Jesiyn Szpaniol / Szopynice, 21.03.2008 Do prawdziwy jesiyni jeszcze trocha brakowalo bo sloneczko gryfnie swiycilo, ale nojgorsze bylo to ze tsza bylo is zas do szule bo feryje sie skoncyly. No ale my rojbrowac niy pszestawali. Fuzbal my dali grali, doszly inne rozmaite zabawy, cyli fojerki, drachy itd. Ale nojpiyrw to my ruszali na wycieczki krajoznawcze na Wesolo na ponki, gruszki i co ino sie dalo porwac, nawet buroki cukrowe. Wesolo w tym czasie to byla typowo slonsko wioska, godom byla, bo teroski zacyni tam budowac domy i palace. Znikli kajsik gospodorze co chowali bydlo i gadzina, uprawiali pola z gymizom, kartoflami, zboza rozmaite, a jake drzewa z owocami; jeszcze teroski slinka kapie. Bajtle ruszali na ta wycieczka pszes las na Wesolo. A tam roznie bywalo, ci gospodorze co nos znali, bo pszeca my jich co roku nawiydzali, to wolali nos i kozali sie narwac ponek, gruszek, sliwek i co ino roslo. Zas inni pamiyntali, ze my jednego roku zamias sie spytac cy mogymy sie urwac ponek cy cego innego to my sami wlazowali bes pytanio i rwali wiela wlazlo. A gospodosz wylatywol z chalpy i gipko leciol do budy po psa. No to my cwiczyli biegi fto bydzie piyrszy za plotym, my cy pies zdonzy nom galoty stargac. Mieli my szczynscie, bo pies nigdy niy zdonzyl nos dogonic. Lobladowani jak kamele wracali my nazot do chalpy szczynsliwi i dumni, ze nom sie zas udalo szczynsliwie i bes szkody pszisc nazot do chalpy. W doma sakramentalne pytanie lojca: skond som te ponki, sliwki no i to co my psziniysli. My sie chwolili, ze my to dostali za to ze my pomogali lobrywac z drzewa owoce. Lojciec cosik pomrucol pod nosym, niy wiymy co ale my culi ze go gicala swiyndziala coby nom sprawic szmary. Lobeszlo sie bes bolu. Mama ruszala do boju z owocami. Z jednych robila komporty a z innych jak np. z ponek mus no i wszysko zaprawiala. Potym psziszla kolyj na buroki cukrowe. Mama krojila je w kostka i warzyla, warzyla az woda wyparowala i zostawala tako gynsto bronzowo papka. Slodko byla i smakowala jak miod. No to my ino na to cekali. Wartko mama musiala krojic chlyb, a my szmarowali tym niby miodym i wcinali asz sie uszy tszynsly. Miyszkol tysz na Wesoly lot mojego dziadka brat, gospodosz nad gospodarzami, miol kupa pola i drzew owocowych. Tyn tysz nom dowol rwac owoce ale pot warunkom, ze pszidymy mu pomogac pszi wykopkach. Lojciec jak sie pszijon na gruba to dostol kawalek pola , bylo tego kas 5 arow moze i wiyncy no i tyla samo na logrodek. Lo logrodku w nastypnym odcinku bo teroski wazne som kartofle. Konia my niymieli no to tsza bylo to pole pszeryc. My byli mali bajtle to niy musieli my ryc, ale starszy brat jusz lojcu w tym ryciu pomogol, no bo gnoj rozciepywol. Jak pamiyntom to my ino pszes dwa lata uprawiali te pole, bo potym lojcowie je sprzedali. Psziszet tyn dziyn kedy tsza bylo kartofle wykopac. Ruszyli my rwac nac z kartofli i pszigotowywac fojerka. Fajerka sie poli zresztom jusz zacynalo sie ciymno robic i tych fajerek bylo widac coros wiyncy. No bo wszyscy ruszyli wykopywac kartofle. Jak jusz ta nac sie wypolila to do tego zaru wciepowali my kartofle i cekali kedy tysz zacnymy je zric. To nic ze kartofel byl gorki jak diosi, parzyl wargi i gymba ale my niy lodpuszczali i zarli wiela sie dalo bo tak smakowaly. Fto tam myslol lo soli, lone bes soli byly tak dobre, ze my palce loblizywali a corni my pszi tym byli ze strach paczec. Do tradycji nolezalo ze mama z piyrszych kartofli zawsze robila placki ftore posypane cukrym smakowaly strasznie. Swoje kartofle my wykopali tosz teroski my ruszyli zas na Wesolo coby pszirobic jaki grosz pszi wykopkach. No to gospodorze jusz na nos cekali. Narobili my sie pszi tych wykopkach no bo kon dar tako maszyna co wykopywala kartofle z ziymi a my szli zaniom i zbiyrali je do kosza. Szychta zrobiono i gospodyni psziniysla nom uwazone nowe kartofle z maslym, jajka na twardo no i kwasne mlyko. Pojedzyni mogli my sie jeszcze urwac trocha owocow no i gospodorz nom wyplacil za robota. A coby i nasi lojcowie byli zadowolyni to kozdy dostal do dom pelny nec kartofli. Fojerki to ci bylo cos. Wiela w chalpie bylo larma jak my pszilazili. Matka na nos rycala zas smierdzicie lochyntole fojerkom. Seblykac sie i kompac bo smierdzicie. Larmo larmym ale fojerka musiala byc. Zacynali my piyc niy ino kartofle ale co sie dalo upiyc. A ze my fojerki robili blisko domu to lojcowie nic niy godali bo nos mieli na loku a co wazne teryn byl bespiecny. Jedna fojerka to do dzis pamiyntom bo my sie czolgali jak wojoki na wojnie. A bylo to tak. Podobno w casie wojny Niymcy na granicy Myslowic i Giszywaldu pszigotowywali lobrona. No a jak lobrona to tsza bylo nawiys amunicji coby ta wojna wygrac. Wojna sie skoncyla a amunicji niy wyszczylali, to jom zakopali i zostawili. My wiedzieli kaj to jes zakopane, ale jako bajtle suchali my lojcow i my sie tam boli tam is coby nakopac. No ale co nom smarkocom niy bylo wolno to mojymu starszymu bratu i jego rowiesnikom niy. Na naszym placu lezala lobalono rula betonowo z gulika, lona byla dugo kas meter. Lojcowie nom jom lobalili i tak my w srodku ty ruly z gulika polili fojerka i piykli co sie dalo. Jednego dnia jak my tak ta fojerka polili a lojciec gapcyl z lokna, psziszet moj starszy brat i pado a teras padnij bo ciepia kulki do fojerki i ciepnyl dwie kulki. My prask na ziymia a brat w nogi. Po chwili ino pisk i trzask kulki wyszczelily ale betonu niy przebily. Lojciec gipko zeskoczyl z lokna bo cheba sie bol coby go ftoro niy trefila. Do nos to byla zabawa ale moj brat dugo jeszcze zic szmarowol jak mu lojciec sprawil szmary. My bajtle uwazali to za smiyszne ale niy nasi lojcowie. Pszes pora dobrych lot na moscie po kerym pszed piyrszom wojnom swiatowom jezdzily cugi, nojpiyrw konne a dopiyro potym byly ciuchcie, ze Pszczyny do Szopynic, starsi chopcy rospolali fojerki i tam wciepowali kulki i niy ino i tak spyndzali czasym czas i niybespiecnie sie bawili. Ino slychac bylo jak to pieronstwo eksplodowalo we fajerce. Po alarmach naszych lojcow pszijyzdzali saperzy, kopali te bomby, kulki i proch i wysadzali to w luft. Dzisioj i tych zapasow wojennych nima no i most tysz zbulili ino po co to som sie dziwa. Boli my sie lojca jak diosi, bo niy zalowol zyly jak my za duzo rojbrowali. Szczegolnie nom sprawdzol kapse cy nimomy gable do szczylanio drucikami, cy klucza do szczylanio siarkom. Loszczegol nos lojciec co pszes to szczylanie jednym i drugim idzie stracic slypia. Mojymu modszymy bratu znot i jedno i drugie no tosz dupa dugo go bolala. Starsi chlopcy zas szczylali karbitym. Tak ze co dziyn kajsik w chalpie slychac bylo larmo jak lojcowie tlumaczyli zylom chlopcom, cego niy wolno robic. Jesiyn to okres na grzyby. Moja familio niy miala sie rownych w zbiyraniu grzibof, zawsze my pszinosili pelne torby. No to wisialy grziby na niciach i sie suszyly a na wieczerzo grzybionka z jajcami. Z tymi grzybami jes zwionzano ciekawo historio. Jednego dnia moj kolega Damian pado mi tak, suchej Stanik wy zawsze nazbiyrocie tyla grzibow co zodyn, powiydz mi skond wiysz kaj te grziby rosnom. No toch mu pedziol co moj dziadek jak umar to w testamyncie zapisol nom las kaj rosnie nojwiyncy grzybow pod jednym warunkom ze nikomu niy zdradzymy kaj to jest. No i lon fto uwierzyl. Jednego dnia Damian psziszet do nos i wdol sie w godka z moim lojcym. Jakosik sie stalo ze pszeszli na grziby. No i nogle Damian pado lojcu: to wasz lojciec musiol byc bogaty, lojciec niy zapszeczyl bo tak podobno bylo. A Damian dali dronzyl i pado: a wiela wom tego lasu zapisol i kaj. Lojciec slypia wywalil i paczy na Damiana jak na kosmity i mu pado jaki zas las. No tam kaj te grziby zbiyrocie. Lojciec pado ze w lesie a Damian wypolil: jo wiym ze niy chcecie mi pedziec prowdy ale Stanik mi godol co wom dziadek zapisol las kaj tyla grzybow rosnie. Lojciec na mie wejrzol ale stanyl na wysokosci zadanio i mu lodpedziol. Lo karlusie tam sie jedzie autobusym dugo bych ci musiol klarowac kaj to jes ale nojlepi bydzie jak cie tam Stanik zawiezie. No i Damian nigdy sie niy dowiedziol kaj tyn las jes. A mie lojciec potym pedziol co ty za ciemnota tymu kalusowi wciskos z tym lasym, jak niy przestaniesz to lobocyc ale gwiozdki na niebie. A wieczorym jeszcze lojciec z matkom dugo w loszku lo tym lesie dyskutowali. Drachy to ci byla frajda. Jednego roku lojciec nom zmajstrowal dracha co byl wiynkszy lodymie. Jak my go zacyni puszczac to lojciec musiol mie tszimac cobych snim razym kaj niy poleciol. Byl to wielki drach wszyscy mi zowiscili ino jednego dnia dratwa cosik niy wytszimala i wiater go porwal i kajsik poleciol, dobrze ze Jo snim razym niy poleciol. Zacyni my becec lo tego dracha no to lojciec wpot na pomys i naucyl nos samymu robic drachy. Ruszyli my z budowom. Kozdy bajtel na naszy ulicy i Nojbau miol swojego dracha i kozdy sie chfolil, jak jego drach mial nojduzszy logon. A zima bylo jusz cuc w lufcie no i zas kartofle z gruby w nocy psziwozili. Ale jako to byla zima to jusz w nastypnym odcinku. Szpaniol