Ha, ha, idzie „Dziyn kobiyt”! / na 03 marca 2007r
Ojgyn z Pniokow 03.03.2007

No, toz momy juz tyn gryfny marzec na karku. Czamu godom gryfny ? Ano, bo to juz chnet bydzie ta diosecko zima forbaj i napocznie sie za chnet trzi tydniy kalyndorzowo wiesna. Chocia, cy jo wiym ezli idzie na latosno zima jamrowac ? Te co majom rade fyrtac na bednorkach abo jakisik inkszych modernych nartach to za tela tyj uciechy niy mieli. Juzas nom, sam na Slonsku, we miyscie to zima latos niy dopolyla, niy doskwiyrala i bez sniega jakosik nom te zimowe miesionce slecieli.Mocka za to bez te piyrsze dwa miesionce dziolo sie we tyj naszyj loszkliwyj polityce. Niy byda sam za tela lo tym berol, bo to juz wszyjskim blank grdoniym wylazuje chocia musza sam lo dwoch falach spomniec. Podwiyl jesce nasz prezidynt niy przikludziol sie do tyj colkij Irlandii bol tam przodzij tyn nasz loswiatowy Rosynant, kiery przikozol ichniyjszym mondrokom coby wartko lozewrzili do wszyjskich arbajterow dlo wszyjskich, kiere tam terozki sie juz na zicher przekludziyli, take „szkolki sobotnie”. Kajsik zech juz lo takich szkolkach czytol. Bolo to cheba u Marka Twain’a we takich „Przigodach Hucka”. No, ale to byli „szkolki niydziylne” bo do inkszych ichniyjsze dziecka deptac niy mogli. Tyn ci nasz srogi angyjber wypokopiol bol sobotnie we kierych by sie dziecka mieli naumiec naszyj, polskij „giertychowskij” historii i robic te blank nowe matury. Jesce niyskorzij do kupy ze swojim lojcym narobiol ci nom ganby na colko Ojropa kiej napoczli fandzolic lo Zydach (to lojciec) abo lo tych co to przajom inakszij znacy lo tych „pyndalach”. Godali mi po prowdzie cobych za tela niy fandzolol lo polityce. No, ale rziknijcie mi co idzie spokopic ze telkich slowecek, kiere pedziol tyn nowy minister lod wojokow, tyn minister, lo kierym sie godo co jes na isto gryfny, szykowny nikiej „chirurg” na piytnoscie minut przed lodchlastniynciym cowiekowi gracy: „A to wszystko to : BYLO WEJSCIE W BRAK DZIALANIA! ... Cy mie to fto poradzi wytuplikowac co to tyz na isto jes te : wyjnscie we brak dzialanio”???
No, ale – jakech sam przodizij pedziol – momy juz tyn marzec i ino doczkac kiej bydymy tonkac ta Marzanna, kiej bydymy sie radowac jak przifurgnom do nos te wszyjskie gryfne ptoki ze Afriki i juzas bydom nom lod samego ranca festelnie cwiyrkolic, rychtowac gniozda i take tam jesce inksze jejich uciechy. Ale podwiyl co idzie sam terozki zdziebko polozprawiac lo takim gryfnym marcowym zwyku, lo tym, ize we szczwortek bydymy fajrowac nikiej kozdego roka tyn gryfny „dziyn kobiyt” (freli, samotnych, wydanych, zowitek eli tyz klosztornych pannow). Znocie juz to ? Znocie! I, co z tego? Byda juzas dzisiaj lo tym berol a to skuli tego, co jo na isto niy mom rod tych wszyjskich dioseckich „walyntinkow”. I lo tych hamerikonskich lebo anglickich walyntinkach zech naskwol dwa tydnie tymu nazod nic niy godol, bo ci mie te moderne zwyki festnie nerwujom kiej jesce niyftore angyjbery mi przimowiajom, kcom mie przeprzic co to jes ci terozki juz na isto nasz starodowny polski zwyk. A psinco prowda ! Niyftorym to ci sie tak juz festelnie wszyjsko pobelontalo, ize sami niy miarkujom jak to na isto ze tym walyntinkowych fajerym jes. Jedyn telki posel we Warszawie (a ... isty nikiej magiwyrfel we mlycnyj zupie) „zlotousty” – jak to loszkliwce lo nim godajom – Kuchcinski abo tak ci jakosik lod warzynio mianowany lobsztalowol ci sie bol na tego styrnostego lutego colko kara (i jesce mozno ze dwa polne kiible) kwiotkow, tyrol po tym colkim syjmie tam na Wiejskij i kiej ino naszol, trefiol jakosik cudzo baba, zarozki ji wtykol tako jedna mietla ze tyj kary, gynal jak to kiejsik sekretorze i zwionzkowce robiyli we werkach we tyn „Dziun Kobiyt”. Mozno lon tyz kiejsik bol takim „dzialaczym” a ino terozki markiyruje co jes inakszij? Blank ci mu sie pometlalo, ize co inkszego jes dziyn naszych babeczek (wszyjskich dziolchow, babow) ze „dniym zakochanych” jak godajom lo walyntynkach. Abo lon ci jes taki „kochliwy”, ize przaje leckandy wszyjskim babom.
A jo ci kajsik naszol, co bezmac tyn dziyn, tyn ”Dziyn Kobiyt” napocznol sie lod tyj egipcjanskij krolowyj Kleopatry, kiero we marcu kozala sie zrolowac do takigo srogigo i szykownego tepicha i podciepnonc tymu cysorzowi Cezarowi (cy jak mu tam bolo?). A przidarzolo sie to jesce przed tym jak Ponboczek poslol na ziymia swojigo synka, Dziecionteczko. Tak ci lona, ta Kleopatra poradziola tego cysorza zamamlasic, zabamoncic, ize lod tego czasu zawdy jakiesik gryfne „marcowe idy” bajstlowali i lodprowiali. Wteda tyz przi telkich marcowych idach tego Cezara zazgali pitwokiym a ize to bolo trzinostego marca, to lod tego casu trzinosty (a ku tymu piontek) jes diosecko niyszczysny, pechowy. No, ale to juz jes blank inkszo spiywka i niy lo tym kciolech godac. Nojwazniyjsze, ize ze tymi babami to sie napoczlo metlac juz pieronym downo i to we marcu. Beztoz nie idzie pedziec co to je wypokopione dziepiyro swiynto za komuny, chocia ? Bo jo wiym?
Tak po prowdzie tyn „dziyn kobiyt” napoczli my fajrowac dziepiyro po drugij wojnie, we drugij polowie lonskigo wieku, kiej to losmego marca namianowali „Miyndzynarodowy Dziyn Kobiyt”. I kieby fto lo tym przepomniol, to tyz ci nasz polski Papyz juz kajsik we 2001 roku (niyskorzij tyz!) ze Watikanu winszowol som wszyjskim kobiytom na swiycie a przeca Lon „komunistom” niy bol.
Spomnialo mi sie to, bo lonskigo roku tak wele niydzieli trefiolech na slodach mojigo somsiada Edka. Colko fresa ci miol podropano, poharatano choby go fto tarlym po nij przejechol.
– Edek, boroku, jak ty wyglondosz? Fto ci to tak ta fresa poharatol?
– E... tam Ojgyn, to skuli kwiotkow – pado mi na to Edek.
– Jak to skuli kwiotkow? Co majom blumy do twojij fresy?
– No, wiysz przeca, ize we strzoda bol „dziyn kobiyt”?
– No wiym, nale dzisioj jes niydziela – padom do Edka, bo widza ize mu sie cosik we kalyndorzu pometlalo.
– No, toz dej pozor. Jakech wczorej na lodwieczerz prziszol do dom po tym colkim strzodowym „dniu kobiyt” to jedyne kwiotki kierech naszol we kwiociarni na Krojcce to byli kaktusy. I terozki juz miarkujesz cym mi ta fresa moja staro wybiglowala?
No, ale, trza ci to wszyjsko posklodac podle raje. Jakie srogie i jakie gryfne to bolo swiynto to wszyjskie baby, kiere majom wiyncyj nizli trzidziysci lot gynal pamiyntajom. Szumne to bolo swiynto, i wszyjskie – a nojbarzij chopy – je fest fajrowali. To niy to co terozki, ize styknie co jedyn z drugim modziok glingnie tom jejigo komorkom, szkyrtnie jakiegosik „esemesa” z kwiotkiym, freskom abo inkszom afom i fertik, dziolcha mo swiynto a synek lodpinkolol je za piytnoscie groszy (we promocji!).
Piyrwyj to bolo tak. Kozdy dyrechtor, kiyrownik, majster abo fto tam jesce juz tydziyn przodzij sztalowol we kwiociarni tela tulpow, wiela kobiyt kole niygo robiolo. Tulpow, bo inkszych kwiotkow to wteda niy bolo (no, mozno jesce nelki, no, ale to juz byli i szykowniyjsze, i drogsze blumy).
Nojlepszij bydzie jak byda godol jak to u nos bolo, bo na isto wszandy bolo jednako, romraj i balanga na dwadziyscia styry fajerki. Moj szef we werku (a bol ci to srogi chop, Polok, nale lod Stanislawowa, kresowiok znacy sie) juz za wcasu kozol mi lobsztalowac kajsik ze trzidziysci mietel, bo tela kobiyt u nos robiolo. Wszyjskie chopy (a byli to same byamtry) na tyn dziyn wysztiglowali sie choby ficywyrty we „Boze Cialo”, pod bindrami (choby i do futerbachowyj hymdy). Co bolo do zrobiynio, do strzasniyncio, to sie wartko majtlo a niyskorzij to juz ino fajer aze szol kurz i wiater naobkolo !
My ze szefym we styruch telkich gryfnych plastikowych kibelkach miyszali, chechlali taki miszong, kiery moj dyrechtor wypokopiol. Bralo sie dwie flaszki czystyj gorzoly, jedna flaszka jakiegosik wermutu, flaszka jalowcowki (lebo inkszego aromatu) i ze dwa litry apluzinowego zaftu. No, i to wszyjsko razy tela, wiela my mieli kibelkow. Dziolchy zasik rychtowali roztomajto zagrycha, koloczki, zisty, tyj i kafyj. We nojsrogszyj izbie zestawiali my do kupy pora stolow, snosiyli wszyjskie stolki. Slazowali sie niyskorzij wszyjskie byamtry do tyj izby, dzwiyrze sie zawiyralo i jedyn sztram wachowol coby zodyn cudzy, niy napytany niy wlazowol (zawdy sie jakisik znojd, kierymu juz leberka praskli lebo swoja bela gorzolecki juz wyslepol). No, i napoczynol sie fajer.
Roztomajcie to bywalo, nale kiej moj szef brol sie do spiywanio ( a sztima miol choby Ladysz) takij spiywki;
„Drotym go, drotym kolczastym po jajach...” i zarozki po tym drugo sztrofka (dlo smiychu):
„Kochejmy sie, kochejmy sie...”
to juz wszyjskie gynal wiedzieli, ize to juz jes szlus piyrszyj tajli tego fajeru. Napoczynali sie we mynszych klikach rozlajzic kaj fto sie przodzij namowiol, fto z kim i kaj. A wybiyrac szlo, bo chocia to bolo za „komuny” to pora jesce dobrych szynkow we Chorzowie (i niy ino we Chorzowie) bolo. Szlo sie abo do „Baltyku”, abo „Pod Dzwon”, abo do „Ratuszowyj” cy „Pod Flota” na lobiod. Niyskorzij zasik te co mieli rade tancowac i byli jesce na tela monter deptali do „Magnolii”, „Goplany” abo do Stilera do „Merkurego”. Niyftorych cionglo do „Lani” lebo do „Parkowyj” no, ale tam bolo gyferlich, bo nikiej we marcu bolo deczko mroza i niyjedyn lostol we fuzeklach we przikopie. A, ize to byli casy co u nos niyftorzy abo niyftore mieli fart i erbli pomiyszkanie ze werku (ja, gynal, kiejsik tyz roztomajtym fachmanom dowali telkie we werku!) to szli na „buda”, do tych chalpow. Wiynkszom czynsciom to baby mieli takie pomiyszkania. Moge fto spytac jak to sie tam machlowalo. Tela rzykna, ize u nos bol ci telki fralcimer, we kierym robiolo ze dwiesta kobiyt, a i to we wiynkszyj tajli samotnych. No, godom wom chopy: bolo w cym przebiyrac!!!
A przeca znocie powiadaczki, kiere nasze Poloki godali juz za starego piyrwyj:
„Baby, kiej kcom, to i samymu dzioblu dajom rada”
i jesce tako, ize:
„Lekszij miech wanckow uwachowac, nizli jadna baba!!!”
Wicne i szpasobliwe to bolo swiynto chocia nikedy bolo zdziebko lostudy przi tym. Na tyn bajszpil. Trefiolech po telkim fajerze kamrata.
– Suchej ino, Jorg, fest cie tam wczorej, po tym dniu kobiyt, jakes lo drugij w nocy przikwanckol sie do chalpy, twoja staro przijyna? – pytom sie go, bo wiym ize jejigo baba zawdy pieronowe larmo robi.
– Niyyyy, nic mi niy godala.
– Nic ci niy godala? Przecamc to jes niymozebne. Niy nazdala ci jak kormikowi do grotka ?
– A dyc niy, bo ... lona przilazla dziepiyro lo szczwortyj nad ranym!!!!
No, bo kuknijcie ino. Po prowdzie jest we Polsce wiyncyj babow jak chopow, ale do fajrowanio to sie wszyjskie niy nadowajom a chopow kierym sie wydowo, ize som samymi Leonardo di Caprio, abo chocia Johnym Weinym to ci jes dosik pora. I beztoz nasze baby, chocia by my godali cosik inkszego, tyz ze inkszymi chopami musieli fajrowac. Dobrze ezli na fajrowaniu sie konczolo, bo znom telki fal sam u nos na Pniokach.
Zeflikowi lod Gmyrcynej zawdy ci trefiolo, ize we tyn „dziyn kobiyt” miol szychta – a bakol na grubie, sam u nos na downiykjszyj szachcie „Maryna” – na noc. Zodyn tam nic niy godol, lon tyz niy wajol, bo zawdy, juz lod bajtla bol sniego srogi mamlas. Ino, ize miol trzech synkow. Karlusy nikiej swiyce, sroge chopy, szykowne i wszyjskie po dle raje uploncli sie we grudniu. Poradzicie sie to forsztelowac i porachowac: marzec – i kole poly grudnia synki sie rodzom. A ku tymu, kiej te chopcy wyrosli juz na karlusow, do wojokow, wszyjskie ci blank byli podane na Zeflikowego sztajgra.
Jo to tam zawdy festelnie fajrowol – a co majtala moja Elza, to ci gynal niy wiym. Nale, jo niy mom sniom dziecek, i tela!
Blank inkszy zort, to som dziolchy, kobiyty kiere sie same lobsztalujom fajer. Wiycie, spichnie sie ze styry abo piync bob i medikujom coby tyz tu we te jejich swiynto wypokopic. Kiejsik bol taki kafyj we Katowicach, kiery sie „Europa” mianowol, i drugi, podany – „Silesia”. Loba byli kole siebie, na tyj samyj sztrece, na Mickiewicza. We tyj Ojropie grala zawdy lod piontyj kapela, gryfno lorkiystra Hericha. Tam tyz takie wigyjcowe baby miele rade lamzic – jak sie to godalo – na „chyt”. No, chopy tyz tam gynal dlo tego samego deptali. I we taki „dziyn kobiyt” we jednym winklu siedzialo pora dziolchow, no mozno niy ino dziolchow ale i barzij zwiekowane baby, we inkszym juzas karlusy i to te barzij zyniate (jejich baby tyz sie kajsik fajrowali, pra?). Pora lampusow wina lebo ajerkoniaku i baby byli chycone. Wteda napoczynol dudlic Herich ze swojimi muzykantoma. Polekusku, pomalusku wylazywali co herniyjsze na postrzodek coby potancowac. dziebko tancowanio, zdziebko gorzolecki przi barze u Pani Lusi (szlo sie do nij na piyrszy sztok) i dziolchy (?) robiyli sie choby plastelina. A Herich ze muzykantoma grol corozki wolniyjsze konski, telkie wiycie do loblapianio. Jak to starzi godali: pij, pij dziolcha bydziesz latwiyjszo.
Jak juz na fajrant tyn co we tyj kapeli grol na szlagzojgu zacynol wiskac telko spiywka:
„Wieczorny dzwon...”
to juz wszyjskie wiedzieli, ize chnet ustanom grac i trza sie zbiyrac i wynosic kajsik indzij. I wteda szlo sie abo do tyj baby, freli, samotnyj (mozno i wydanyj, ino ize chop szpilowol we inkszym miescie) do dom, abo kiej jesce niy bola dobrze uwarzono, to do Hotelu Silesia, do Hotelu Katowice a niyskorzij do do Hotelu Warszawa lebo do Centrum u Michalika. Tam szlo lobejrzec tyn moderny „striptis” (piyrszy to bol kole szescdziesiontego piontego we Hotelu Katowice, ludzie to bol ajwaj, kapelonki ze ambony ino lo tym godali – pewnikiym same tam lyjzli). Po telkim „striptisiu” i po poruch kielonkach chnet kozdo baba bola fertik.
A tak juz blank nad ranym tompali wszyjskie nazod do dom, chocia niy jedyn to miol biyda wkarycyc sie na swoj sztok we chalpie.
Nojgorzij bolo kiej te swiynto trefiylo we postrzodku tydnia. To gynal tak jak po „sledziu” tompac rano do roboty. Terozki je juz lekszij, bo to i tela sie niy robi, wszyjskie soboty fraj, a jesce kiej sie jakiesik swiynto panstwowe trefi to i bez colki tydziyn idzie fajrowac. No, ale latos trefi tyn gryfny dziyn we szczwortek i musicie fest dowac pozor coby niy farowac aze do soboty. Terozki jes post i kiejby wos tak wasz kapelonek rano we niydziela we suchatelnicy powoniol to mozno i rozgrzyszynio niy dol. Ino, ize terozki to juz niy je take swiynto co downij, co bolo kiejsik. Wiycie, tyn „dziyn kobiyt” to bolo richtig fajniste swiynto. Jakosik tak ludziom sie lekszij robiylo chocia we tym colkim downiyszym bajzlu niy bolo letko. Ludziska choby ino we tyn jedyn dziyn lachnyli sie do sia, niy wyrceli na sia, i rzyknijcie mi kierymu lochyntolowi tyn „dziyn kobiyt” zawodzol???
I suchejcie chopy!!!
To je swiynto lod naszych babecek, lod naszych dziolchow, dziubeckow roztomiylych, nale tyz i lod naszych Mamulek i Starkow, chocia cowiek na nie kuko zawdy ino we kuchni, przi garcach, przi warzyniu, przi praniu lebo wyciyraniu delinow cy lobrobianio dziecek, i niy zdo mu sie, ize kiejsik tyz byli gryfne, szykowne i ino przi nos chopach juzci niy som telkie wizgerne. A przeca sam som, zawdy przi nos (choby niy wiym fto i co tam wynokwiol) i kiej momy uciecha, i we utropie, i flyjgujom nos, kiej dopadnie jakiesik chorobsko. No, co jo wom tam byda godol, same to gynal wiycie i beztoz kca wom samstond dac skozac:
fto jesce swojij staryj niy dol dzisioj kwiotka, zarozki mi tompac do kwiociarni i chocia jedyn sztyngel do chalpy przismycyc. I niy ma zodnyj ganby, bo przeca u herskigo karlusa mietla w gorsci to niy srom i coby niy godac, te nasze dziobecki som we wercie coby jejim chocia roz do roka ta bluma sprawic. Niech sie radujom, bo przi tym naszym gospodarzyniu majom te nasze baby corozki mynij do chichranio, corozki wiyncyj utropy i zgorszynio. Gupie to, ezli niy jes te swiynto, nale rachuje sie te zdziebko uciechy, kiero bydzie miala twoja frela, twoja staro, twoja mamulka, libsta, abo ino somsiodka (dej pozor, to wazne!) bo jak to kiejsik godol Sztaudynger:
„Niy do ci lojciec, niy do ci matka,
Tego co moge dac ci somsiodka”.
No, toz trzimejcie sie i niy dejcie sie zamamlasic tymi gupiymi amerikonskimi zwykoma. Bo co bych tam przodzij niy godol, tyz juz nasze staroszki mieli prawie jak rzykali, ize:
„Babskie placzki to je jak rosa na trowie”
a dlo nos, chopow je to – i niy do sie tego przepomniec – co:
Fojera hajcuje sie z bliska,
A gryfno kobiyta i ze daleka, i ze bliska”.
A przeca nasze baby, i ino nasze baby som na isto nogryfniyjsze, pra???

I to by bolo na tela a berol i spominol jak we kozdo sobota

Ojgyn z Pniokow