudzkigo we Warszawie. Fany, lorkiystra, dmuchocze, wojoki we paradnych mundorach i co tyz tam jesce. Tymu Sikorskimu placzki we sypiach fyrtajom, lon ci jes blank sztryng i ze colkom zocom dlo tych jynerolow i ... poradzicie sie to forsztelowac, wystawic, co by tyz to sie dziolo we tyj naszyj stolicy, kiejby tak te nasze cwilingry mieli sie juz yntlich na ta pynzyjo wykludzic i lod zesli sie lodchlastnonc? Chebaby na tym ONZ-ycie toby fana do poly sciepli a wszyjskie nasze radijoki i ta wildsteinowsko telewizyjo to by ino tralemarsze grali nikiej wteda, kiej tyn Bryzniyw, Andropow lebo inkszy ruski Czerniynko switli, praskli we kalyndorz. No, ale niyskorzij (ha,ha,ha) wylazlo „Szczyglo” z miecha. I juzas, parada na dwadziescia styry fajerki, tela co we prezidynckim palacu. Juzas fany, wojoki dmuchoce, wszyjskie sztryng styrcom aze wlejzie tyn nojwazniyjszy cwilinger i parada choby za starego piyrwyj we siedymnostym wiyku u tego Ludwika XIV Bourbona, kierego mianowali Krol Slonce. A juz kiejsik jedne wigyjce ze Poznanio wiskali telko szykowno spiywka : „Co to bydzie, kiej ci slonce zajndzie za daleko”. Ano, co to bydzie, co to bydzie? Mozno i nic, bo przeca wiynkszyj biydy dlo tych naszych starzikow i starecek juz cheba niy bydzie i dlo tych wszyjskich dziecek we familijach kaj jich jes po piync-szejsc i kierym lojce niy poradzom nastyknonc ze jodlym i loblecyniym no, ale pijondze som we tym naszym „tonim panstwie” na wszyjsko ino niy dlo nich. Ministry przilazujom i wylazujom a te ministyrialne „lodprawy” kasa panstwowo buli choby za lobiyli, pra? Corozki tych ministrow wiyncyj, corozki nowszyjszych i pijondze idom ... Abo tyz i na tako gupota nikiej (dejcie pozor! ) „wymiana ciagow pieszych wraz z podgrzewaniem wzdluz Korpusu Glownego w zespole Palacu Prezydenckiego”. Takie loznojmiynie pokozalo sie we cajtongach pora dni po tym, jak nasz prymiyr zlomol sie graca kiej szol na mszo do swojigo bracika. Zowistniki i inksze yjkle godajom coby Jimu dac szczewiki podgrzywane lod spodku abo tragac we „lektyce” choby tych hinduskich maharadzow. A kiej tak poranoscie lot tymu moja Starka zlomala szlapa, kiej szla do kosciola, do naszyj „Jozefki” to Ji dochtor przikozol coby dowala bez zima pozor i coby zdrzila direkt pod szlapy kaj lejzie i po cym trajto.
Ale, bezmac sam u nos we Polsce jes corozki lepszij, co jo godom lepszij?, jes juz moc dobrze kiejby niy to, ize juz lod staryj Polski wszyjsko na lostuda ci u nos bajstlowali te „zydy, masony i cyklisty” do kupy ze cwergami, kiere ci porzond jscajom nom Polokom do mlyka. Prowda godom ? Prowda ! A boczycie jesce jak jo kiejsik wiskol telko spiywka, kiero kiejsik bola we modzie skuli takigo spiywoka Domenico Madugnio:
„Come prima
Co za zima,
Klara swiyci,
Sniygu ni ma”
I terozki juzas bez chnet colki grudziyn, styczyn i latosny luty szloby jom spiywac. Bo te zdziebko sniyga, sam u nos na Pniokach abo i we Piekarach slecialo, posulo to przeca blank niy jes zima, to jes ... abo jo wiym co? Chocia, niyftore mondroki godajom, ize to wszyjsko skuli tego, co sam u nos jes festelnie gorko – lo cym juzech skorzij godol – we tym cyrkusie na Wiejskij we Warszawie i wszandy tam, kaj noma reskiyrujom telkie loszkliwce nikiej tyn Macierewicz ( bo lo inkszych niy byda sam rzondziol, coby mie ze radijoka niy wyciepli). Tyn glacok ze takimi rzodkimi szkucinami na zadku palicy, kiery juz pora razy sam u nos we Polsce nametlol i ... dalszij metlo, a inksze muszom pitac ze rzondu, bo to jes nojsrogszy utrzidubski naszych dwioch, lo kierych samech juz tyz rzondziol. I juz niy byda godol lo tym trzecim cwilindrze, lo tym „srogim zielaznym Ludwiku”, bo to juz przeca zodyn niy szczimie. Wiycie jak to jes ? Kiej cowiek niy poradzi sie rady dac ze wszyjskim mondrym, ze colkom naszom usranom „gospodarkom”, to napoczyno wynokwiac jakichsik „agyntow” i takich tam jesce – co Wy wiycie a jo miarkuja. Te wszyjskie „listy”, te wszyjskie ludzie, kiere na kozdygo somsioda majom jakiesik hoki, szperhoki i co tam jesce mogom terozki miec te swoji piync minutek, wciepnonc te swoji dziesiync ceskich na kozdygo, kiery sie jejim niy zdo, kiery jejim zaloz za skora, kiery jich bez lostanie styrdziysci lot (ja, ja, styrdziysci lot) znerwowol, dopolol, kiery jim ublizowol abo szporkowol.
To coch przodzij godol to wszyjsko tak, nikiej u mojigo kamrata. Bol ci lon dwa razy zyniaty i – jak to zawdy godol – dwa razy niyszczysnie. Piyrszo baba poszla lod niygo fort, lodyjnszla. A ta drugo ... a ta drugo – NIY!!! U nos we tyj polityce, tyz ciyngiym wylazujom ze rzondu, juzas wlazujom, strachajom, co juzas wylejzom a niy wylazujom i tak sztyjc. No, ale tak sie miarkuja, co dzisioj tak na isto to juz styknie tyj polityki, bo wiela idzie sie jesce nerwowac i dopolac a wszyjsko sie to psowi na buda zdo. Jak to kiejskik tuplikowol mi we szynku jedyn kamrat :
– Wiysz Ojgyn, jo tak po prowdzie to blank niy miarkuja, doimyntnie niy poradza spokopic kaj jo tak na isto jes ale we tym sam kraju, we tyj dziydzinie jes na isto gryfnie i festelnie szpasownie !
I juzas cosik lo wiskaniu tela, co jo to na isto niy byda spiywol. Jo tak terozki ci slyncza lo takij gryfnyj spiywce do kieryj slowecka wystudiyrowol wywolany hamerikonski muzykant, spiywok, klawiyrnik – Burt Bacharach ! „Whats’s it all about, Alffie?”. Kiejby to tak po naszymu pedziec, boloby to mozno tak; „Lo co idzie we tym wszyjskim, ALF ?”. Wiycie Wy ? Niy ? Jo tyz niy wiym i mozno rzecy nic ale cosik we tym jes i szlus!
A kiejech juz napocznol sam berac lo babach, lo babeczkach to mi sie spomniol jedyn gryfny wic:
– Marijka, Marijka ! A zjydz sie tego szplitra, zjydz!
– Niy, Hanysku, jo niy kca tego kyjksa.
– No, ale weckej tyn konsek tego kranckucha!!!
– Niy, dziynki. Jo po szostyj po poledniu juz nic slodkigo niy weckom.
– Marijka, ale jo festnie cie prosza, zjydz tyn koloczek! ....
– A zrij ty mamzelo tyn koloczek do stu dioskow !!! Driny jes moj piestrzonek dlo cia, bo sie kca ze cia lozynic !!!
A i dejcie terozki pozor na inkszy fal, tyz lo loszkliwych babach:
Wiycie, jedyn istny spokopiol bol, co bezmac jejigo baba go na richtik zdrodzo, loto kajsik do inkszych chopow, bo ji jeji chop juz nie poradzi mozno wygodzic. Rozczasu, na lodwieczerz doczkol, aze lona wyjndzie, wykludzi sie ze jejich pomiyszkanio i zarozki niyskorzij czympnol do taksy i przikozol taksiorzowi ta swoja baba bez pora godzin cichtowac. Kwilka niyskorzij wszyjsko juz bolo klar – jejigo babeczka robiola we takij „agyncji towarzyskij”.
Chop wyglondol choby rapitulza we giskanie i godo do taksiorza:
– Chcesz pon przidubnonc jakosik stowa ?
– A dycis kciolbych ! Fto by niy kciol? Ino co jo mom terozki robic?
– Wlejziesz do tyj sam agyncji i zebieresz moja staro, wrajzisz jom do taksy i zakludzisz nos lobiuch do chalupy.
Taksiorz chyciol sie za robota i po jakisik kielanostuch minuteckach dzwiyrze tyj agyncji sie lozewrzily za srogim gruchniynciym i pokozol sie tyn taksiorz, kiery dziyrzol jakosik baba za kudly, kiero sie wygibala na wszyjskie zajty. Lozewrzil dzwiyrze lod altoka, wciep ta baba rajn i rzyknol po gibku do tego istnego, kiery go narajol:
– Trzymejcie jom panocku!
A tyn istny kuknol i lozdar sie jak stare galoty:
– Przeca to do stu dzioskow niy jes moja BABA !
– To jo miarkuja, to jo wiym kurde mol – rycy taksiorz. – To jes moja baba. ! I dziepiyro terozki ida po ta waszo!!!
Nale, nasz luty to tyz taki miesionc lo kierym we powiarkach roztomajcie sie do dzisioj godo:
„Kiej luty fest niy wymrozi, to moj sniygiym nom pogrozi”,
„Luty, lostro blank kuty, wyzynie chnet kowoli z huty”
abo i
„We lutym mocka wody, colkie lato bez pogody”.
Nale, co tam bydymy sie strochac, nojwazniyjsze, ize jesce momy tyn colki „karnawal”, kiery niyftorym juz zadkiym wylazuje, razinku tym, kierych baby sztyjc niy majom za tela tych wszyjskich balangow i romrajow kaj mogom sie przed zowistnymi kamratkami nowymi szatami, klajdami i cym tam jesce – poasic.
No, ale tu mie sie spomniol telki fal, kiery nom ze Elzom trefiol sie we Czechach, we Luha ovicach. Moznoch sam juz lo tym godol, a mozno i niy? Posuchejcie! Byli my tam na Zilwestra a napoczlo sie to wszyjsko blank wicnie. Zebrol ci nos ze sia do altoka moj kamrat jesce ze Politechniki, kiery terozki miyszko we Miymcach. Wiycie, teli Miymiec ze „lodzysku”, kiery jes barzij miymiecki nizli downiyjszy kajzer Wilym, ze tych Miymcow, co to u nich citrolny som siedym razy kwasniyjsze nizli nasze a fandzole som sroge choby banany. Przikludziyli my sie pod telko chalpa, telki „pynzjonat”, kiery sie „Vep ek” (znacy kormi, prosiok) mianowol. I dejcie sie pozor, bo te miano bydzie niyskorzij we wercie!
No, toz sztopli my, zabrymzowali przed tom chalpom, kamrat ze babom juz wylejzli, kiej tu loroz jak cosik niy prasknie we tyn nasz altok. Wyskakujymy ze Elzom, a sam jakosik baba altokiem na miymieckich blachach praskla ci nom do zadku. Gawcymy, kukomy bele kaj a ize przi naszym altoku bol srogi hok na prziczepa, nic ci sie niy stalo, ani zodno blacha, ani foncle niy szczaskane, no, blank nic sie niy stalo. Ta staro Niymra zlynkniono jak sto dioskow, tela ino co „entschuldigen Sie bitte” poradziyla wystynkac, pelc ci sciepla, bo sie jeji gorko zrobiylo i ... jesce roz „verzeihen Sie mir bitte”.
– Kein Problem” – godom jo i na to – alles ist in Ordnung, niy trop sie babo, bo nic nom przeca sie niy stalo.
Bierymy kofry i pyndalujymy do tego colkigo „Vep ka” tela, ize tyn moj kamrat bol ci jakisik dopolony, wnerwiony, zmierzly choby krzon, nic ino jamruje po jakiymu my tyj babie dali lodjechac? Po jakiymu my jom niy spisali? Czamy my zarozki czeskigo policajta niy zawolali? I take tam pierdoly.
– No, przeca nic sie niy stalo, nic niy prasklo, wszyjskie zdrowe i co bydymy sam sie wadzic kiej za pora godzin idymy na Zilwestra i na jakiego pierona sam tela wyrobiac, jakosik lostuda robic – godom zgodliwie do tego mojigo kamrata.
– Ja, jo wiym – pado kamrat – nale u nos tak to niy idzie lostawic, trza cosik ze tym zrobic, i take tam jamrowanie.
Wlazujymy rajn do tego „pynzjonatu a sam zarozki we dzwiyrzach styrcy telko baba choby naszo Joanna Bartel (wiycie, ta szalszpilerka lod „Swiyntyj wojny”)
i lod proga rycy:
– Ve st evicach niy lza, st evice sejmouti, tady mate ochrann boty!
We tego mojigo kamrata choby pieron szczelol. U sia, to mozno niy som telkie ciarachy, ale – jak to Miymce ze lodzysku – niy poradzom sciyrpiec kiej jejim fto godo, co majom robic. A tak ci bolo we tym „pynzjonacie” kaj gospodorze kozali sebuwac szczewiki we antryju, we siyni na samiuskim spodku coby jejim niy namarasic, niy naciepac ciaplyty na tepichy.
– Jo tam – pado – szczewikow sebuwac niy byda, jo bula, jo placa to niech tyz po mie dyliny posmiatajom.
No, ale ta ichnio ramonbaba zaprzila sie we dzwiyrzach i podwiyl my wszyjskie charbolow niy sciepli niy pusciyla nos rajn.
No, bolo, stalo sie. Bez dwa dni tyn kamrat ino jamrowol czamu my ta Niymra pusciyli, czamu my chocia blachow niy lodszrajbowali i telkie tam gupoty ciyngiym berol. Prziszol Zilwester, wyrychtowali my sie szykownie na tyn colki „bal”, siedli tam kaj dlo nos bolo narychtowane, szlukli my po piyrszym lampusie a tyn moj kamrat nic ino sie tropi, eli mie co niy boli, eli mie we karku niy zgo, eli mi sie we palicy niy knoltluje i telkie tam.
– Chopie, dej mi pokoj – padom mu yntlich – bo kiej niy ustaniesz, to jo cie tak praskna bez leb aze ci bydzie we palicy karasol sie kurblowol, bydzie ci zwyrtalo aze do rana. Tela, co ani do tego colkigo „szampona” niy dociongniesz! Co, ty tak ciyngiym ino ta Niymra spominosz, i tropisz sie cy mie co niy boli, cy mi co niy jes?
– Bo, widzioles Ojgyn jakim altokiym do cia praskla? – pado stropiony kamrat – mercedesym! A tyn jeji pelc? Norki, abo jesce co lepszejszego. I kiejby tak cie cosik bolalo, to cy ty wiysz jakie srogie „odszkodowanie” bys lod nij mog erbnonc???
No, i same widzicie, richtik Miymniec ze lodzysku? A ku tymu kormik, znacy „vep ek”, pra?
Wiycie, miolech ci kiejsik telkigo prziszywanego, prziflostrowanego Starzika. To bol lojciec lod mojigo ujka Bonusia. Wigyjc i kocynder ze tego Starzika bol jakich wiela sam u nos terozki niy ma. Bez piyrszo wojna bol ci Lon przi miymieckich wojokach i kajsik, cheba wele Verdun (abo mozno i kaj indzij) prasklo ci Go ze kanony tak, ze Mu colkie flaki wylejzli na wiyrch. A, ize zawdy miol ci Lon mocka szczynscio, dostol sie we grace jakigosik felczera (dochtorow to na tym froncie za tela niy bolo), kiery mu te wszyjskie bebechy wrajziol nazod do basiska, skuplowol to wszyjsko we telki jedyn srogi knoltel, zabindowol i po poruch dniach Starzik Kupny dostali sie do lazarytu. Tam juz wiela mu niy bajstlowali przi tym basisku, jakosik tam Go wyflyjgowali i po poruch miesioncach bol ci nazod we Chorzowie (a miyszkol lod zawdy na Trzecigo Moja). Przeszla ta piyrszo wojna, na drugo juz niy poszol, bo bezmac bol juz inwalida, i to co kca terozki lozprawiac dziolo sie juz tak kole lot szescdziesiontych.
Starzik Kupny mieli radzi poslepac zdziebko (no, mozno deczko wiyncyj nizli zdziebko) i nieskorzij to ci sie Go blozny trzimali. A to harynki tonkol we alsgusie w siyni i godol, co mu colko woda wyslepali, a to sztiglowol sie we ancug szyty jesce u wywolanygo szwoca Lorenca lebo Samarzewskigo ze Wolki, i wszyjskim godol, ize depce na swoj pogrzyb, bo mu sie zmierzlo samymu zyc chocia wele Niygo zawdy jakiesik frele sie zwyrtali, a to jesce jakiesik inksze blozny wyrobiol. Lajziol bele kaj po knajpach, szynkach, kaj poradziol kamratow-wojokow lebo kamratow smelcyrzy, walcmajstrow i kowoli trefic. Bol ci tyz kiejsik ze kamratym Zeflym we „Grandce”, szluknyli loba malo-wiela i na lodwieczerz bierom sie do dom. Szatniorz dol jejim mantle i juz na drodze Zefel tak kuko na Starzika i godo:
– A co wyscie, panie Kupny, we „Karolinka” wygrali abo co, boscie tymu istnymu szatniorzowi dali colkie sto zlotych?
– Dej pokoj Zefel! Sto zlotych, tyz mi mecyje – padajom na to Starzik – a cy ty uwidzioles jaki gryfny pelcmantel dol mi tyn szatniorz, krom gryfnego huta?
Starzik Kupny mieli telkie srogie fusisko nikiej kajzer Wilhylm i pieronsko grajfka i fimla do wekerow, buksiokow, zygarow. U Niygo we chalpie (a miyszkol tak jakosik, ize miol chnet i do downyj „Arbajtki”, i do telkij mordowni, kiero sie „Ludowo” mianowala) bolo ci na scianach, na szranckach, na byfyjach, wertikach, na roztomajtych fachach polno zygarow, a wszyjskie chodziyli gynal (ino kozdy pokazowol inkszo godzina), bo jakech godol Starzik mieli grajfka do bajstlowanio. I wiela tyz razy prziszol – co jo godom – przismycyli go kamraty do chalpy Starzik wlazowali na stolki, na zesliki, bele kaj i nakryncali te wszyjskie buksioki, wekery. No, i tu sie napoczynol tyjater. Kozdy snich kiej indzij glingol, kukol, dzwoniol, zwyrtol. Wszyjskie we chalpie, we tym familoku wiedzieli juz gynal, ize Starzik Kupny je nawalony i trza mu dac pokoj, podwiyl wszyjskich niy nakrynci, niy nasztaluje, bo inakszij bydzie haja we colkij chalupie.
I jezech ci terozki na isto w sztichu ezli jo za tela niy faflol dzisioj lo polityce, ezli jo niy wynokwiol, bo przeca tak by tak za mocka niy spochom a ino jezech za teli deszperok, kierymu pojndzie dzwiyrze prasknonc, zawrzic przed pycholym.
No, i mozno na tych starych gyszichtach bolo by na dzisioj szlus a berol, spominol nikiej we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow